ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΚΑΙ ΟΜΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                                                        

Αλληλεγγύη και ομαδικότητα,

Υπήρχαν ορισμένες εποχές του χρόνου που οι δουλειές δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν από μια μόνο οικογένεια, όπως π.χ. κτίσιμο σπιτιών, θέρος, σπορά, γάμος και μάζεμα ελιών. Τότε εδημιουργείτο ένας αυτοματισμός. Ολόκληρο χωριό, αλλά και τα «σόγια», σαν κάποιο αόρατο χέρι επενέβαινε, καθοδηγούσε τα πάντα και έδινε λύσεις. Έβλεπες δεκάδες ανθρώπους, που είχαν τε-λειώσει τις δικές τους δουλειές νωρίτερα, να πηγαίνουν να βοηθούν τον γείτονα, τον συγχωριανό.

Στο θέρος και στη σπορά, ολόκληρες μέρες, άλλοι με τα δρεπάνια στο χέρι, άλλοι να κουβαλούν τα στάχυα με τα ζώα τους και άλλοι να ζευγαρίζουν για να τελειώσει και ο χωριανός που για κάποιο λόγο άργησε.

Στο κτίσιμο των σπιτιών, τις Κυριακές όλοι μαζί να κουβαλούν πέτρες, πατελιά, τα κορφάδια και άλλοι να χτίζουν. Προκαλεί εντύπωση πώς κουβαλούσαν τα κορφάδια που έβαζαν στις στέγες των σπιτιών… Αφού έκοβαν τα κορφάδια από το δάσος που βρισκόταν σε μεγάλη απόσταση και τα άφηναν να ξεραθούν, δυο δυο άντρες έπαιρναν στους ώμους ένα ένα κορφάδι και το κουβαλούσαν στο χωριό. ΄Ηθελε δύναμη και μεγάλες αντοχές.

Στους γάμους, η συμμετοχή όλου του χωριού ήταν δεδομένη με πολλούς τρόπους. Άλλοι έφερναν τα σφαχτά, ετοίμαζαν τα μελεκούνια, τα ψωμιά, το στόλισμα του σπιτιού και άλλοι την ημέρα του γάμου ετοίμαζαν τα φαγητά. Δεν μπορούσες να μη βοηθήσεις, όταν ένα ολόκληρο χωριό ήταν στο πόδι. Γι’ αυτό και η συμμετοχή στο γλέντι ήταν καθολική.

Αξέχαστες στιγμές που έζησα στα παιδικά μου χρόνια. Στιγμές που δεν υπάρχουν σήμερα και που νοσταλγώ.

ΑΡΧΕΙΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                            

Βιβλίο Πράξεων

Στην κοινότητα Μεσαναγρού, το πιο παλιό βιβλίο αρχείου είναι «Το βιβλίο Πράξεων», το οποίο αρχίζει το έτος 1932 και έχει πρώτη ημερομηνία 10/10/1932. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε την 1η Νοεμβρίου 1932, όπως φαίνεται από το πρακτικό. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε υπό την προεδρία του Δημάρχου κ.Τρ. Καραγιάννη και με σκοπό να σκεφθεί επί τη βάσει των δημαρχιακών υποθέσεων και εργασιών και θέσει αυτάς εις την λογική. Δεν υπάρχουν υπογραφές του Δημοτικού Συμβουλίου και Γραμματέα.

Από την 1/11/1932 έως την 1/3/1937, όλα τα πρακτικά είναι γραμμένα στα Ελληνικά. Άλλος Δήμαρχος, για ένα διάστημα, είναι ο κ. Ιωάννης Χατζηιωάννου.

Από 7/3/1937 αρχίζουν τα πρακτικά να γράφονται στα ιταλικά και χρησιμοποιείται άλλο πρακτικό. Από το 1940 έως το 1945 δε λειτουργούν Συμβούλια, λόγω κατοχής.

Από 15/2/1945 έως 29/5/1945, Δήμαρχος είναι ο κ. Τρ. Καραγιάννης και τα πρακτικά ξαναγράφονται στα Ελληνικά. Ακολουθεί πρακτικό με ημερομηνία 29/5/1945 που ονομάζεται εκλογικόν και ο παλαιός δήμαρχος παραδίδει στον νέο Δήμαρχο κ. Ηλία Καραγιάννη. Ο κ. Ηλίας Καραγιάννης παραμένει δήμαρχος έως την 1/10/1950 που απεβίωσε και αναλαμβάνει ο κ. Ι. Βαλασάκης. Τέλος, από 20/5/1951 αναλαμβάνει Δήμαρχος ο κ. Στ. Βατενός. Τελευταίο πρακτικό που υπάρχει στο βιβλίο αυτό είναι το υπ’ αρ. 25/15/12/1951.

Μητρώο Αρρένων

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τους γεννηθέντες από του έτους 1863 μέχρι και του έτους 1955. Οι εγγραφές αρχίζουν το 1948 με τον νόμο 517/1948, που οι Δωδεκανήσιοι γίνονται Έλληνες. Πρώτος εγγραφείς ο Βασίλειος Μπίλλης του Εμμανουήλ και της Χριστίνας, έτος γεννήσεως 1863 και τελευταίος ο Δημήτριος Χατζηκοσμάς του Σωτηρίου και της Χρυσάνθης, γεννηθείς το 1955.

Μητρώο Θηλέων

Πρώτη εγγραφείσα η Κυπριώτη Τριανταφύλλα του Λουκά και της Ειρήνης και τελευταία η Αυγουστάκη-Χατζηκώστα Αθανασία, γεννηθείσα το 1961.

Δημοτολόγιο

Τα ονόματα στο βιβλίο αυτό είναι γραμμένα στα Ιταλικά.

Γραπτόν Κοινοτικό Δοσιτολόγιο

Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν τα ονόματα των χωριανών που πρόσφεραν χρήματα για κοινωφελή έργα και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν: «Εντός αυτού καταχωρείται η δράσις των ευ ηγμένων Κοινοτικών μελών υπέρ ιερών και ευγενών σκοπών, υπέρ των φιλανθρωπικών Κοινοτικών Ιδρυμάτων, καθώς και η αντίδραση των δυσαγώγων οίτινες παντί τρόπω επιπροσθούνται ως εμπόδια εις εκάστην Κοινωφελή και Κοινοτικήν ενέργειαν».

Συντάσσεται δημαρχεύοντος του κ. Ηλία Καραγιάννη και αρχίζει με την περί σχολικού οικοπέδου συνδρομικήν ενέργεια. Φέρει ημερομηνίαν 13/12/1946. Περιλαμβάνει 5 πράξεις. Η πρώτη αφορά το σχολικόν οικόπεδο (ημερομηνία 16/12/1946) και η 5η ανακηρύσσει ευεργέτην της Κοινότητας τον συγχωριανόν μας κ. Κυριάκον Πιλληρή, κάτοικον Αμερικής.

Διαβάζοντας τα αρχεία παρακάτω, βλέπει κανείς τη χρησιμότητα του «Γραπτού Δοσιτολογίου». Όταν άρχισε να κτίζεται το καινούριο Σχολείο, κλήθηκαν οι κάτοικοι να συνεισφέρουν χρήματα. 55 κάτοικοι προσέφεραν τον οβολό τους, άλλος περισσότερα και άλλος λιγότερα. 7 αρνήθηκαν να συνεισφέρουν, για κάποιους λόγους. Τα ονόματα και αυτών που πρόσφεραν γράφονται στο Βιβλίο, καθώς και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν.

Οι μεν συνεισφέροντες επαινούνται: «Εξαίρομεν τους ευγενείς συνδρομητάς οίτινες προσφέρουσι υπέρ ιερών σκοπών». Οι αρνηθέντες να συνεισφέρουν αναφέρονται: «Οι άμουσοι και οπισθοδρομικοί, οι παράσιτοι και τα ζιζάνια της Κοινότητος, τα οποία εννοούσι να στηρίζουν την πλάτη αυτών επί των ωμοπλατών άλλων συνανθρώπων των, τα άχθη αρούρης της Κοινωνίας». Ένας εξ αυτών, μεταμεληθείς, προσήνεγκε φράγκα…

Σκληρά λόγια αλλά έτσι θα έπειθαν όλους να συνεισφέρουν.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ (Emily Kosmas Cossis-Μετάφραση στα Αγγλικά))

 

                                                                   

 ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ(Emily Kosmas Cossis-Μετάφραση στα Αγγλικά))

Στα 20 χρόνια που ασχολούμαι με την ιστορία του Μεσαναγρού κατάφερα όχι μόνο οι ξενιτεμένοι Μεσαναγρενοί ,αλλά και άνθρωποι από όλο τον κόσμο να μάθουν για τον Μεσαναγρό. ΟΙ επισκέψεις στο blog 640.000, στο facebook,Tuiter, Ιστορίες μου,instagram ξεπερνούν το 1.000.000. Η συγκίνησή μου είναι μεγαλύτερη, όταν ξενιτεμένοι Μεσαναγρενοί επικοινωνούν μαζί μου και ζητούν κάθε πληροφορία για το χωριό.

Η κυρία Emily Cosmas Cossis που βρίσκεται στην Αμερική, διαβάζοντας το τελευταίο άρθρο μου για τον Μεσαναγρό ,το μετάφρασε στα Αγγλικά ,για να μπορούν και οι νέοι ΄Ελληνες που μιλούν Αγγλικά , να μαθουν για το χωριό των προγόνων τους. Χίλια ευχαριστώ .

THE HISTORY OF MESANAGROS..? In the South-Western part of the island of Rhodes, at a distance of 83 km [from Rhodes town] and at an altitude of 300 meters, lies the village of Mesanagros. Its name comes from the etymological derivation: Agros – Katagros – Mesa Anagros – Mesanagros [meaning "inner field"]. The first settlers of the village were the local kings Pangoulos, Alexandros, and Assalos, and it served as their summer residence. Later, the inhabitants of the surrounding settlements of Kiaoula, Evgales, and others—which were destroyed by raids and looting—settled here. It was founded in pre-Christian times. It is a historic, privileged village. The proof is that only this village survived the raids, while the surrounding villages are now heaps of ruins. It is situated between two hills and mountains. From the many forests that used to exist, branches (kladia) gave rise to the residents' nickname, "Kladites." As mentioned in Kosta Skandalidis' book "The Gennadi of Rhodes," the Municipality of Lindos after 326 BC consisted of 12 Municipalities divided into three groups: • GROUP A: Argeioi, Pagioi, Lindopolitai, Voulidai • GROUP B: Klasioi, Nettidai, Ladarmioi, Kamyndioi • GROUP C: Pedieis, Vrasioi, Kattaboi, Dryitai The village of Mesanagros was located in Group C (Dryitai). Around the village, there are many ruins (kateleimata / katelymata) that testify to the existence of older settlements. Additionally, many monasteries were built on the ruins of ancient temples, for example, Saint Nicholas, Saint George, Saint Thomas, and the Skiadi Monastery, which was built on the ruins of the temple of the Goddess Artemis. In the area of Mesanagros, there are caves, and during excavations, various objects were found that bear witness to the art and culture of the inhabitants. Inside the settlement stands the Church of the Dormition of the Virgin Mary, which was built on the site of two older churches and dates back to the 13th century. The patron saint of the village is the Archangel Michael (Taxiarchis Michael), whose feast day is celebrated on November 8th. This is the village with the highest number of monasteries and churches on the entire island. The Skiadi Monastery is also located in Mesanagros and celebrates its feast day on September 8th. In Evgales, an area of about 4 km from the village, there used to be an old medieval village. The entire area is scattered with stones and ruins (kateleimata) resulting from the destruction of that settlement. The inhabitants later took many of these stones when they wanted to build their houses in the village. Ruins and many tombs also exist around the village in the areas of Louria, Erintos, and Perena. Unfortunately, many tombs have been plundered by people looking for gold. Since the old days, the residents of Mesanagros participated in public affairs and contributed to public works. The permanent residents now number 25. This number increases during the winter months, holidays, summer vacations, and on weekends. Quite a few inhabitants live in the city of Rhodes, in Australia, and in America. The residents are farmers and livestock breeders. The Primary School has closed; this has also happened in the surrounding villages. Today, the surrounding hills are green with shrubs like wild greens (chinopodia), thyme, oregano, strawberry trees, mastic shrubs (schina), and a few forests, because many were burned in recent years. The highest mountain is Skiadi, and around the village are the peaks of Koufos, Chionias, Kafkala, and Chrousonia. There are a few plains that the hardworking residents cultivate to produce various goods. The Kampos plain, located between Kattavia and Apolakkia, is highly fertile and produces the most delicious watermelons and melons on the island. Other plains include Erintos and Stavris. The village's olive groves are located in the Evgales area. Today, approximately 5,000 stremmata [approx. 1,235 acres] are cultivated. The village has two associations: the Cultural Association and the Sports Association. The houses are single-story. The roofs consist of a wooden ceiling covered by a layer of local clay called patelia. Most houses feature an interior stone arch (kamara) and several have a mesia [a central structural beam or arch partition]. The houses are built tightly together, and the streets are narrow and whitewashed with lime. The village has preserved its traditional character and remained a true "village." Today, it fights to survive and defeat time. From 1950 onward, several residents abandoned the village for economic reasons. The first wave of immigrants left for Australia and America. We can say that in Australia especially, the people of Mesanagros alone make up an entire village of their own, counting over 500 residents. The second major exodus was toward the city of Rhodes. The reasons were twofold: Educational and Economic/Tourism. From 1960 onward, many children wanted to continue their education in high school (Gymnasium). At that time, the closest high school was in Gennadi. For incomprehensible reasons or reasons of political expediency, that high school closed, and any children who wanted to continue studying had to go to Archangelos or to the city of Rhodes. Thus, a twelve-year-old child had to leave the village alone to attend high school in Rhodes. I had the good fortune of being the first child to attend during that era. We stayed as boarders in the homes of acquaintances in the city. Things became incredibly difficult when a second child in a family wanted to go to high school. At that point, the mother would also leave the village and move to the city to be with the children. The father would remain alone in the village, splitting the family. During the same period, tourism began to develop in the city of Rhodes, creating a massive demand for labor. Consequently, many parents and entire families left the village and moved to the city. Thus, little by little, the village emptied out. Few residents remained, and the village only fills up now during the winter holidays and celebrations. In the past, the Cultural Association, in cooperation with the Municipality of South Rhodes, organized events both in the village and in the city of Rhodes. Now, the dream of the people of Mesanagros has become a reality, thanks to the Minister, Mr. Aristotelis Pavlidis, and the Mayor of South Rhodes, Mr. Manolis Savvis. At the entrance of the village, the Museum of South Rhodes has been built, bringing life back to the area. The building itself is finished, the internal infrastructure is completely ready, and the exhibition pieces are about to be installed. ……..Article translated from the Greek about Mesanagros, written by Yiannis Karagiannis, Historian of the village. This translation is to help many of the Mesanagrenoi living abroad, who may not read Greek, to understand their roots better. Thanks, to Yianni….who continues to write and record about Mesanagros. His writings help keep our History alive, not only in those of us who left the village, but also in the hearts and minds of our children and grandchildren.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                            

Στο Ν.Δ. Τμήμα του νησιού της Ρόδου, σε απόσταση 83 χλμ. και σε υψόμετρο 300 μ., βρίσκεται το χωριό Μεσαναγρός. Το όνομά του προέρχεται εκ του ετυμολογικού Αγρός – Καταγρός – Μέσα Αναγρός – Μεσαναγρός. Οι πρώτοι οικιστές του χωριού υπήρξαν οι βασιλείς της περιοχής Πάγκουλος, Αλέξανδρος και Άσσαλος και εχρησίμευε ως θερινή διαμονή. Αργότερα εγκαταστάθηκαν οι κάτοικοι των γύρω οικισμών Κιάουλα, Εβγάλες και άλλων που καταστράφηκαν από επιδρομές και λεηλασίες.

Ιδρύθηκε σε προχριστιανικούς χρόνους. Είναι χωριό ιστορικό, προνομιούχο. Απόδειξη ότι μόνο αυτό διασώθηκε από επιδρομές, ενώ τα γύρω χωριά είναι σωρός από ερείπια. Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο λόφους και βουνά. Από τα πολλά δάση που υπήρχαν, κλαδιά, έμεινε το παρατσούκλι «Κλαδίτες».

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Κώστα Σκανδαλίδη «Το Γεννάδι της Ρόδου», ο Δήμος Λίνδου μετά το 326 π.Χ. αποτελείτο από 12 Δήμους χωρισμέ-νους σε τρεις ομάδες.

ΟΜΑΔΑ Α΄- Αργείοι, Πάγιοι, Λινδοπολίται, Βουλίδαι

ΟΜΑΔΑ Β΄- Κλάσιοι, Νεττίδαι, Λαδάρμιοι, Καμύνδιοι

ΟΜΑΔΑ Γ΄- Πεδιείς, Βράσιοι, Κάτταβοι, Δρυίται

Στην Ομάδα Γ΄(Δρυίται) βρισκόταν το χωριό Μεσαναγρός.

Γύρω από το χωριό υπάρχουν πολλά χαλάσματα (κατελείματα-κατελύματα) που μαρτυρούν την ύπαρξη οικισμών. Επίσης, πολλά μοναστήρια κτίστηκαν πάνω στα ερείπια αρχαίων ναών, όπως π.χ. ο Άγιος Νικόλαος, ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Θωμάς και η Μονή Σκιάδι που κτίστηκε στα ερείπια του ναού της Θεάς Αρτέμιδος.

Στην περιοχή του Μεσαναγρού υπάρχουν σπήλαια και σε ανασκαφές που έγιναν βρέθηκαν διάφορα αντικείμενα που μαρτυρούν την τέχνη και τον πολιτισμό των κατοίκων. Μέσα στον οικισμό βρίσκεται ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου που κτίστηκε στη θέση δύο παλαιότερων ναών και χρονολογείται τον 13ο αιώνα. Πολιούχος του χωριού είναι ο Ταξιάρχης Μιχαήλ που γιορτάζεται στις 8 του Νοέμβρη. Είναι το χωριό που έχει τα περισσότερα μοναστήρια και εκκλησιές στο νησί. Στον Μεσαναγρό βρίσκεται και η Μονή Σκιάδι που γιορτάζει στις 8 του Σεπτέμβρη.

Στις Εβγάλες, μια περιοχή που απέχει 4 χλμ. από το χωριό, υπήρχε παλιό μεσαιωνικό χωριό. Ολόκληρη η περιοχή είναι διάσπαρτη από πέτρες, κατελείματα (κατελύματα), που προέρχονται από την καταστροφή του οικισμού. Πολλές πέτρες έπαιρναν οι κάτοικοι αργότερα, όταν ήθελαν να κτίσουν τα σπίτια τους στο χωριό. Κατελείματα υπάρχουν γύρω από το χωριό, στα Λουριά, Έριντο, Περενά και πολλοί τάφοι. Δυστυχώς, πολλοί τάφοι έχουν συληθεί από ανθρώπους που έψαχναν για χρυσό.

Από τα παλιά χρόνια, στον Μεσαναγρό οι κάτοικοι συμμετείχαν στα κοινά και πρόσφεραν για κοινωφελή έργα. Οι μόνιμοι κάτοικοι ανέρχονται σε 25. Ο αριθμός αυτός αυξάνει τους χειμερινούς μήνες και τα Σαββατοκύριακα. Αρκετοί κάτοικοι ζουν στην πόλη της Ρόδου, στην Αυστραλία και στην Αμερική. Οι κάτοικοι είναι γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Το Δημοτικό Σχολείο έκλεισε, όπως συμβαίνει και στα γύρω χωριά.

Σήμερα, οι γύρω λόφοι είναι καταπράσινοι από θάμνους, όπως χινοπόδια, θυμάρι, ρίγανη, κουμαριές, σχίνα και λίγα δάση, γιατί κάηκαν τα τελευταία χρόνια. Το ψηλότερο βουνό είναι το Σκιάδι και γύρω από το χωριό είναι ο Κουφός, ο Χιονιάς, η Καυκάλα και τα Χρουσόνια.

Υπάρχουν μερικές πεδιάδες που οι εργατικοί κάτοικοι τις καλλιεργούν και παράγουν διάφορα προϊόντα. Ο Κάμπος, ανάμεσα στην Κατταβιά και στην Απολακκιά, είναι πολύ εύφορος και παράγει τα πιο νόστιμα καρπούζια και πεπό-νια του νησιού. Άλλες πεδιάδες είναι η Έριντος και ο Σταυρής. Στην περιοχή Εβγάλες βρίσκονται οι ελαιώνες του χωριού. Σήμερα, καλλιεργούνται περίπου 5.000 στρέμματα.

Το χωριό έχει δύο Συλλόγους. Τον Πολιτιστικό και τον Αθλητικό. Τα σπίτια είναι ισόγεια. Οι στέγες αποτελούνται από ξύλινη οροφή και ένα στρώμα αργίλου, πατελιάς. Τα περισσότερα σπίτια έχουν καμάρα και αρκετά μεσιά. Τα σπίτια είναι κολλημένα, οι δρόμοι στενοί και ασπρίζονται με ασβέστη. Το χωριό κράτησε τη φυσιογνωμία του και παρέμεινε πραγματικό «χωριό». Σήμερα το χωριό προσπαθεί να επιζήσει, να νικήσει το χρόνο.

Από το 1950 και μετά, αρκετοί κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό για οικονομικούς λόγους. Το πρώτο κύμα μεταναστών έφυγε προς Αυστραλία και Αμερική. Μπορούμε να πούμε ότι στην Αυστραλία ιδίως, μόνο οι Μεσαναγρενοί είναι ένα ολόκληρο χωριό, με πάνω από 500 κατοίκους.

Η δεύτερη μεγάλη φυγή έγινε προς την πόλη της Ρόδου. Οι λόγοι είναι δύο. Εκπαιδευτικοί και Οικονομικοί-Τουριστικοί. Από το 1960 και μετά, πολλά παιδιά ήθελαν να συνεχίσουν τη μόρφωσή τους στο Γυμνάσιο. Την εποχή εκείνη το κοντινότερο Γυμνάσιο ήταν του Γενναδίου. Για ακατανόητους λόγους ή λόγους σκοπιμότητας, το Γυμνάσιο έκλεισε και όσα παιδιά ήθελαν να συνεχίσουν έπρεπε να πάνε στον Αρχάγγελο ή στη Ρόδο. Έτσι ένα δωδεκάχρονο παιδί έφευγε μόνο του από το χωριό για να φοιτήσει στο Γυμνάσιο της Ρόδου. Είχα την τύχη να είμαι το πρώτο παιδί που φοίτησε την εποχή εκείνη. Πηγαίναμε οικότροφοι σε σπίτια γνωστών στην πόλη. Τα πράγματα δυσκόλευαν, όταν και το δεύτερο παιδί ήθελαν να πάει στο Γυμνάσιο. Τότε έφευγε και η μητέρα από το χωριό, πήγαινε στην πόλη, για να είναι μαζί με τα παιδιά. Ο πατέρας έμενε μόνος στο χωριό και η οικογένεια χωριζόταν.

Την ίδια εποχή άρχισε να αναπτύσσεται και ο Τουρισμός στην πόλη της  Ρόδου και χρειάζονταν εργατικά χέρια. Αρκετοί λοιπόν γονείς, ολόκληρες οικογένειες, έφευγαν από το χωριό και ερχόντουσαν στην πόλη. Έτσι, σιγά σιγά, το χωριό άδειασε, οι κάτοικοι έμειναν λίγοι και μόνο τον Χειμώνα και τις γιορτές γεμίζει το χωριό.

Παλιότερα, ο Πολιτιστικός Σύλλογος, σε συνεργασία με το Δήμο Νότιας Ρόδου, διοργάνωναν εκδηλώσεις, τόσο στο χωριό όσο και στην πόλη της Ρόδου. Ήδη ένα όνειρο των Μεσαναγρενών, χάρη στον Υπουργό κ. Αριστοτέλη Παυλίδη και το Δήμαρχο Νότιας Ρόδου, τον κ. Μανόλη Σαββή, έγινε πραγματικότητα. Στην είσοδο του χωριού κτίστηκε το Μουσείο της Νότιας Ρόδου, που δίνει ζωή στο χωριό. Ήδη το κτήριο έχει τελειώσει, όλες οι υποδομές εσωτερικά είναι έτοιμες και θα γίνει η τοποθέτηση των εκθεμάτων.

28

ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ (ΡΟΔΙΑΚΗ 3/8/1950)

 

                                                                   

ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

Κρατικόν Νοσοκομείο Ρόδου

Ευχαριστήριον

Κατά την περίοδο της προκατόχου Διευθύνσεως αυθορμήτως και άνευ ειδικής προσκλήσεως ή αιτήσεως του Νοσοκομείου ,Δήμοι και Κοινότητες τινες προσέφερον εις αυτό χρηματικάς δωρεάς………….

Το ποσόν ανέρχεται σε 2.679.000δρχ.

‘Ητοι αναλυτικώς

Κοσνινού………………………………………………………    .1.000.000

Κρητηνία…………………………………………………………    .160.000

Παραδείσι…………………………………………………………    244.000

Σιανών……………………………………………………………… 110.000

Λαέρμων……………………………………………………………120.000

Γενναδίου…………………………………………………………..160.000

Απολακκιάς…………………………………………………………145.000

Ασκληπιού…………………………………………………………..110.οοο

Σορωνής…………………………………………………………… 180.000

Μονολίθου…………………………………………………………..100.000

Αγ. Ισιδώρου………………………………………………………..200.000

Μεσαναγρού ………………………………………………………   80.000

Ιστρίου………………………………………………………………70.000

Ο Διευθυντής του Κρατικού Νοσοκομείου Ρόδου

Από την Εφημερίδα Ροδιακή Πέμπτη 3-8-1950

Ηλίας Ξύντας , ο Λοχαγός του Αμερικανικού στρατού από τον Μεσανα­γρό, που έπεσε στη Γαλλία το 1944,πολεμώντας για την ελευθερία στις 16 Ιουνίου του 1944,ημέρα των γενεθλίων του.

 

                                                                  

Ηλίας Ξύντας , ο Λοχαγός του Αμερικανικού στρατού από τον Μεσανα­γρό, που έπεσε στη Γαλλία το 1944,πολεμώντας για την ελευθερία στις 16 Ιουνίου του 1944,ημέρα των γενεθλίων του.

Μπορεί να είμαστε μικρό χωριό, αλλά οι καταγόμενοι από τον Μεσανα­γρό, πολλές φορές έχουν τιμήσει το όνομά του με πράξεις και έργα , που ξεπερνούν τα όρια του μικρού αλλά ξακουστού χωριού μας.

΄Ενας από τους Μεσαναγρενούς που τίμησαν το χωριό, είναι και ο ήρωας Ηλίας Ξύντας. Γεννήθηκε την 16^η Ιουνίου του 1916 .. Ο Ηλίας Ξύντας έζησε στην Αμερική και αργότερα κατατάχθηκε στον Αμερικανικό στρα­τό και μάλιστα έφερε το βαθμό του Λοχαγού. Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο πολεμώντας στην Ευρώπη εναντίον των Γερμανών-Ιταλών ,έπε­σε μαχόμενος στη Γαλλία την 16^η Ιουνίου 1944 ,ημέρα των γενεθλίων του ,σε ηλικία 28 χρονών.

Οι Μεσαναγρενοί της Αμερικής τιμώντας την μνήμη του και την προ­σφορά του , είχαν στήσει μνημείο στην πλατεία του χωριού, μπροστά από την εκκλησία της Κοίμησης της θεοτόκου ,με την παρακάτω επιγρα­φή.

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΑΛΥΤΟΝ

ΥΠΕΡ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΕΣΌΝΤΟΣ ΕΝ ΓΑΛΛΙΑ ΤΗΝ 16^Η ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 ΛΟΧΑΓΟΥ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΗΛΙΑ Κ. ΞΥ­ΝΤΑ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΕΝΤΑΥΘΑ ΤΗΝ 16^Η ΙΟΥΝΙΟΥ 1916 .

Η ΕΝ Β. ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΕΣΑΝΑΓΡΕΝΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ Ο ΤΑΞΙΑΡ­ΧΗΣ ΤΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΠΛΑΚΑ ΑΝΗΡΤΗΣΙ.

Και όπως σε όλα τα πράγματα εμείς οι ΄Ελληνες λέμε θα γίνει αργότε­ρα ,έτσι και στο Μνημείο του ήρωα Ηλία Ξύντα, κάποιοι διοικούντες ,το χάλασαν για να τον κάνουν καλύτερο ή να το μεταφέρουν αλλού, το ξέχασαν και χρόνια τώρα παραμένει στο θα γίνει……… Ευτυχώς που η πλάκα με την επιγραφή βρέθηκε στο γραφείο της εκκλησίας και μια ιστορία που τιμά το χωριό σώθηκε. Συγγενείς του ήρθαν από την Αμερι­κή ,ζήτησαν να δουν το μνημείο , αλλά ………..

Είναι υποχρέωση όλων μας το μνημείο να ξαναγίνει σύντομα και ο ήρωας Ηλίας Ξύντας, να τιμηθεί όπως αξίζει να τιμούνται, οι ήρωες.

Σήμερα με ενέργειες του Προέδρου του Τοπικού Συμβουλίου Νεκτάριου Σταματάκη το μνημείο ξανάγινε στην είσοδο του χωριού.

Υ.Γ. Βρήκαμε τον τάφο του στη Νορμανδία και προέκυψαν διαφορές στην ηλικία γέννησης και θανάτου.

Στην πλάκα στο ηρώο στον Μεσαναγρό ,ημερομηνία γέννησης είναι η 16η Ιουνίου 1916 ,στον τάφο του στη Νορμανδία 21 Ιουλίου 1916. Ημερομηνία θανάτου στο ηρώο στον Μεσαναγρό 16 Ιουνίου 1944 ,ενώ στη Νορμανδία 11 Ιουλίου 1944.

ΟΙ ΚΑΦΕΤΖΗΔΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                                       

    Το χωριό παλιά είχε πολλά καφενεία, γιατί και οι κάτοικοι ήταν αρκετοί. Η Λέσχη, το καφενείο του Στεφανή, του Αρνίτταλη, του Διάκου και κάποια άλλα. Ειδικά από τη Λέσχη, που ήταν της εκκλησίας, πέρασαν πολλοί. Μη φανταστεί-τε μεγάλα κτήρια, όπως σήμερα. Ήταν απλά, τα περισσότερα στενόχωρα με λίγες καρέκλες και τραπέζια.

Ο καθένας προσπαθούσε να έχει τους περισσότερους πελάτες. Πολλές φορές, στην «άγρα πελατών», έπαιζε ρόλο η συγγένεια και σε έντονες πολιτικές διενέΞεις, το τι υποστήριζε ο κάθε καφετζής. Σέρβιραν καφέ, τσάι, κακάο, ούζο, κρασί και κάποια μεζεδάκια. Υπήρχε και ο μαυροπίνακας για τα χρέη. Ήταν ένας πίνακας σε κοινή θέα και εκεί ο καφετζής έγραφε τα χρέη όσων δεν πλήρωναν μετρητοίς. Με μια κιμωλία σημείωναν «κόκκες», γραμμές και το όνομα του οφειλέτη. Πολλές φορές οι «κόκκες» δεν αντιπροσώπευαν το πραγματικό χρέος. Οι αθεόφοβοι, έβαζαν «κόκκες» κατά το δοκούν. Έτσι, όλο το χωριό ήξερε ποιος έχει χρέη στο καφενείο.

Τις γιορτές των Χριστουγέννων ανθούσε η πόκα. Έπαιζαν αρκετά χρήματα και πολλοί κοιμόντουσαν «κούπα», όπως έλεγαν για τους χαμένους. Πολλές φορές το παιχνίδι κρατούσε μέρα νύχτα και όποιος άντεχε. Κάθε καφετζής είχε το δικό του, για να παίρνει «το βιδάνιο». Είχαν ένα ποτήρι και κάθε τόσο έριχνε μέσα χρήματα από το τραπέζι. Τελικά, ο μόνος κερδισμένος πολλές φορές ήταν ο καφετζής. Κατά τις 2 η ώρα μετά τα μεσάνυχτα, έφτιαχναν «την πασταχιούτα», μακαρονάδα, για να φάνε οι παίκτες και όσοι παρακολουθούσαν. Δεν υπήρχε ωραιότερη μακαρονάδα από αυτήν. Ο γράφων τη γεύθηκε και ξέρει.

Υπήρξαν καφετζήδες και καφετζήδες. Καθαροί, ευγενικοί, βαριεστημένοι και ζόρικοι. Πολλοί έγιναν καφετζήδες σε μεγάλοι ηλικία και καταλαβαίνετε… Πρωί πρωί ζητούσες καφέ και ο καφετζής έλεγε: – Πρωί πρωί όλοι θέλετε κα-φέ! Πιέτε και καμιά πορτοκαλάδα…

Όταν δεν υπήρχαν τα φώτα, υπήρχαν οι λάμπες, τα λουξ και πολλές φορές, όταν σπούσε ο αμίαντος, καληνύχτα. Το καφενείο έκλεινε!

Μιλήσαμε για τους καφετζήδες, αλλά κάθε τόσο και μια καινούρια ιστορία ξανάρχεται στο μυαλό ή κάποιος χωριανός μας διηγείται. Τα καφενεία αρκετά και αν κάποιος είχε ένα κτήριο, βαπτιζόταν καφενείο.

Όταν άρχισαν να έρχονται οι πρώτοι τουρίστες στο χωριό, οι καφετζήδες δεν ήξεραν ξένες γλώσσες και η συνεννόηση γινόταν με πολλούς τρόπους. Ότι και να πούμε, η φιλοξενία των Μεσαναγρενών είναι και ήταν απαράμιλλη. Ευγενικοί, πρόσχαροι, καθαροί, προσπαθούσαν να ευχαριστήσουν τους ξένους. Και μη βάλετε στο νου σας να ήθελαν να τους εκμεταλλευτούν. Ήρθαν, λοιπόν, στη Λέσχη οι ξένοι και Έλληνες μαζί και ζήτησαν να τους φτιάξει ο καφετζής κάτι για να τσιμπήσουν. Ο καφετζής τους είπε ότι μπορεί να φτιάξει τηγανητές πατά-τες, αυγά ομελέτα, σαλάτα και είχε έτοιμα και κηπευτικά. Ήρθαν οι παραγγελίες και οι ξένοι γεύθηκαν όλα τα παραπάνω που ήταν φρέσκα φρέσκα, παραγωγής του ίδιου του καφετζή. Όταν ήρθε ή ώρα να φύγουν, ζήτησαν τον λογαριασμό. Ο καφετζής με την απλότητα που τον διέκρινε και για να ευχαριστήσει τους ξένους τους είπε: «Παιδιά μου, ακούστε. Οι ντομάτες είναι δικής μου παραγωγής, οι πατάτες δικές μας, τα αυγά το ίδιο, πληρώστε μου μόνο τη λεμονάδα».

Ο καφετζής ήταν ένα προσοδοφόρο επάγγελμα την εποχή εκείνη. Κόσμος υπήρχε στο χωριό, άρα και αρκετά καφενεία. Οι περισσότεροι προσπαθούσαν να είναι περιποιητικοί, διέθεταν χιούμορ και ήταν καταφερτζήδες. Ας διηγηθούμε δύο όμορφα περιστατικά της εποχής εκείνης…

Τα χρήματα λίγα και πολλές φορές, ακόμα και ο καφές δινόταν βερεσέ. Είχαν, λοιπόν, έναν πίνακα σε περίοπτη θέση του καφενείου και εκεί έγραφαν τα ονόματα όσων χρωστούσαν και δίπλα έβαλαν τις γνωστές «κόκκες», για να φαίνεται πόσα χρωστάνε. Μέτρο απάνθρωπο, αλλά οι χωριανοί το δεχόντουσαν ασυζητητί. Μια μέρα ένας χωριανός δεν πήγε στο καφενείο, γιατί έτυχε να γυρίσει αργά απ’ το χωράφι. Πηγαίνοντας την άλλη μέρα να πιει καφέ, κοίταξε τον πίνακα και αντί να δει 5 κόκκες, είδε 6.

- Γιατί 6 καφέδες κυρ Κώστα μου; Χτες εγώ δεν ήρθα στο καφενείο.

- Σου ’πα ’γω να μην έρθεις; Εγώ σε χρέωσα. Κόκκαλο ο πελάτης!

Την εποχή εκείνη υπήρχαν πολλά καταστήματα στο χωριό. Μπακάλικα, κουρεία, καφενεία, ραφτάδικα και παπουτσίδικα. Μη φανταστείτε ότι οι άνθρωποι είχαν σαν κύρια απασχόληση τα παραπάνω επαγγέλματα. Ασκούσαν το επάγγελμά τους συνήθως μετά τις γεωργικές τους ενασχολήσεις. Μετά τη δου-λειά, άνοιγαν και εξυπηρετούσαν τους κατοίκους.

Καταστήματα της εποχής: Εμποροραφείο, Μαυρουδής Αθανασάς. Καφενεία, Στέφ. Βατενός, Εμμ. Διακάκης, Χαρ. Λάμπρου, Μαν. Αρνίτταλης. Παντοπω-λεία, Μόδ. Αθανασάς, Στ. Μάνης, Ανάργ. Μπίλλης, Ματθ. Σταματάκης, Μ. Στεφανάρας, Βασιλάς Μανωλάς, Στ. Ιωαννίδης και Τριαντ. Γεωργιάδης.

Η Λέσχη, όταν αργότερα έγινε Καφενείο, έβγαινε σε δημοπρασία και όποιος κτυπούσε και έβαζε περισσότερα χρήματα τη λειτουργούσε. Καφετζήδες από τη Λέσχη πέρασαν πολλοί: ο Μ. Μιχαήλ, ο Α. Γιωργάς, ο Μ. Σαματακής, ο Εμμ. Πιλληρής, ο Μ. Πιζήμολας και ο Τσ. Καραγιάννης.

ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ

 

                                                                         

Όταν τέλειωνε το θέρος και τα στάχυα έφταναν στο αλώνι ,άρχιζε ένας άλλος αγώνας., το αλώνισμα. Κάθε οικογένεια είχε το αλώνι της κοντά στο χωριό. Όλα τα αλώνια ήταν στρογγυλά και το ένα κοντά στο άλλο. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν αλωνιστικές μηχανές και το αλώνισμα γινόταν με τα ζώα.

Από πολύ νωρίς όλη η οικογένεια ήταν στο αλώνι. ΄Εβαζαν τα ζώα το ένα δίπλα στο άλλο και πάντα τα οδηγούσε κάποιος .΄Εριχναν τα στάχυα στο αλώνι και ο αγώνας άρχιζε. Πόσους γύρους έκαναν τα ζώα και οι άνθρωποι γύρω γύρω στο αλώνι, δεν μπορούσα να φανταστώ. Στους μικρούς αυτό φαινόταν και παιχνίδι. Με ένα μικρό διάλειμμα αυτό συνεχιζόταν μέχρι να βασιλέψει ο ήλιος. Τα στάχυα με το πάτημα των ζώων έλιωναν και φαινόταν το σιτάρι. Τά μάζευαν στις άκρες και έριχναν άλλα στάχυα και αυτό γινόταν συνέχεια.

Συνήθως ο πατέρας κρατώντας το τιριάχτυλο (εργαλείο γεωργικό) , όταν φυσούσε αέρας ,σήκωνε ψηλά τα άχυρα να τα πάρει ο αέρας και να μείνει το στάρι. Το σιτάρι έμπαινε στα σακιά ,φορτώνονταν στα ζώα και μεταφέρονταν στα σπίτια. Από εκεί έμπαινε στις πάγκες που αποθηκευόταν. ΄Εβλεπες καθημερινά ένα ολόκληρο χωριό να βρίσκεται στα αλώνια, να παλεύει , να συναγωνίζεται και να το χαίρεται. ΄Οποιος τελείωνε νωρίτερα βοηθούσε και τους συγγενείς.

Το άχυρο έπρεπε να μεταφερθεί στις αποθήκες ,στα κελάρια, για τα ζώα. Η μητέρα ήταν στο αλώνι και γέμιζε τις σάκες με άχυρο ,τις φόρτωνε στο γαϊδουράκι και τα παιδιά οδηγώντας το ζώο έφταναν στο κελάρι. Εκεί περίμενε ο πατέρας .Ξεφόρτωνε τις σάκες και τις ανέβαζε στο δώμα της αποθήκης. Στο δώμα υπήρχε μια τρύπα που από εκεί έριχνε το άχυρο μέσα. μείς τα παιδιά πέφταμε μέσα στη αποθήκη από την τρύπα και πατούσαμε το άχυρο για να κάτσει. ΄Ηταν από τα πιο αγαπημένα μας παιχνίδια.

Αργότερα ήρθαν οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές που απάλλαξαν τους γεωργούς από τα δύσκολα και ο γεωργός έπαιρνε το σιτάρι έτοιμο μέσα στο χωράφι. Αυτό όμως χάλασε την αλληλεγγύη , την ομαδικότητα ,την παράδοση.

Σήμερα πάνε όλα αυτά. Οι γεωργοί παίρνουν επιδοτήσεις για να μη σπέρνουν, τα χωράφια χερσεύουν ,τα αλώνια έγιναν οικόπεδα και χτίζονται σπίτια και εγώ να αναπολώ όλα αυτά και ο εγγονός μου να μην πιστεύει ότι κάποτε γινόντουσαν . ΄Ετσι είναι η ζωή. Είναι αυτό πρόοδος ,είναι καλύτερες μέρες ,πιστέψτε με δεν μπορώ να το καταλάβω…

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ ΤΊΜΗΣΕ ΤΟΝ ΜΙΧΑΛΗ ΞΙΠΑ ΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΨΑΛΤΗ

                                                                                   

Ο ρόλος της Εκκλησίας του χωριού επί Τουρκοκρατίας

 

                                                              

   Ο ρόλος της Εκκλησίας του χωριού επί Τουρκοκρατίας

Επί τουρκοκρατίας η Εκκλησία διατήρησε κάποια προνόμια. Στην αρχή δεν επέτρεπαν να κτίζονται καινούριες εκκλησιές, αλλά αργότερα επέτρεπαν τη συντήρησή τους. Ο Μητροπολίτης ήταν ο αρχηγός όλων των χριστιανών και είχε δικαίωμα να λύνει προβλήματα που αφορούσαν, προίκα, κληρονομιές, διαθήκες, διαζύγια κ.ά.

Κάθε εκκλησία είχε τον Κώδικά της και τηρούσε και ληξιαρχικά βιβλία. Χάρη σε όλα αυτά διασώθηκε ολόκληρη η ιστορία μιας μεγάλης περιόδου. Η ζωή τότε περιστρεφόταν γύρω από την εκκλησία.

Ο Μητροπολίτης επισκεπτόταν το χωριό τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο και η επίσκεψη του έπαιρνε πανηγυρικό χαραχτήρα. Όλο το χωριό συμμετείχε στην υποδοχή του και από μέρες, γίνονταν οι κατάλληλες προετοιμασίες. Την ημέρα που ερχόταν στο χωριό οι δρόμοι στρώνονταν με μυρτιές, οι νοικοκυρές έκαναν διάφορα σχήματα με ασβέστη, ιδίως κύκλους, στους πέτρινους δρόμους και όλοι βρίσκονταν στην είσοδο του χωριού. Προεστοί, δάσκαλοι, μαθητές και οι γυναίκες κρατούσαν θυμιαστήρες, όταν η πομπή περνούσε μπροστά από τα σπίτια τους. Ο Δεσπότης έμενε στο καλύτερο σπίτι του χωριού και μετά τον εσπερινό ακολουθούσε δείπνο με όλες τις αρχές του χωριού και αργότερα έλυνε διάφορα προβλήματα των χωριανών.

Την επόμενη μέρα, γινόταν η Θεία Λειτουργία και το κήρυγμα από τον ίδιο τον Δεσπότη. Αυτό συνεχίστηκε και επί Ιταλοκρατίας και θυμάμαι και μέχρι τα παιδικά μας χρόνια, τη δεκαετία του ’50. Ο Δεσπότης όριζε την Εκκλησιαστική Επιτροπή και της είχε παραχωρήσει ορισμένες αρμοδιότητες. Συντήρηση ναού, εξεύρεση πόρων, λύση μικροπροβλημάτων ανάμεσα στους χωριανούς, διαφύλαξη της Εκκλησιαστικής περιουσίας και πληρωμή των Δασκάλων που υπηρετούσαν στο χωριό.