Οι Πηγές και τα κηπούλια

 

•                                                      

                                 Οι Πηγές και τα κηπούλια 

           Πάντα ο Μεσαναγρός είχε πρόβλημα νερού. Έβρεχε, όμως, πολύ και έτσι η κατάσταση βολευόταν. Υπήρχαν όμως και πολλές πηγές που βοηθούσαν στη λύση του προβλήματος. Σήμερα πολλές απ’ αυτές δεν υπάρχουν. Αναφέρουμε τις πηγές για την ιστορία: ΜΕΣΤΕΝΟΥΕΣ. Πηγάζει από το Πήμαχο και είναι χιλιοτραγουδισμένο του μεστενού μας το νερό που είναι ξακουσμένο, που ’ρχεται απ’ το Πήμαχο με τη δροσιά λουσμένο. ΟΡΓΥΙΕΣ. Πηγή που το νερό της εχρησιμοποιείτο για πότισμα κήπων. ΦΛΕΕΣ. Βρύση πολύ παλιά, συνοικισμού που καταστράφηκε. Ευρέθησαν οχετοί από κορασάνι και ασβέστη που το νερό διοχετεύετο στο καταστραφέν χωριό. ΚΟΥΣΑ. Πηγή που έπαιρναν νερό οι κάτοικοι από τις Ευγάλες και εποτίζο ντο και κήποι. ΛΟΥΒΡΟΥ. Υπήρχε νερό άφθονο, αλλά μακριά από το χωριό. Λόγω της απόστασης οι Μεσαναγρενοί δεν μπόρεσαν να το φέρουν στο χωριό. ΒΡΥΣΗ ΚΑΜΠΟΥ. Πηγή χρονολογούμενη από τα προχριστιανικά χρόνια. Πλησίον υπάρχει και άλλη πηγή που μυρίζει πετρέλαιο. Οι Ιταλοί προσπάθησαν να την εκμεταλλευτούν, αλλά η αξία της μικρή. ΚΑΠΟΣ. Πηγή με αρκετό νερό που εχρησιμοποιείτο για την κίνηση μύλων. ΔΑΛΗ. Πηγή για τα ποίμνια. ΑΣΣΑΛΟΣ. Αρκετό νερό με το οποίο επότιζαν κήπους και ζώα. ΒΟΥΡΝΙΑ. Πηγή παλιού συνοικισμού. ΖΩΟΠΕΣ. Πηγή παλιού συνοικισμού που καταστράφηκε από εχθρικές επιδρομές. ΠΙΑΙ ΠΑΠΑ-ΓΙΩΡΓΗ. Με το νερό της έσβηναν τη δίψα τους οι περαστικοί. ΚΟΚΚΙΝΗ. Πηγή με νερό για ζώα. ΛΙΠΑΡΟΥΪΚΑ. Πότισμα ζώων. ΚΛΗΜΑ. Πηγή που υδρεύοντο οι κάτοικοι παλιού συνοικισμού. Ιστορικό μέρος για Πλάκκες. ΚΙΑΟΥΛΑ. Πηγή παλιού συνοικισμού. ΣΑΛΗΜΗ. ΚΑΤΑΡΡΗΚΤΗ. ΚΙΑΗ ΛΕΙΑΙ. ΑΝΤΡΟΛΙΑΝΟΥΣ. ΚΑΡΑΟΣ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. ΑΣΠΡΟΠΕΤΡΕΣ. Πηγές για πότισμα ζώων. ΣΤΕΦΑΝΑΚΙ. Το νερό της πηγής αυτής, με τη βοήθεια των Μεσαναγρενών της Αμερικής, διοχετεύτηκε στο χωριό για πόσιμο. ΤΑ ΒΡΥΣΙΑ. Το νερό εχρησιμοποιείτο για τα ζώα. ΠΗΓΗ ΛΙΑΣ. Παλιά άρδευε περί τους 30 κήπους. ΑΥΤΟΛΕΣ. Βρίσκεται Δυτικά του χωριού και παλιά αρδεύοντο οι κάτοικοι του συνοικσμού Λουριά και κάποιοι κήποι. Άλλες πηγές. Σκιάδι, Βουρνιά, Λιπαρούικα, Κλήμα, Κιάουλα, Καταϊνός, Σα λήμη, Λειάι, Αντρολιάνοι, Ασπρόπετρες, Κάραος, Αλεξάνδρου, Χασάμπαλη.

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ-ΜΠΗ-ΒΡΥΣΙΑ-4"

                                                                                   

                    ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ –ΜΠΗ, ΒΡΥΣΙΑ

                                        ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΣΤΗ ΜΠΗ

          Μπη είναι η πηγή. Βρίσκεται κοντά στο χωριό και υπήρξε μια πηγή που οι χωριανοί πότιζαν τα κηπούλια τους ,πότιζαν τα ζώα τους ,αλλά έπαιρναν νερό με τις στάμνες ,για τις ανάγκες των σπιτιών.

    ΄Εχει υδραγωγείο που μαζεύεται το νερό και σήμερα δυστυχώς δεν λειτουργεί λόγω έλλειψης νερού. Τα κηπούλια δεν ήταν πολλά και κάποια ακόμα σώζονται όπως και οπωροφόρα δέντρα. Οι χωριανοί και ιδίως  οι γυναίκες και τα παιδιά πήγαιναν με τις στάμνες ,για να πάρουν νερό. Κάποιοι πήγαιναν με τα ζώα τους που φόρτωναν τις στάμνες ,αλλά ταυτόχρονα πότιζαν και τα ζωντανά.

     Η απόσταση από το χωριό δεν είναι μεγάλη ,αλλά ο δρόμος ήταν στενός ,μονοπάτι ,που δυσκόλευε τη μεταφορά του νερού με τις στάμνες. Πόσες φορές δεν πήγαμε ,γεμίσαμε τις στάμνες και στο δρόμο από μια απροσεξία ή στραβοπάτημα ,γλιστρίσαμε ,πέσαμε και η στάμνα έσπασε. Πηγαίναμε σπίτι μετά φόβου, γιατί ξέραμε τι μας περίμενε!!!! Δύσκολα χρόνια ,αλλά τα θυμάμαι με νοσταλγία.

                                   

                              ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟ ΒΡΥΣΙ

   Τα βρυσιά ήταν κοντά στο χωριό. Το νερό δεν πινόταν και το χρησιμοποιούσαμε για τα ζώα και το πότισμα των κήπων. Είχε δυο μικρές στέρνες, χαβούζες ,για να πίνουν τα ζώα και να ποτίζουν .Τα καλοκαίρια ιδίως για να ποτίσεις τα ζώα ,έπρεπε να περιμένεις με τη σειρά  . Έβλεπε κανείς μικρά παιδιά ,μεγάλους ,να περιμένουν υπομονετικά  και πολλές φορές τα γαϊδούρια αρπάζονταν μεταξύ τους  και αν δεν υπήρχαν μεγάλοι ,τα πράγματα ήταν δύσκολα.

     Η περιοχή είχε και αρκετά φίδια. Λόγω του νερού ,πλησίαζαν και αυτά για να πιούν  και τότε το βάζαμε στα πόδια. ΄Ηταν μεγάλα ,κατάμαυρα και επιθετικά την εποχή που βάτευαν. Κάποιοι τολμηροί με ξύλα και πέτρες προσπαθούσαν να τα σκοτώσουν. Οι πιο πολλοί βλέπαμε από μακριά και θαυμάζαμε τους τολμηρούς. Στο γυρισμό διηγούμασταν τα κατορθώματα με μπόλικη υπερβολή.

     Σήμερα τα Βρυσιά δεν λειτουργούν. Το νερό στέρεψε ,όπως τόσες και τόσες πηγές και τα χαλάσματά τους  μαρτυρούν παλιές ,καλές  εποχές.

                                                           

       

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ- ΠΛΑΚΙΑ-5-"

                                                                    

                         ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ-ΠΛΑΚΙΑ-5-

Τα Πλακιά είναι η μοναδική πηγή που σώζεται σήμερα. ¨Εχει νερό και βρίσκεται σε καλή κατάσταση. .Πέρσι με πρωτοβουλία των Αρχών ,καθαρίστηκε και κόπηκαν τα χόρτα.

                                                       

      Βρίσκεται κοντά στο χωριό και πηγαίνει κανείς από δύο δρόμους με τουχεμέ( πλάκες πέτρινες στο δάπεδο). Υπάρχει ακόμη νερό και σώζονται τα βουρνιά και οι πλύστρες ,που έπλυναν τα ρούχα οι νοικοκυρές. Από το νερό αυτό ποτίζονταν οι κήποι  ,έπλενα τα ρούχα και πότιζαν τα ζώα. Τα τελευταία χρόνια το νερό αυτό μεταφερόταν στο χωριό ,για ύδρευση.

                                                      

   Ευπρεπίστηκαν επί Ιταλίας και φέρουν και Ιταλική επιγραφή. ΄Ηταν ένα μέρος ζωντανό καθημερινά και ιδίως το καλοκαίρι ,όταν μαζεύονταν πολύς κόσμος ,άλλοι για να πάρουν νερό, άλλοι να πλένουν και οι περαστικοί για να ποτίσουν τα ζώα τους. Οι κήποι ήταν καταπράσινοι από τα φυτολοϊκά και τα λογής λογής  δέντρα, πορτοκαλιές , μανταρινιές και φραγκοσυκιές. Εκτός της πηγής ,υπήρχαν και αρκετά φλετρά ,πηγάδια , που σώζονται μέχρι σήμερα.

    Γίνεται προσπάθεια να συντηρηθούν ,να τοποθετηθούν παγκάκια και να είναι μέρος που μπορούν να επισκεφθούν οι ξένοι ,αλλά και οι ντόπιοι.

                                                      

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ-3-ΑΥΤΟΛΕΣ"

                                                             

                                                 Οι  Αυτολές

  Οι  Αυτολές είναι μια περιοχή έξω από το χωριό ,που υπήρχαν κηπούλια, κήποι. Υπήρχε αρκετό νερό και έτσι όσοι είχαν κήπους ,φύτευαν φυτολοϊκά.  Τα κηπούλια ήταν τέσσερα. Υπήρχε ακόμα ένα κτήμα ,αλλά δεν είχε νερό.

      Η τοποθεσία ήταν πανέμορφη και την έκαναν ακόμα πιο όμορφη τα δέντρα, λεμονιές  ,πορτοκαλιές ,συκιές ,φραγκοσυκιές και καρυδιές. Το νερό της περιοχής ήταν επιφανειακό ,έβγαινε από πηγές και κατέληγε σε χαβούζες, στέρνες. Και τι δεν φύτευαν εκεί οι χωριανοί. Κάθε λογής φυτολοϊκό. Αγγουριές, καλοκυθιές ,φασολιές, χόρτα ,ντοματιές , βαζανιές . Κάθε κηπούλι συναγωνιζόταν το άλλο στην παραγωγή αλλά και στην ομορφιά.

     Το νερό τρεχούμενο ,δροσερό ,χωνευτικό ,έβγαινε από το Πήμαχο ,την πιο δροσερή περιοχή του χωριού. Η πιο όμορφη εποχή για τα κηπούλια ήταν το καλοκαίρι. Και τι δεν έβρισκες εκεί. Τα κηπευτικά αγνά ,νόστιμα και εύγεστα. Ακόμα και σήμερα νοσταλγώ τη μυρωδιά τους και τη γεύση τους, σε σχέση με τα σημερινά άνοστα και άγευστα. Εκείνα τα φραγκόσυκα, τα σύκα και τα καρύδια ήταν ξακουστά. Θυμάμαι ,έπρεπε να πάμε ή πρωί πρωί ή βράδυ βράδυ για να ποτίσουμε. Μέσα στο μεσημέρι δεν κάνει . Θα τα κάψεις τα φυτολοϊκά. Συμβουλές που είχαν την αξία τους και μέχρι σήμερα τις τηρώ.

      Για μας τα παιδιά τότε, η περιοχή αυτή ήταν συνδεδεμένη και με το μπάνιο. Θάλασσα το χωριό δεν είχε και οι μικροί βουτούσαμε στις χαβούζες και στις στέρνες, για να δροσιστούμε . Πόσες φορές δεν κολυμπήσαμε ανάμεσα σε βατράχους ,νερόφιδα  και χελώνες. Μπροστά στη χαρά της βουτιάς ,ποιος τα υπολόγιζε όλα αυτά.

         Τελευταία επισκέφθηκα την περιοχή και η ψυχή μου μαύρισε. Εγκατάλειψη ,ερημιά. Τα δέντρα ξεράθηκαν ,οι χαβούζες δεν έχουν νερό και μόνο κάποια σημάδια της εποχής εκείνης ,φανερώνουν ότι κάποτε η περιοχή ήταν στις δόξες τους. Φεύγοντας , σαν να άκουσα τις φωνές των παλιών  να οδύρονται για την ερημιά και την εγκατάλειψη .

                                                                           

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ-ΣΚΑΛΑ-2-"

                                                            

 Ο Καταρράκτης του Αγίου Θωμά.Εδώ ήταν τα κηπούλια της Σκάλας.

 Τα κηπουλια έγιναν δρόμος ,που οδηγεί στον καταρράκτη

' Η βλάστηση πανέμορφη.

                         ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΣΚΑΛΑΣ

   Τα κηπούλια της Σκάλας βρίσκονται  μέσα στο ποταμάκι του καταρράκτη του Αγίου Θωμά. Βρίσκονται κάτω από τον καταρράκτη ,στην αριστερή πλευρά ,όπως βλέπουμε τον καταρράκτη  ,που σήμερα είναι δρόμος που οδηγεί εκεί.

      Τα κηπούλια αυτά είχαν μια ιδιομορφία. Έμοιαζαν με το γεφύρι της ¨Αρτας ,που το πρωί το χτίζανε ,το βράδυ γκρεμιζόταν. Το νερό το έπαιρναν από ένα μεγάλο λάκκο ,που σχηματίζεται στον καταρράκτη. Τα κηπούλια δεν ήταν πολλά, αλλά χρήσιμα για τότε.

       Τον χειμώνα παλιά έπεφταν πολλές βροχές ,τα ποτάμια έτρεχαν  και οι πηγές ήταν πολλές. Πολλές φορές τον χειμώνα έβρεχε πολλές ημέρες και καταρρακτωδώς. Τότε τα ποτάμια ξεχείλιζαν και έκαναν πολλές ζημιές. Τα κηπούλια αυτά κάθε χειμώνα είχαν πρόβλημα. Πόσες φορές δεν τα πήρε ο ποταμός και χάθηκαν. ΄Εκανε  αφάτι και οι άνθρωποι έχασαν τα κηπούλια τους ,άκουγες την άλλη μέρα. Και όμως αυτά τα κηπούλια ξαναφτιάχνονταν. Η θέληση και το πείσμα των χωριανών ενάντια στη φύση ,νικούσε .¨Ολοι μαζί βοηθούσαν να ξαναφτιαχτούν ,νίκη των χωριανών και να ξαναχαθούν ,νίκη της φύσης. ΄Ενας ακήρυχτος πόλεμος που δεν είχε τέλος.

-Χαλάτε εσείς , ξαναφτιάχνουμε εμείς!!!!

     Σήμερα τα κηπούλια δεν υπάρχουν .΄Εχουν γίνει δρόμος που οδηγεί στον καταρράκτη και μόνο κάποια σημάδια ,δέντρα , βαστάει από πέτρες ,μαρτυρούν την ύπαρξή τους.

 Εικόνες από τα σημεία που βρίσκονταν τα κηπούλια.

                                               

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ-ΠΛΗΜΜΥΡΙΑΝΗ-1-"

                              ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ -ΠΛΗΜΜΥΡΙΑΝΗ .ΤΟ ΝΕΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ.
                                                                       

                         ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΚΑΤΩ ΤΟΥ ΠΕΡΝΑΕΙ ΤΟ ΑΓΙΑΣΜΕΝΟ ΝΕΡΟ

                                                       ΤΑ  ΚΗΠΟΥΛΙΑ

      Τα χρόνια δύσκολα  και τα προς το ζην δεν έβγαιναν εύκολα. Οι κάτοικοι του χωριού ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. ΄Εκαναν όμως τα πάντα για να επιβιώσουν. Ευτυχώς τα χρόνια εκείνα υπήρχαν πολλές πηγές  και οι χωριανοί έφτιαχνα τα κηπούλια τους .Μη φανταστείτε μεγάλες εκτάσεις . ¨Ηταν κομματσούλια όπως έλεγαν. Υπήρχαν λοιπόν πολλά κηπούλια σε διάφορες περιοχές. Αυτολές, Πλημμυριανή, Σκάλα , Μπη, Πλακιά, Βρυσιά, Λία, ¨Ασσαλος . Στις περιοχές αυτές όποιος είχε γη ήταν τυχερός.

          Σε κάποιες περιοχές ,όπως οι Αυτολές ,κάθε κηπούλι είχε το δικό του νερό και ήταν προνομιούχα. Πότιζες όποτε ήθελες , εν αντιθέσει με τα άλλα που υπήρχε σειρά ,που καθοριζόταν από τον Πρόεδρο του χωριού.

    Από τα κηπούλια αυτά οι χωριανοί έβγαζαν όλα τα λαχανικά τους ,που αρκούσαν να θρέψουν την πολυμελή οικογένεια . Και τι δεν έβγαζαν. Όλοι σέβονταν τον κόπου των άλλων ,σέβονταν τη σειρά ποτίσματος και σπάνια υπήρχαν προβλήματα.

                                 Τα κηπούλια της Πλημμυριανής

Η Παναγιά Πλημμυριανή ή Ζωοδόχος Πηγή βρίσκεται κοντά στον ¨Αγιο Θωμά και στην περιοχή αυτή υπήρχαν πολλά κηπούλια. Το νερό έβγαινε από μια πηγή ,που περνούσε κάτω από τα θεμέλια της εκκλησίας και εθεωρείτο αγιασμένο. Οι χωριανοί πότιζαν όλο το εικοσιτετράωρο με προκαθορισμένη σειρά ,ορισμένες ώρες. Το πότισμα τα βράδια ήταν το πιο δύσκολο. ΄Ελεγαν  ότι κάποιες φορές ακουγόταν ένας μεγάλος παράξενος θόρυβος ,σαν να χαλούσε τοίχος. ΄Ηταν το Αλάι ή οι Ανεράδες που φόβιζαν τον κόσμο. Πόσες φορές δεν έμειναν απότιστα τα φυτολοϊκά , όταν ο θόρυβος ακουγόταν και ο χωριανός έφευγε φοβισμένος!!! Την άλλη μέρα  στο χωριό δεν υπήρχε άλλο θέμα.

       Σήμερα τα κηπούλια έχουν ερημώσει , το νερό χάθηκε και τα δέντρα ,οι κληματαριές και οι χαβούζες που απέμειναν ,μας θυμίζουν  τα όμορφα αυτά χρόνια.

                                                

Η ΚΑΘΙΖΗΣΗ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΟ ΑΓΙΑΣΜΑ ΝΑ ΒΓΑΙΝΕΙ. ΚΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ.....

"ΤΑ ΚΗΠΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ"

                                                              

 " ΠΛΑΚΙΑ"

 ΑΥΤΟΛΕΣ

ΒΡΥΣΙΑ

                                         Τα κηπούλια του Μεσαναγρού

Τα κηπούλια στο Μεσαναγρό είναι οι κήποι. Οι άνθρωποι ήταν φτωχοί, το νερό λίγο και τα προς το ζην δύσκολα. Όπου υπήρχε νερό τρεχούμενο ,πηγές  ή πηγάδια .έφτιαχναν και ένα κηπούλι. Το περιτριγύριζαν  .το καλλιεργούσαν και φύτευαν τα κηπευτικά τους. Κηπούλια  υπήρχαν στις  Αυτολές, στον ΄Ασσαλο, στις Ευγάλες , στη Σκάλα. στην Μπη ,στα Πλακιά  και στον Περνό. Οι τοποθεσίες αυτές είχαν άλλες πολύ και άλλες λιγότερο νερό. Σήμερα οι περισσότερες έχουν στεγνώσει από την ξηρασία.

         Όπως  σε πολλά πράγματα υπήρχαν κανόνες ,έτσι και εδώ υπήρχαν και μάλιστα αυστηροί. όλοι όσοι είχαν κηπούλια τα « έβρισκαν » και όριζαν τις ώρες που θα πότιζε ο καθένας. Πολλές φορές πότιζαν και όλο το εικοσιτετράωρο, για να προλάβουν να ποτίσουν όλοι.

     Τα προϊόντα λίγα ,γιατί και η έκταση λίγη ,αλλά χρήσιμα και με αυτά έτρεφαν την οικογένεια. Εκείνα τα κηπευτικά  ήταν τα πιο νόστιμα του κόσμου. Θέλεις τα αγνά υλικά που χρησιμοποιούσαν ,κοπριά , αψέκαστα ,θέλεις το μεράκι του καθενός ,τα έκαναν ξεχωριστά. Όταν ο πατέρας  γύριζε  το καλοκαίρι με γεμάτο το σακούλι ,το σπίτι μύριζε από τις ξεχωριστές μυρουδιές των κηπευτικών. Στα καφενεία ,μικροί εμείς ,ακούγαμε κάποιους να διηγούνται ότι τη νύχτα που πότιζαν ,ιδίως στις Ευγάλες ,το Αλάι( ανεράδες) ,ξεσήκωναν τον κόσμο από το θόρυβο που έκαναν. Σαν να χαλούσαν τοίχοι . Η φαντασία μας οργίαζε και θέλαμε να μάθουμε περισσότερα ρωτώντας  τους μεγαλύτερους.

         Η πιο δύσκολη περιοχή ήταν της Σκάλας. Εκεί τα κηπούλια  βρίσκονταν σχεδόν μέσα στον ποταμό. Είναι ακριβώς κάτω από το γνωστό καταρράκτη του Αγίου Θωμά. Θυμάμαι πολλές φορές το χειμώνα ,την έγνοια των κατοίκων που είχαν κηπούλια εκεί, όταν  έβρεχε πολύ. «΄Εκανε αφάτι και πήρε τα κηπούλια έλεγαν». Η δύναμη και η επιμονή των ανθρώπων τα ξανάφτιαχνε  ,αν και ήξεραν ότι τον επόμενο χειμώνα ίσως πάλι το νερό θα τα κατάστρεφε.

      Σήμερα όλα αυτά τα κηπούλια υπάρχουν  ,ακαλλιέργητα ,τα δέντρα ξερά και οι χαβούζες άδειες από νερό. Αντέχουν στο πέρασμα του χρόνου ,για να θυμίζουν στους νεότερους , πώς οι πρόγονοί τους κατόρθωναν  να επιζούν κάτω από δύσκολες συνθήκες.

                                                                           

           ΕΥΓΑΛΕΣ-ΠΛΗΜΜΥΡΙΑΝΗ