ΟΙ ΦΛΕΣΚΙΝΕΣ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                 

Στο χωριό δεν υπήρχε πολύ νερό και οι κάτοικοι προσπαθούσαν να το μαζέψουν με πολλούς τρόπους. Νερό έπαιρναν από πηγές επιφανειακές, που υπήρχαν άφθονες, από πηγάδια και μάζευαν και το νερό της βροχής, όπου δεν υπήρχε άλλος τρόπος να βρεθεί. Το νερό της βροχής το μάζευαν σε Φλεσκίνες – δεξαμενές, σκεπασμένες από επάνω. Συνήθως, τέτοιες φλεσκίνες βρίσκονταν σε αυλές Μοναστηριών, για να εξυπηρετούνται τα Μοναστήρια.

Οι περισσότερες ήταν κυκλικές, λιθόκτιστες, με μίγμα λάσπης, ασβέστη και κορασανιού, σκεπασμένες, με ένα άνοιγμα από πάνω, για να αντλούν το νερό. Το νερό το έβγαζαν με έναν κουβά ή πήλινο δοχείο, δεμένο με σχοινί, αν είχε πολύ βάθος. Τέτοιες φλεσκίνες υπήρχαν στον Άϊ-Γιάννη, στον Άγιο Μηνά, στα Τοπάρια, στις Ζωοπές και η βαθύτερη, στο Μονοδένδρι. Για αυτή λένε, πως όταν έριχναν πέτρα εντός, δε γινόταν αισθητός ο ήχος της, πότε φτάνει στον πυθμένα.

Στα τελευταία χρόνια φλεσκίνες υπάρχουν στην Αγία Σοφία (Νεκροταφείο) και στην Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου, με διαφορετική μορφή. Η φλεσκίνα που βρίσκεται στο Σταυρό, στην κορυφή του βουνού Σκιάδι, που πρόσφατα επισκέφθηκα, διατηρείται. Δεν είναι σκεπασμένη και οι βοσκοί έριξαν μέσα πέτρες και χώματα, για να μπορούν να βγαίνουν τα ζώα που μπαίνουν μέσα.

Πρέπει το Τοπικό Συμβούλιο να συντηρήσει τις φλεσκίνες, όπου υπάρχουν και να τις προφυλάξει από καταστροφές.

Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος , που γιορτάζει αύριο

 

           Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Στη θέση Αλώνια υψώνεται το μονόχωρο ,καμαροσκέπαστο μοναστηράκι που τιμάται στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού. Το μοναστηράκι περιτριγυρίζεται από τσιμεντοστρω­μένη αυλή και σκιάζεται από δέντρα. Δεξιά της εισόδου μια μαρμάρινη , εντοιχισμένη επι­γραφή αναφέρει. « ΔΑΠΑΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΜΜ ΠΙΛΛΗΡΗ  ΙΔΡΥΘΕΙΣ  ΤΟ 1985.

    Στο εσωτερικό του οι τοίχοι είναι ασβεστωμένοι και φιλοξενούν εικονίσματα διαφόρων Αγίων.  Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες  και το εικόνισμα της Με­ταμορφώσεως του Σωτήρος.

   Το μοναστηράκι φροντίζουν σήμερα όσοι περαστικοί  σταματήσουν για να προσκυνήσουν και όσοι Μεσαναγρενοί έχουν κοντά τα κτήματά τους.

   Λειτουργείται τακτικά μόνο στις 6 Αυγούστου  που γιορτάζει.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

Ιερά Μονή Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου

 

                                                             

Ιερά Μονή Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου

Στη θέση Ασπροπηλιά ,1,5 χιλ. έξω από το χωριό βρίσκεται το μονόχωρο ,καμαροσκέπαστο μοναστηράκι της Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου. Δεξιά της εισόδου, μια μαρμάρινη εντοιχισμένη επιγραφή μαρτυρεί. « ΔΑΠΑΝΗ ΟΣΙΑΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΡΑ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΣ 31-8-1981.

Το μοναστηράκι που πλαισιώνεται από τσιμεντοστρωμένη αυλή και αυλότοιχο ,είναι καλοσυντηρημένο . Εντυπωσιακό είναι το κωδονοστάσιο που βρίσκεται στην είσοδο της αυλής. Το εσωτερικό του μοναστηριού είναι όλο ασβεστωμένο εκτός από την οροφή όπου υπάρχει τοιχογραφία του Παντοκράτορα . Το μοναστήρι λειτουργείται τακτικά στη χάρη της Οσίας και περιστασιακά. Κάθε χρόνο γίνεται εσπερινός και θεία λειτουργία. Αρκετοί Μεσαναγρενοί και από την πόλη της Ρόδου πηγαίνουν να προσκυνήσουν και να ανάψουν ένα κεράκι . Μετά την εκκλησία οι πιστοί μοιράζουν κομμάτια από μήλα , μαζί με τους άρτους.

Σήμερα που γιορτάζει είναι μια ευκαιρία οι Μεσαναγρενοί της Ρόδου να επισκεφθούν το χωριό και να προσευχηθούν στην Οσία Ειρήνη .

Το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στο Μεσαναγρό ,που γιορτάζει σήμερα

 

              

Στα Λουριά και σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό ,στην κορυφή ενός υψώματος , βρίσκεται το μονόχωρο , καμαροσκέπαστο και ευρύχωρο μοναστηράκι της Αγίας Παρασκευής. Το μοναστηράκι είναι ασβεστωμένο εσωτερικά και εξωτερικά και πλαισιωμένο από κράσπεδο με μπετόν. Στην είσοδο του μια μαρμάρινη επιγραφή αναφέρει. « Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΘΕΝ ΔΑΠΑΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1975».

Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες. Στους ασβεστωμένους τοίχους με το σταμπωτό , φυτικό διάκοσμο ,βρίσκονται αναρτημένα εικονίσματα και μια μεγάλη εικόνα της Αγίας Παρασκευής , αφιέρωμα της κτητόρισσας. Η κόγχη του ευρύχωρου ιερού είναι χρωματισμένη σε ανοιχτή απόχρωση του γαλάζιου. Το μοναστηράκι λειτουργείται τακτικά την ημέρα της Αγίας Παρασκευής

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

                                                                 

Από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της Κοινότητας Μεσαναγρού φυλάσσεται ο «Κώδικας των λογαριασμών της Ιεράς Εκκλησίας του χωρίου Μεσαναγρού, η Κοίμησης της Θεοτόκου, θεωρουμένων ετησίως». Ημερομηνία έναρξης: 1858.

Ο Κώδικας περιλαμβάνει καταγραφή των ιερών σκευών, αμφίων και κτημάτων της εκκλησίας. Στο αριστερό μέρος φαίνονται τα Έσοδα και στο δεξιό τα Έξοδα. Κατ’ έτος εθεωρείτο, ελέγχοντο οι λογαριασμοί και υπογράφετο από την Επιτροπή. Επίσης, ελέγχετο από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου. Φαίνονται τα ονόματα των αρχιερέων, ιερέων και αρχιμανδριτών.

Το 1867 υπογράφει ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος, ενώ το 1904 υπογράφει ο Πρωτοσύγκελος Χρυσόστομος. Είναι γραμμένος με διαφορετική μελάνη.

Η τελευταία εγγραφή έγινε στις 25/1/1947. Τα Έσοδα προήρχοντο από το παγκάρι, δίσκο, αφιερώματα, κάλαντα, λάδι, σιτάρι, επαρχιακό επίδομα, γεωργικό συμβούλιο και διάφορους φόρους. Με τα χρήματα αυτά εκαλύπτοντο τα Έξοδα (Αρχιερατική επιχορήγηση, μισθοδοσίες δασκάλων, ενοίκια οικιών δα-σκάλων και ιερέων, διάφορα έξοδα και δάνεια). Το 1930, τα έξοδα ανήρχοντο σε 9.121 φράγκα, όσα δηλαδή και τα έσοδα.

Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία

 

Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία

Στην κορυφή ομώνυμου υψώματος ,2,5 χιλ. έξω του οικισμού του Μεσαναγρού , βρί­σκεται το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία.. Πρόκειται για μονόχωρο κτίσμα μετρίων διαστάσεων με επικλινή κεραμοσκεπή . Η β. και Ν. πλευρά του στηρίζονται με ισχυ­ρά τοιχία αντιστήριξης που προσδίδουν μια αρχιτεκτονική πρωτοτυπία στο λατρευτι­κό αυτό τόπο. Τα τοιχία έχουν κατασκευαστεί επειδή το μοναστηράκι υφίσταται αλε­πάλληλες καθιζήσεις .Πιθανολογείται μάλιστα από κατοίκους του χωριού ότι στη θέση του προϋπήρχε ναός στα ερείπια του οποίου η νεολαία του χωριού με ταχτικές εργασίες και με « ΔΑΠΑΝΗ ΗΛΙΑ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΚ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ 12-6-1947» ,όπως μαρτυρεί σχετική εντοιχισμένη επιγραφή , ανεγέρθηκε το υφιστάμενο μοναστήρι . ΄Εκτοτε συχνές ανακαινιστικές εργασίες συντήρησης έχουν γίνει μέχρι και πρόσφατα.

Το εσωτερικό του Μοναστηριού είναι ασβεστωμένο και οι τοίχοι του φέρουν διάφορα εικονίσματα. Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες. Το δάπεδο καλύπτεται με πλίνθους. Το μοναστήρι λειτουργείται τακτικά στη χάρη του Προφήτη Ηλία.

ΤΟ ΠΛΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΡΟΥΧΩΝ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                          

• Το πρόβλημα του νερού στο χωριό δημιουργούσε και άλλα προβλήματα. Την εποχή εκείνη, δεν υπήρχαν πλυντήρια και το πλύσιμο των ρούχων ήταν βραχνάς για τις γυναίκες του χωριού. Λύση, όμως, βρισκόταν, όπως λύνονται και όλα τα προβλήματα. Επειδή μέσα στο χωριό δεν υπήρχε πολύ νερό, οι νοικοκυρές έπλυναν τα ρούχα στις πηγές έξω από το χωριό. Μπη, Πλακιά αλλά και σε ποτά-μια που είχαν το καλοκαίρι νερό ή σε κηπούλια, όπως μου έλεγε η συγχωρεμένη μάνα μου Ειρήνη Καραγιάννη.
• Πήγαινε, λοιπόν, η νοικοκυρά εφοδιασμένη με την κοφίνα, το πράσινο σαπούνι, στάχτη από το τζάκι και τον κόπανο. Τα ρούχα χωρίζονταν σε δυο κατηγορίες. Στα ρούχα που φορούσε η οικογένεια και στα πιο βαριά κουβέρτες, παπλώματα και τρίχενες κουβέρτες. Τα καθημερινά ρούχα τα έβαζε μέσα στην κοφίνα. Πάνω πάνω έβαζε το ανθοπάνι και μέσα σε αυτό τη στάχτη που έμενε από το κάψιμο των ξύλων στο τζάκι. Χόχλαζε, έβραζε νερό και μέσα στο νερό, έβαζε μυρτιές, λεμονιές και λίγη αλεσφακιά για να μυρίζουν τα ρούχα. Το ζεστό νερό το έριχνε μέσα στην κοφίνα και αυτό διαπερνούσε όλα τα ρούχα που είχε μέσα. Την ώρα εκείνη η μητέρα έλεγε δυνατά: «Να η άσπρη προυατάρα» (πρόβατο) και μεις ψάχναμε να τη δούμε, αλλά δε τη βλέπαμε. Το έλεγε για να ασπρίσουν τα ρούχα, όπως το άσπρο χρώμα του προβάτου. Μετά από λίγη ώρα έβγαζε τα ρούχα από την κοφίνα, τα έπλενε με πράσινο σαπούνι που υπήρχε την εποχή εκείνη και τα άπλωνε πάνω στα κλαδιά των θάμνων που υπήρχαν γύρω.

• Απέφευγαν τα πράσινα μέρη, για να μην ξεβάψουν. Την άλλη μέρα, αφού στέ-
• γνωναν, τα μάζευαν και τα έπαιρναν σπίτι πεντακάθαρα και κάτασπρα.
• Στα πιο βαριά, κουβέρτες, τρίχενες, χρησιμοποιούσαν άλλη μέθοδο. Τα έβα-
• ζαν μέσα στο νερό να μουσκέψουν, τα έπλεναν με πράσινο σαπούνι και τα χτυ-
• πούσαν με τον κόπανο πολλές φορές. Μετά τα άπλωναν για να στεγνώσουν.
• Πολλές φορές, ιδίως στον πόλεμο που δεν υπήρχε σαπούνι, χρησιμοποιού-
• σαν τις μύτες, κορυφές του σχίνου, σαν σαπούνι. Άλλες εποχές, άλλοι τρόποι
• αντιμετώπισης προβλημάτων! Πάντως, όσο και αν μας φαίνεται παράξενο, οι
• άνθρωποι αυτοί πάντα ήταν καθαροί, φορούσαν ρούχα που άστραφταν και μύ-
• ριζαν μυρτιά και λεμονιά.
• Σήμερα όλα αυτά φαντάζουν σαν μύθος, σαν κάτι το άπιαστο, σαν κάτι το
• ακατόρθωτο. Εμείς που τα ζήσαμε, τα επιβεβαιώνουμε και τα γράφουμε για να
• τα γνωρίσουν οι νεότεροι και να κάνουν συγκρίσεις και ίσως, για να πάρουν και κάποια μαθήματα.

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΚΑΙ ΟΜΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                                                        

Αλληλεγγύη και ομαδικότητα,

Υπήρχαν ορισμένες εποχές του χρόνου που οι δουλειές δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν από μια μόνο οικογένεια, όπως π.χ. κτίσιμο σπιτιών, θέρος, σπορά, γάμος και μάζεμα ελιών. Τότε εδημιουργείτο ένας αυτοματισμός. Ολόκληρο χωριό, αλλά και τα «σόγια», σαν κάποιο αόρατο χέρι επενέβαινε, καθοδηγούσε τα πάντα και έδινε λύσεις. Έβλεπες δεκάδες ανθρώπους, που είχαν τε-λειώσει τις δικές τους δουλειές νωρίτερα, να πηγαίνουν να βοηθούν τον γείτονα, τον συγχωριανό.

Στο θέρος και στη σπορά, ολόκληρες μέρες, άλλοι με τα δρεπάνια στο χέρι, άλλοι να κουβαλούν τα στάχυα με τα ζώα τους και άλλοι να ζευγαρίζουν για να τελειώσει και ο χωριανός που για κάποιο λόγο άργησε.

Στο κτίσιμο των σπιτιών, τις Κυριακές όλοι μαζί να κουβαλούν πέτρες, πατελιά, τα κορφάδια και άλλοι να χτίζουν. Προκαλεί εντύπωση πώς κουβαλούσαν τα κορφάδια που έβαζαν στις στέγες των σπιτιών… Αφού έκοβαν τα κορφάδια από το δάσος που βρισκόταν σε μεγάλη απόσταση και τα άφηναν να ξεραθούν, δυο δυο άντρες έπαιρναν στους ώμους ένα ένα κορφάδι και το κουβαλούσαν στο χωριό. ΄Ηθελε δύναμη και μεγάλες αντοχές.

Στους γάμους, η συμμετοχή όλου του χωριού ήταν δεδομένη με πολλούς τρόπους. Άλλοι έφερναν τα σφαχτά, ετοίμαζαν τα μελεκούνια, τα ψωμιά, το στόλισμα του σπιτιού και άλλοι την ημέρα του γάμου ετοίμαζαν τα φαγητά. Δεν μπορούσες να μη βοηθήσεις, όταν ένα ολόκληρο χωριό ήταν στο πόδι. Γι’ αυτό και η συμμετοχή στο γλέντι ήταν καθολική.

Αξέχαστες στιγμές που έζησα στα παιδικά μου χρόνια. Στιγμές που δεν υπάρχουν σήμερα και που νοσταλγώ.

ΑΡΧΕΙΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                            

Βιβλίο Πράξεων

Στην κοινότητα Μεσαναγρού, το πιο παλιό βιβλίο αρχείου είναι «Το βιβλίο Πράξεων», το οποίο αρχίζει το έτος 1932 και έχει πρώτη ημερομηνία 10/10/1932. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε την 1η Νοεμβρίου 1932, όπως φαίνεται από το πρακτικό. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε υπό την προεδρία του Δημάρχου κ.Τρ. Καραγιάννη και με σκοπό να σκεφθεί επί τη βάσει των δημαρχιακών υποθέσεων και εργασιών και θέσει αυτάς εις την λογική. Δεν υπάρχουν υπογραφές του Δημοτικού Συμβουλίου και Γραμματέα.

Από την 1/11/1932 έως την 1/3/1937, όλα τα πρακτικά είναι γραμμένα στα Ελληνικά. Άλλος Δήμαρχος, για ένα διάστημα, είναι ο κ. Ιωάννης Χατζηιωάννου.

Από 7/3/1937 αρχίζουν τα πρακτικά να γράφονται στα ιταλικά και χρησιμοποιείται άλλο πρακτικό. Από το 1940 έως το 1945 δε λειτουργούν Συμβούλια, λόγω κατοχής.

Από 15/2/1945 έως 29/5/1945, Δήμαρχος είναι ο κ. Τρ. Καραγιάννης και τα πρακτικά ξαναγράφονται στα Ελληνικά. Ακολουθεί πρακτικό με ημερομηνία 29/5/1945 που ονομάζεται εκλογικόν και ο παλαιός δήμαρχος παραδίδει στον νέο Δήμαρχο κ. Ηλία Καραγιάννη. Ο κ. Ηλίας Καραγιάννης παραμένει δήμαρχος έως την 1/10/1950 που απεβίωσε και αναλαμβάνει ο κ. Ι. Βαλασάκης. Τέλος, από 20/5/1951 αναλαμβάνει Δήμαρχος ο κ. Στ. Βατενός. Τελευταίο πρακτικό που υπάρχει στο βιβλίο αυτό είναι το υπ’ αρ. 25/15/12/1951.

Μητρώο Αρρένων

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τους γεννηθέντες από του έτους 1863 μέχρι και του έτους 1955. Οι εγγραφές αρχίζουν το 1948 με τον νόμο 517/1948, που οι Δωδεκανήσιοι γίνονται Έλληνες. Πρώτος εγγραφείς ο Βασίλειος Μπίλλης του Εμμανουήλ και της Χριστίνας, έτος γεννήσεως 1863 και τελευταίος ο Δημήτριος Χατζηκοσμάς του Σωτηρίου και της Χρυσάνθης, γεννηθείς το 1955.

Μητρώο Θηλέων

Πρώτη εγγραφείσα η Κυπριώτη Τριανταφύλλα του Λουκά και της Ειρήνης και τελευταία η Αυγουστάκη-Χατζηκώστα Αθανασία, γεννηθείσα το 1961.

Δημοτολόγιο

Τα ονόματα στο βιβλίο αυτό είναι γραμμένα στα Ιταλικά.

Γραπτόν Κοινοτικό Δοσιτολόγιο

Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν τα ονόματα των χωριανών που πρόσφεραν χρήματα για κοινωφελή έργα και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν: «Εντός αυτού καταχωρείται η δράσις των ευ ηγμένων Κοινοτικών μελών υπέρ ιερών και ευγενών σκοπών, υπέρ των φιλανθρωπικών Κοινοτικών Ιδρυμάτων, καθώς και η αντίδραση των δυσαγώγων οίτινες παντί τρόπω επιπροσθούνται ως εμπόδια εις εκάστην Κοινωφελή και Κοινοτικήν ενέργειαν».

Συντάσσεται δημαρχεύοντος του κ. Ηλία Καραγιάννη και αρχίζει με την περί σχολικού οικοπέδου συνδρομικήν ενέργεια. Φέρει ημερομηνίαν 13/12/1946. Περιλαμβάνει 5 πράξεις. Η πρώτη αφορά το σχολικόν οικόπεδο (ημερομηνία 16/12/1946) και η 5η ανακηρύσσει ευεργέτην της Κοινότητας τον συγχωριανόν μας κ. Κυριάκον Πιλληρή, κάτοικον Αμερικής.

Διαβάζοντας τα αρχεία παρακάτω, βλέπει κανείς τη χρησιμότητα του «Γραπτού Δοσιτολογίου». Όταν άρχισε να κτίζεται το καινούριο Σχολείο, κλήθηκαν οι κάτοικοι να συνεισφέρουν χρήματα. 55 κάτοικοι προσέφεραν τον οβολό τους, άλλος περισσότερα και άλλος λιγότερα. 7 αρνήθηκαν να συνεισφέρουν, για κάποιους λόγους. Τα ονόματα και αυτών που πρόσφεραν γράφονται στο Βιβλίο, καθώς και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν.

Οι μεν συνεισφέροντες επαινούνται: «Εξαίρομεν τους ευγενείς συνδρομητάς οίτινες προσφέρουσι υπέρ ιερών σκοπών». Οι αρνηθέντες να συνεισφέρουν αναφέρονται: «Οι άμουσοι και οπισθοδρομικοί, οι παράσιτοι και τα ζιζάνια της Κοινότητος, τα οποία εννοούσι να στηρίζουν την πλάτη αυτών επί των ωμοπλατών άλλων συνανθρώπων των, τα άχθη αρούρης της Κοινωνίας». Ένας εξ αυτών, μεταμεληθείς, προσήνεγκε φράγκα…

Σκληρά λόγια αλλά έτσι θα έπειθαν όλους να συνεισφέρουν.