Για το βουνοχώρι μας Μεσαναγρός
Αληθώς θα ήταν μια μεγάλη ή μάλλον εγκληματική παράλειψη ,μιας που εορτάζουμε τα τριάντα χρόνια της σταδιοδρομίας της Ροδιακής Μεσαναγρενής Αδελφότητας μας « Ο Ταξιάρχης» ,εάν δεν αφιερώναμε μερικές γραμμές για το χωριό που μας εγέννησε και μας εφώναξε το «καλώς ωρίσατε» και για το χωριό που μας έμαθε το αλφάβητο . Γιατί εκείνο το αλφάβητο ήταν η πρωταρχική αιτία του να φανούμε και εμείς χρήσιμοι στις ανάγκες του τόπου της γεννήσεώς μας.
Διότι το αλφάβητο είναι οι πρώτες βάσεις και τα πρώτα θεμέλια της προόδου και του πολιτισμού.
Το χωρίο μας Μεσαναγρός είναι ιστορικό ,διότι Μεσαναγρός στο μεσαίωνα εσήμαινε προνομιούχο . Με άλλα λόγια το χωριό μας κατείχε εξέχουσαν θέση μεταξύ των άλλων γειτονικών χωριών ,Εβγάλες , Αϊφανιά, Θα και Πήμαχο.
Απόδειξη τρανή είναι ότι το χωριό μας Μεσαναγρός υπεραμύνθηκε με όλα τα μέσα να μην υποδουλωθεί στους επιδρομείς και καταστραφεί όπως τα ανωτέρω χωριά, που σήμερα είναι τίποτε άλλο παρά ερείπια.
Φαίνεται πως έχουν δίκιο τα κοντινά χωριά Λαχανιά ,Κατταβιά, Αρνίθα και Γεννάδι που μας αποκαλούν « Κλαδίτες», γιατί οι Τούρκοι έκαμαν πάνω από εκατό χρόνια να μας ανακαλύψουν.
Σύμφωνα με το διάταγμα του Μεγάλου Μαϊστρου ,το οποίο εξεδόθη το 1474 ,τα χωριά Εβγάλες ,Αϊφανιά και Θα ,υπήρχαν ,διότι αναφέρει πως αυτά τα χωριά μπορούσαν να φρουρηθούν στο κάστρο της Λαχανιάς ,ενώ τα χωριά Μεσαναγρός και Βάτι στο κάστρο της Κατταβιάς.
Φαίνεται πως τα χωριά Τοπάρια ,Πήμαχο και Λουριά κατεστράφησαν πριν της αναφερόμενης χρονολογίας.
Για αυτό τον σκοπό πρέπει όλα εμείς τα ξενιτεμένα παιδιά της Μεσαναγρού ,το οποίο χρονολογείται από το 13ο αιώνα , να εργαστούμε όπως δώσουμε κάποια καλύτερη και σύγχρονη ζωή στους εκεί κάτω συγχωριανούς μας και έτσι μπορούμε να καλούμε τους εαυτούς μας Ροδίτες Μεσαναγρενούς.
΄Αη μου Γιώργη που το Θα και συ που τη Σκολώνα
Φύλαε μας τη Μεσαναγρό τη Μαρμαροκολώνα.
Βαλτιμόρη 1952
Κυριάκος Πιλληρής -Πρόεδρος
Αρχαιότητες
Κατόπιν ανασκαφών, που έγιναν κατά διαφόρους εποχάς, υπό των εντοπίων, ήλθον εις φως διάφορα αξιόλογα αντικείμενα. Εις την τοποθεσίαν Κατταϊνός ευρέθησαν Κούζοι, αμφορείς και διάφορα αγγεία εντός των οποίων περιείχετο τέφρα νεκρών. Πάντα τα αγγεία ευρέθησαν εντός τάφων κεκαλυμμένων δια μαρμάρων.
Εις τον Άγιο Θωμά ευρέθησαν σε τάφο φύλλα μυρσίνης χρυσά και ένα δισκοπότηρο.
Εις τον Περενό, Χατζήαινα, ηνοίχθησαν τάφοι δίκην θόλου, εντός των οποίων ευρέθησαν πολλά δακτυλίδια εκ χρυσού. Προσέτι δε και ορειχάλκινον άγαλμα, παριστάνον τον ήρωα Ηρακλή φέροντα στον ώμο τη λεοντή και τον Ευρυσθέα κείμενον εντός πίθου. Το άγαλμα τούτο όπως ήτο επί δίσκου, επωλήθη το έτος 1912 σε Ιταλούς. Επίσης, ευρέθη ζυγός χρησιμοποιούμενος υπό των αρχαίων προς στάθμιση χρυσού.
Εις το τοπώνυμιο Ρότσενος ευρέθησαν εντός τάφων, λήκυθοι, αμφορείς και διάφορα αγγεία.
Εις το Κοράκι λήκυθοι, αμφορείς, αγγεία και κομβύον εκ χρυσού.
Εις τα Λουριά λήκυθοι, αμφορείς και αγγεία περιέχοντα τέφραν.
Εις τον Λάκκο, λήκυθοι, αμφορείς, αγγεία, κομβία και διάφορα αντικείμενα εκ χρυσού.
Εις την ΄Εριντο λήκυθοι, αμφορείς και αγγεία με τέφρα.
Εις τους Μύλους ευρέθησαν κόκκοι εκ χρυσού. Τους κόκκους αυτούς ευρίσκουσι ποιμένες και τώρα ακόμη κατά τη χειμερινή περίοδον, ιδίως μετά τη βροχή».
Ενσωμάτωση Δωδεκανήσου
Η 7η Μαρτίου 1948 αποτελεί ιστορικό ορόσημο για τα Δωδεκάνησα και τη Ρόδο. Είναι ημέρα που τα νησιά ενώνονται με την Ελλάδα.
Σ΄όλη την ιστορία τους τα νησιά ακολούθησαν τις τύχες της Ελλάδας. Κατά την Ελληνική επανάσταση οι Δωδεκανήσιοι πίστεψαν πως θα απελευθερωθούν ,αλλά αυτό δεν έγινε ,γιατί το πρωτόκολλο του Λονδίνου τους άφησε έξω από τα σύνορα της Ελλάδας.
Το 1912 η Ιταλία πολεμούσε με την Τουρκία και κατέλαβε τα νησιά. Οι Ιταλοί έκαναν λόγο για αυτονομία και αυτοδιοίκηση, αλλά οι σκοποί τους ήταν άλλοι. Από το 1923 τα Δωδεκάνησα ονομάστηκαν « Ιταλικά νησιά» και έγιναν επισήμως Ιταλική κτήση. Στους κατοίκους των νησιών απονεμήθηκε « η λεγόμενη μικρή Ιταλική Ιθαγένεια». Η μεγάλη Ιταλικά Ιθαγένεια δόθηκε σε όσους συνεργάστηκαν με τους κατακτητές. Ανώτατη αρχή ήταν ο Ιταλός διοικητής Mario Lago .
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου πολλοί Δωδεκανήσιοι πολεμούν στη ΄Ηπειρο εναντίον των Ιταλών και ο πρώτος νεκρός αξιωματικός του πολέμου είναι ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος ,από τη Χάλκη, που έπεσε στα υψώματα της Τσούκας την 1η Νοεμβρίου 1940.
Μετά την πτώση του Μουσολίνι στις 25 Ιουλίου 1943, τη διοίκηση της Δωδεκανήσου αναλαμβάνει Γερμανός Διοικητής και αρχίζει η Γερμανοκρατία στα νησιά.
8-5-1945 -Oι Γερμανοί υπογράφουν την παράδοση των νησιών στους Βρετανούς και στο Διοικητή του Ιερού Λόχου Τσιγάντε.
9-5-1945 -Αγγλικές δυνάμεις αποβιβάζονται στη Ρόδο.
15-5-1945 -Φτάνει στη Ρόδο το καταδρομικό Αβέρωφ και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός.
27-6-1946- Στο Παρίσι αποφασίζεται τα Δωδεκάνησα να περιέλθουν στην Ελλάδα.
10-2-1947 -Στο Παρίσι, η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα τα νησιά.
31-3-1947- Ο Βρετανός διοικητής παραδίδει τη διοίκηση των νησιών στον Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη.
9-1-1948- Η Βουλή των Ελλήνων ψηφίζει νόμο που τερματίζει το μεταβατικό στο στάδιο και ορίζει ημέρα τυπικής ενσωμάτωσης την 7η Μάρτη 1948.
7-3-1948- Οι Βασιλείς ,ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Κυβέρνησης μαζί με υπουργούς ,στρατιωτικούς και άλλους φτάνουν στη Ρόδο και γίνεται και επίσημα η Ενσωμάτωση των νησιών.
Ο Μάρτιος
Πήρε το όνομά του από το λατινικό όνομα του Θεού 'Αρη (Mars). O Μάρτης είναι ο τρίτος μήνας κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. Κατά το ρωμαϊκό ημερολόγιο το έτος άρχιζε από το Μάρτιο και συνεπώς ήταν ο πρώτος μήνας.
Λόγω του ευμετάβλητου του καιρού, ο λαός με τις παροιμίες του τον ονομάζει « γδάρτη, παλουκοκάφτη , πεντάγνωμο, καρβουνιάρη ,διπρόσωπο».
Στην πρώτη του Μάρτη φορούν στο χέρι μια κόκκινη κλωστή ,για να μη μαυρίζουν. Είναι ο μήνας των χελιδονιών και ο πρώτος της ¨Ανοιξης. Η λαϊκή φαντασία αποδίδει την αστάθεια του καιρού στον άστατο χαραkτήρα του.
Σύμφωνα με την παράδοση ο Μάρτης έχει δύο γυναίκες .Μια όμορφη και μια άσχημη. Το βράδυ κοιμάται ανάμεσά τους. ¨Όταν γυρίζει από τη μεριά της όμορφης χαίρεται και κάνει ηλιόλουστες μέρες. ¨Όταν γυρίζει από τη μεριά της άσχημης ,τη βλέπει και από το κακό του ,χειμωνιάζει και βρέχει.
Τις τελευταίες μέρες του Μαρτίου ή τις πρώτες του Απριλίου γίνονται μπόρες που τις λένε « της γριάς οι μπόρες». Σύμφωνα με την παράδοση ,έπειτα από ένα βαρύ χειμώνα , στο τέλος του Μάρτη μια γριά χαϊδεύοντας τα πρόβατά της μίλησε απαξιωτικά για το Μάρτη που έφευγε. Ο Μάρτης θύμωσε και παρακάλεσε τον Απρίλη να το δανείσει 3 ημέρες. Ο Μάρτης για να εκδικηθεί έκανε φοβερό κρύο . Η γριά κρύωνε , πλησίαζε τη φωτιά και στο τέλος κάηκε.
Αν και είναι ο πρώτος μήνας της ΄Ανοιξης , είναι από τους πιο κρύους μήνες του χρόνου. Θεωρείται όμως ο καταλληλότερος για το φύτεμα δέντρων
Καθαρή Δευτέρα
Η Καθαρή Δευτέρα ονομάστηκε έτσι ,επειδή οι Χριστιανοί « καθαρίζονται σωματικά και πνευματικά» Οι Βυζαντινοί την ονόμαζαν Απόθεση ή Απόδοση.
Κούλουμα ονομάζεται η έξοδος στην εξοχή ,το πέταγμα του χαρταετού . Η λέξη κούλουμα προέρχεται από το λατινικό cumulus που σημαίνει αφθονία. Με την Καθαρή Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή και τελειώνουν οι Απόκριες.
Την ημέρα αυτή συνηθίζονται εκδρομές και είναι η γιορτή που ταιριάζει με τη φύση και το πράσινο. Είναι η χαρά των παιδιών ,γιατί πετούν το χαρταετό τους. Κάποιοι λένε πως το πέταγμα του χαρταετού εκφράζει την επιθυμία του ανθρώπου να νιώσει ελεύθερος και να διώξει το κακό.
Γενικά η Καθαρή Δευτέρα είναι μια μέρα χαρούμενη ,μέρα χαλάρωσης και γλεντιού. Παραμερίζονται τα ταμπού , οι απαγορεύσεις και επιτρέπονται οι εκτροπές. Ο κόσμος μεταμφιέζεται ,χορεύει και διασκεδάζει. Ακόμα και το ψωμί της Καθαρής Δευτέρας ,η λαγάνα, ζυμώνεται νηστίσιμο.
Σε κάθε περιοχή της Ελλάδας υπάρχουν και διαφορετικά έθιμα . Στη Βόνιτσα , το έθιμο του « Αχυρένιου Γληγοράκη»,στη Θήβα « ο Βλάχικος γάμος» , στη Μακεδονία οι « Μουτζούρηδες» , στη Χίο το έθιμο του «Αγά» και σε κάθε χωριό και πόλη κάτι διαφορετικό.
Στη Ρόδο ,σε όλα τα χωριά την καθαρή Δευτέρα κορυφώνονται οι γιορτές της Αποκριάς ,γίνονται εκδρομές στην ύπαιθρο , ο κόσμος ξεφαντώνει με νηστίσιμα .πέταγμα χαρταετού και χορό.
Καρναβάλι - Αποκριές
Η λέξη Καρναβάλι, προέρχεται από τις λατινικές λέξεις «carrusnavalis», που σημαίνουν ναυτικό αμαξίδιο. Και αυτό γιατί στις πομπές που γίνονταν κατά τη διάρκεια των Ελευσίνιων μυστηρίων, για να μεταφερθεί το Ιερό Πέπλο της Αθηνάς στον Παρθενώνα, παρήλαυνε ένα μικρό πλοίο με ρόδες, στολισμένο με άνθη και καρπούς.
Οι μεταμφιέσεις πρωτοεμφανίζονται το 200 π.Χ. στην Ασία. Αργότερα στο Βυζάντιο, στην Ευρώπη, όπου η αποκριά έπαιρνε πάνδημο χαραχτήρα. Η συνήθεια αυτή, από το 2ο αιώνα μ.Χ., βρήκε αντίθετη την εκκλησία που την έβλεπε ειδωλολατρική. Από τα κείμενα βλέπουμε ότι μεταμφιέζονταν άνδρες σε γυναίκες, γυναίκες σε άνδρες, φτωχοί σε πλούσιους, άλλοι σε ζώα και ενοχλούσαν τους περαστικούς. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του καρναβαλιού είναι το κέφι, η φαντασία, το παιχνίδι. Πολλές πόλεις είναι διάσημες για τις καρναβαλικές εκδηλώσεις. Ρίο ντε Τζανέιρο στη Βραζιλία, Βενετία, Μαϊάμι και στην Ελλάδα, το καρναβάλι της Πάτρας.
Στον Μεσαναγρό έδωσαν στην αποκριά ένα ξεχωριστό νόημα. Οι μέρες αυτές ήταν ευκαιρία να ξεδώσουν από τον καθημερινό μόχθο. Συνήθως ντύνονταν τα Σαββατοκύριακα «Καμουζέλες». Το τελευταίο Σαββατοκύριακο πριν την Καθαρή Δευτέρα, μικροί και μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες φορούσαν κάτι διαφορετικό για να γίνονται αγνώριστοι. Δεν υπήρχαν τα σημερινά μέσα, αλλά είχαν τον τρόπο να αυτοσαρκάζονται και να προκαλούν γέλιο. Γύριζαν το χωριό παρέες-παρέες, κρατώντας κουδούνια, μπαστούνια, ξύλα και διασκέδαζαν τον κόσμο.
Την τελευταία Κυριακή, οι οικογένειες μαζεύονταν σε ένα σπίτι και εκεί όλοι μαζί έτρωγαν, διασκέδαζαν μέχρι τις 12 η ώρα τα μεσάνυχτα και μετά συνέχιζαν με νηστίσιμα. Κάθε νοικοκυρά έφτιαχνε κάτι διαφορετικό και το τραπέζι ήταν ξε
Την Καθαρή Δευτέρα, ημέρα σωματικής και πνευματικής κάθαρσης, συνέχιζαν το γλέντι έξω από το χωριό και ιδιαίτερα στον Άγιο Θωμά. Σήμερα, κάποια έθιμα διατηρούν
Στο πιο απομακρυσμένο και απόμερο χωριό του νησιού μας, στη Μεσαναγρό,άρχισε τελευταία μια σοβαρή κίνηση και καταβάλλεται μια σύντονη προσπάθεια,που μαρτυρούν όλη τη διάθεση των χωρικών μας, για να εξυψώσουν ολοένα ψη-λότερα το πνευματικό τους επίπεδο.Εκτός από πολλά κοινωφελή έργα που έγιναν εκεί, από πρωτοβουλία του εκείσυλλόγου των νέων και με την πρόθυμη συνεργασία των χωρικών, κατόπιν ενερ-γειών των δυναμικοτέρων στοιχείων του συλλόγου και την καθοδήγηση του δασκάλου Ιωάννη Β. Μπίλλη, ιδρύθη και η Λέσχη του Συλλόγου της οποίας τα εγκαίνια έγιναν προ μηνός. Εις τα εγκαίνια που έγιναν με ανάλογη μεγαλοπρέπειακαι επιβλητικότητα, παρέστησαν αι αρχαί του χωρίου και όλοι σχεδόν οι κάτοικοι.Το κτήριο της Λέσχης, έχει εφοδιαστεί με τα κατάλληλα έπιπλα, καθίσματα καιτραπέζια, όλα καινουργή και μια βιβλιοθήκη, η οποία επλουτίσθην με ωφέλιμαπεριοδικά, εφημερίδες και βιβλία γεωργικού περιεχομένου. Έτσι η Λέσχη παρουσιάζει μιαν όψην πραγματικού μορφωτικού κέντρου του χωριού. Εκεί συγκεντρώ-νονται κάθε βράδυ οι νέοι του χωριού, διαβάζουν εφημερίδες και περιοδικά, συζητούν διάφορα γεωργικά και άλλα θέματα, απέχοντες έτσι από τη χαρτοπαιξίαν,τις κακές συναναστροφές και τις άλλες χειρότερες συνέπειες. Έτσι η Λέσχη κατήντησε για τους Μεσαναγρενούς, το πιο αγαπητό τους εντευκτήριο, που θα ανυψώ-σει το πνευματικό τους επίπεδο και θα τους συνδέσει στενώτερα μεταξύ τους, γιαμια συνεργασία προς το κοινό καλό.Εάν σε όλα αυτά ήτο δυνατόν να πληρωθεί και μια σοβαρά έλλειψη, η Μεσαναγρός μ’ όλη την απομόνωσή της, στην απόμερη αυτήν περιοχήν, θα μπορούσενα θεωρηθεί ως ένα από τα πλέον ιδανικά χωριά της νήσου μας. Της λείπει όμωςτο τηλέφωνον. Και την έλλειψην αυτήν την πληρώνουν πολύ ακριβά. Εάν οι αρ-μόδιοι ήθελαν να βοηθήσουν την ευγενική και προοδευτικήν προσπάθειαν τωνΜεσαναγρενών, θα μπορούσαν φυσικά να μας εφοδιάσουν με ένα τηλέφωνο. Αυτόθα αποτελούσε ένα αναγκαίο συμπλήρωμα της συγκοινωνίας μας με την πρωτεύ-