Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΕΥΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                       

Ο σταυρός ευλογίας από τον Μεσαναγρό

Σε ανασκαφές που έγιναν από τον αρχαιολόγο κ. Ι. Βολανάκη στο προαύλιο χώρο της Κοίμησης της Θεοτόκου, αποκαλύφθηκε στο δάπεδο του νότιου κλίτους της Βασιλικής ,ο χάλκινος Σταυρός ευλογίας. Ο Ι. Βολανάκης ο οποίος ανέσκαψε το χώρο γράφει.¨( Στο ανατολικό τμήμα του νότιου κλίτους της Βασιλικής Α αποκαλύφθηκαν δύο τάφοι προσανατολισμένοι και σε επαφή ο ένας με τον άλλο ,οι οποίοι περιείχαν οστά από πολυάριθμες ταφές. Κάτω από τον τοίχο που χώριζε τους τάφους αυτούς και σε βάθος 0,65 μ. από την επιφάνεια του ψηφιδωτού δαπέδου, αποκαλύφθηκε χάλκινος σταυρός ευλογίας . Ο σταυρός είναι κατασκευασμένος από κράμα χαλκού ύψους 0,107 μ. και σώζεται ακέραιος πλην του ενός επίμυλου στην αριστερή άκρη. Το μικρό μέγεθος του σταυρού ,καθώς και οι οπές στο κάτω μόνο τμήμα της κεραίας ,υποδηλώνουν ότι πρόκειται για σταυρό ευλογίας. Η εμπρόσθια όψη διακοσμείται με εγχάρακτη παράσταση δύο ολόσωμων και μετωπικών μορφών ,εκ των οποίων η μεγαλύτερη έχει τα χέρια ανοιχτά σε στάση προσευχής ,ενώ η μικρότερη έχει τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Και οι δυο φέρουν μακρύ χιτώνα.

Οι μορφές αυτές είναι ο Ιησούς και η Θεοτόκος. Δίπλα στις μορφές αυτές έχουν χαραχθεί τα αποκαλυπτικά γράμματα Α –Ω και η επιγραφή Ι(ησούς) Χ(ριστός)-Μ(ητηρ) Χ(ριστού). Σύμφωνα με τον κ. Ι Βολανάκη ,ο σταυρός χρονολογείται στον 6^ο αιώνα μ.Χ).

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                                    

                                                                                       

                                                                        

Από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της Κοινότητας Μεσαναγρού φυλάσσεται ο «Κώδικας των λογαριασμών της Ιεράς Εκκλησίας του χωρίου Μεσαναγρού, η Κοίμησης της Θεοτόκου, θεωρουμένων ετησίως». Ημερομηνία έναρξης: 1858.

Ο Κώδικας περιλαμβάνει καταγραφή των ιερών σκευών, αμφίων και κτημάτων της εκκλησίας. Στο αριστερό μέρος φαίνονται τα Έσοδα και στο δεξιό τα Έξοδα. Κατ’ έτος εθεωρείτο, ελέγχοντο οι λογαριασμοί και υπογράφετο από την Επιτροπή. Επίσης, ελέγχετο από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου. Φαίνονται τα ονόματα των αρχιερέων, ιερέων και αρχιμανδριτών.

Το 1867 υπογράφει ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος, ενώ το 1904 υπογράφει ο Πρωτοσύγκελος Χρυσόστομος. Είναι γραμμένος με διαφορετική μελάνη.

Η τελευταία εγγραφή έγινε στις 25/1/1947. Τα Έσοδα προήρχοντο από το παγκάρι, δίσκο, αφιερώματα, κάλαντα, λάδι, σιτάρι, επαρχιακό επίδομα, γεωργικό συμβούλιο και διάφορους φόρους. Με τα χρήματα αυτά εκαλύπτοντο τα Έξοδα (Αρχιερατική επιχορήγηση, μισθοδοσίες δασκάλων, ενοίκια οικιών δα-σκάλων και ιερέων, διάφορα έξοδα και δάνεια). Το 1930, τα έξοδα ανήρχοντο σε 9.121 φράγκα, όσα δηλαδή και τα έσοδα.

Η εικόνα της Παναγιάς Σκιαδενής που βρέθηκε πρόσφατα

 

                                                                       

Η εικόνα της Παναγιάς Σκιαδενής που βρέθηκε πρόσφατα

Την ημέρα της γιορτής της Παναγιάς Σκιαδενής ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρόδου κ.κ. Κύριλλος ,στο καθιερωμένο κήρυγμά του ,έκανε μια ανακοίνωση που ξάφνιασε τους προσκυνητές. Ανακοίνωσε ότι ο συντηρητής της εικόνας της Παναγιάς Σκιαδενής παρατήρησε ,ότι υπήρχε ακόμη άλλη μια εικόνα ,που ήταν κολλημένη στο κάτω μέρος της , με την Παναγιά που ξέραμε μέχρι σήμερα .΄Ετσι ξεχώρισε τις δυο εικόνες .Τις δύο εικόνες είδαν οι προσκυνητές , κατά την περιφορά τους ,την ημέρα της γιορτής.

Όπως είπε ο Σεβασμιώτατος , όταν μια εικόνα από το πέρασμα του χρόνου φθειρόταν , οι Αγιογράφοι ή αγιογραφούσαν μια άλλη εικόνα πάνω από την πρώτη ,αφήνοντας και τη δεύτερη ή έφτιαχναν μια άλλη σε άλλο ξύλο και μετά κολλούσαν τις δύο εικόνες. ΄Ετσι εξηγείται και η ανεύρεση της δεύτερης εικόνας.

Θυμάμαι νεαροί ,όταν τη Δευτέρα του Θωμά ,όπως έλεγε το έθιμο ,γυρνούσαμε όλες τις μάντρες του χωριού κρατώντας την Παναγιά Σκιαδενή στον ώμο , πόσο βαριά μας φαινόταν. Για αυτό κάθε τόσο αλλάζαμε .

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΚΙΑΔΕΝΗΣ

 

                                                                 

Iερά Μονή Παναγιάς Σκιαδενής

Στους πρόποδες του βουνού Σκιάδι βρίσκεται η Μονή της Παναγιάς Σκιαδενής. Οφείλει το όνομά της στο Σκιάδιο (σκιερό μέρος). Κατά άλλους στη σκιά ενός μεγάλου σύννεφου ή αν κοιτάξει κανείς από τον Μονόλιθο μοιάζει με σκιάδιον, καπέλο αρχαίων.

Στη θέση που βρίσκεται ο ναός, υπήρχε αρχαιοελληνικό ιερό της Αρτέμιδος. Στα 1200 μ.Χ. οικοδομήθηκε βυζαντινός ναός. Αγιογραφήθηκε το ΙΗ΄ αιώνα και η επέκτασή του ολοκληρώθηκε περί το 1861.

Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τον ΙΑ΄ αιώνα ασκήτευαν δύο ή τρεις μοναχοί. Βλέποντας τη νύχτα φως πήγαν και εντόπισαν την εικόνα της Παναγίας, που εκτίμησαν ότι ιστόρησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Την πήραν στο Ασκηταριό αλλά το πρωί χάθηκε. Την αναζήτησαν και τη βρήκαν εκεί που είναι σήμερα κτισμένος ο ναός.

Παλαιότερη εικόνα του μοναστηριού θα πρέπει να είναι αυτή που βρίσκεται στην Αγία Τράπεζα και είναι κατασκευασμένη με μαστίχα. Η εικόνα βρίσκεται αριστερά της εισόδου. Το πρόσωπο της Παναγίας έχει ζωντανά, εκφραστικά, γλυκά μάτια. Στη Μονή υπάρχει ένα σπάνιο Ευαγγέλιο του 1862. Το τέμπλο είναι έργο τέχνης και το δάπεδο είναι στρωμένο με μαύρα και άσπρα βότσαλα.

Το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από οντάδες και κάθε χωριό έχει το δικό του οντά. Εκτός από τον τρόπο εύρεσης της εικόνας, έχουν γίνει και άλλα θαύματα.

Το Πετροκάραβο.

Καράβι πειρατών, που πήγαιναν να λεηλατήσουν τη Μονή Σκιάδι…

1) Στα χρόνια των πειρατών, ένα πειρατικό πλοίο άραξε απέναντι από το Μεσαναγρενό κάμπο και οι πειρατές πήγαν στη Μονή, τη λεηλάτησαν και η Παναγιά πέτρωσε το καράβι τους. Οι χριστιανοί αυτό το απέδωσαν σε θαύμα της Παναγιάς. Το πετρωμένο καράβι βρίσκεται εκεί, το «πετροκάραβο», όπως λένε οι Μεσαναγρενοί, για να θυμίζει το θαύμα.

2) Ένας τούρκος αγάς, δεν πίστευε στα θαύματα της Παναγιάς και με την κάμα του κάρφωσε την εικόνα. Αμέσως έτρεξε αίμα και το χέρι του εκουλλάθη. Ο αγάς μετάνιωσε και ζήτησε από την Παναγία να το γιάνει. Τότε θα της χάριζε όλα τα κτήματά του γύρω από τη Μονή. Έτσι και έγινε.

3) Η παράδοση λέει πως ένας αγριόχοιρος κατέστρεφε τα χτήματα του χιλιομοδιού. Η Παναγιά τον πέτρωσε και τον πέταξε σε ένα βράχο. Ο βράχος αυτός ονομάζεται «μαντήλα».

Η Παναγία η Σκιαδενή έχει ανακηρυχθεί Πολιούχος της Νότιας Ρόδου και γιορτάζεται η χάρη της με μεγαλοπρέπεια.

Συνηθίζεται η θαυματουργή εικόνα να λιτανεύεται από χωριό σε χωριό κατά την περίοδο της Σαρακοστής. Την Κυριακή του Αγίου Θωμά, οι Μεσαναγρενοί τη φέρνουν από τη Λαχανιά στο πανηγύρι και από έκεί στο χωριό. Παραμένει στονΜεσαναγρό και την επομένη μέρα, Δευτέρα, πηγαίνει στη Μονή. Από χωριό σε χωριό, οι πιστοί τη μεταφέρουν πεζοί και είναι μεγάλη τιμή να συμμετέχεις στην πορεία.

Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου. Χιλιάδες πιστοί από όλο το νησί της Ρόδου έρχονται να προσκυνήσουν και να ζητήσουν τη βοήθεια.

ΕΛΑΤΕ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΚΙΑΔΕΝΗ 7 ΚΑΙ 8 ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ ,ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

 

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΚΙΑΔΕΝΗ ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΙΣ 8 ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ

 

                                                                          

Ο ΄Αγιος Φανούριος

 

                                                                     Ο ΄Αγιος Φανούριος

Ο ¨Αγιος Φανούριος είναι ένας καινούριος ΄Αγιος και στη λαϊκή παράδοση είναι αυτός που φανερώνει τα χαμένα πράγματα. Για αυτό ακριβώς το λόγο και την ημέρα της γιορτής του , συνηθίζεται να προσφέρονται γλυκίσματα ,που αφού ευλογηθούν από τον ιερέα μοιράζονται στους παρευρισκομένους,

Η λατρεία του Αγίου Φανουρίου φαίνεται ότι ξεκινά από τη Ρόδο , όπου κατά την παράδοση , βρέθηκε εικόνα του , όταν έσκαβαν σε ερείπια παλιού ναού έξω από τα τείχη της πόλης. Το ντύσιμό του παρέπεμπε σε στρατιωτικό ΄Αγιο. Ο Μητροπολίτης Ρόδου , Νείλος, διάβασε την επιγραφή « ΄Αγιος Φανούριος». Από τη Ρόδο η λατρεία του εξαπλώθηκε στα κοντινά νησιά και κυρίως στην Κρήτη, όπου σήμερα υπάρχουν τρία σπουδαία μοναστήρια και δεκάδες ναοί. Σύμφωνα με το λαογράφο Γιώργο Αικατερινίδη ,ισχύει η πιο κάτω παράδοση.

« Η μάνα του ΄Αγιου δεν έκανε ποτέ καλό στη ζωή της . Μόνο ένα κρεμμυδόφυλλο έδωσε στη ζωή της σε ένα ζητιάνο. Όταν πέθανε έβραζε σε ένα καζάνι πίσσα και ο ΄Αγιος ρώτησε.- Γιατί είναι η μάνα μου εκεί μέσα…Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ του απάντησε ότι δεν έκανε ποτέ καλό στη ζωή της και θα της έριχνε ένα κρεμμυδόφυλλο που είχε δώσει , για να κρατηθεί και να σωθεί. ΄Εριξαν το κρεμμυδόφυλλο και μαζί με τη μάνα του ΄Αγιου κρατήθηκαν και άλλες τρεις γυναίκες για να σωθούν. Η μάνα του τις έσπρωξε και έπεσαν πάλι μέσα. Τότε ο Αρχάγγελος του είπε ότι η μάνα του είναι κακιά . ΄Ετσι ο ΄Αγιος ζήτησε μια χάρη . Να μην πηγαίνουν πράγματα τίποτα σ΄αυτόν ,παρά μόνο για τη μάνα του για να συγχωρεθεί.΄ Ετσι φτιάχνουμε τη Φανουρόπιτα .

ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΣΚΙΑΔΙ

 

                                                                

Κορυφή Σκιαδιού

Ο δρόμος για να ανεβούμε στην κορυφή του βουνού Σκιάδι υπήρχε, αλλά όχι σε καλή κατάσταση. Την ημέρα, λοιπόν, των εκλογών μάθαμε ότι μπορούμε να ανεβούμε και το προσπαθήσαμε. Ο δρόμος βελτιώθηκε και χρειάζεται ακόμη λίγη προσπάθεια, για να γίνει καλύτερος. Η διαδρομή εξαίσια. Ανεβήκαμε στην κορυφή και το μάτι μας δεν ήξερε πού να πρωτοκοιτάξει. Μια γαλήνη σε κυριεύει και σε κάνει να νιώθεις διαφορετικά.

Στην κορυφή, που παλιά ήταν τόπος λατρείας, διακρίνονται ερείπια παλιού ναού. Και όπως γράφει ο Αρχαιολόγος Ι. Βολανάκης και φίλος του χωριού: «Σε απόσταση 4 χιλ., στην κορυφή υψώματος 560 μ., διατηρούνται τα ερείπια παλαιού ναϋδρίου, στους τοίχους του οποίου διακρίνονται λείψανα από τοιχογραφίες. Το ναΰδριο αυτό κτίστηκε στη θέση ή πλησίον παλαιοχριστιανικού ναού, όπως φαίνεται από τα λείψανα παλαιών τοίχων και από διατηρούμενα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη. Η θέση λέγεται Σταυρός ή Άγιος Ιωάννης. Υπάρχει, επίσης, φλεσκίνα, για τη συλλογή νερού».

Και τι δε βλέπει το μάτι μας. Κάτω ακριβώς, είναι η Μονή Σκιάδι και πιο πέρα, απλώνεται η θάλασσα του Μεσαναγρενού Κάμπου. Κάπου εκεί βρίσκεται και το «Πετροκάραβο», που πέτρωσε η Παναγιά η Σκιαδενή, μαζί με τους πειρατές. Δεξιά διακρίνονται τα χωριά Απολακκιά, Μονόλιθος και Σιάνα. Από την άλλη μεριά, η ματιά μας φτάνει μέχρι το χωριό Λάρδος. Διακρίνονται, επίσης, ο Γενναδενός κάμπος, τα Σκληπενά μέρη και ακριβώς κάτω από τα πόδια μας, ο Μεσαναγρός. Προς τη μεριά της Αρνίθας, υψώνεται επιβλητικά, το Μεσαναγρενό αιολικό πάρκο.

Αν πας απόγευμα, θα απολαύσεις το καλύτερο ηλιοβασίλεμα στον κόσμο. Όλα σου φαίνονται πολύχρωμα, ο ήλιος χάνεται στη θάλασσα και ένα σκοτεινό πέπλο σκεπάζει τα πάντα. Μελανό σημείο, η εγκατάσταση κεραιών, ακόμη και κοντά στα αρχαιολογικά μνημεία. Οι κεραίες αυτές πρέπει να ξηλωθούν, γιατί η παρουσία τους δείχνει ανευθυνότητα και όχι σεβασμό στα μνημεία που κληρο-νομήσαμε από τους προγόνους μας.

Αν βρεθείτε στον Μεσαναγρό, μη διστάσετε να ανεβείτε στην κορυφή του βουνού Σκιάδι. Θα μείνετε με τις καλύτερες εντυπώσεις. Θα ζήσετε ανεπανάληπτες στιγμές και θα νιώσετε αισθήματα πρωτόγνωρα.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                          

Το Εσωτερικό της Κοίμησης της Θεοτόκου

Ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι Παλαιχριστιανική του 13ου αιώνα κτισμένη σε ερείπια άλλων δύο παλαιχριστιανικών, του 6ου και 3ου αιώνα. Βρίσκεται στην είσοδο του χωριού και έλκει πολλούς τουρίστες. Γύρω από τον ναό υπήρχε κοιμητήριο και σήμερα υπάρχουν πολλά ψηφιδωτά.

Μπαίνοντας στον ναό, στο ανώφλι της εισόδου υπάρχει μαρμάρινη κολώνα, που ίσως μεταφέρθηκε από άλλη Παλαιοχριστιανική, της Αγίας Βαρβάρας. Δεξιά υπάρχει μαρμάρινη κολυμβήθρα και καθίσματα για τους πιστούς. Το πάτωμα καλύπτεται από χοχλάκι και στους τοίχους υπήρχαν αγιογραφίες, που δε διασώζονται. Το τέμπλο είναι παλιό και αριστερά βρίσκεται η είσοδος στο Ιερό και στο κέντρο η Ωραία Πύλη. Δεξιά είναι η εικόνα του Χριστού και δίπλα η εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Αριστερά της Ωραίας Πύλης είναι η εικόνα της Παναγίας και πλάγια κάποιες παλιές εικόνες. Στο πάνω μέρος του Τέμπλου, βρίσκονται οι εικόνες, στο κέντρο του Χριστού και αριστερά και δεξιά, οι εικόνες των Αποστόλων. Μπαίνοντας στο Ιερό, υπάρχει η Αγία Τράπεζα και ο Χριστός στον Σταυρό.

Η εκκλησία λειτουργείται από την 1η Αυγούστου μέχρι και τις 23, που γιορτάζει η Παναγία.

Μετά από ανασκαφές που έγιναν, η εκκλησία έχει συντηρηθεί και υπάρχουν και αρκετά ψηφιδωτά. Η αγάπη, η πίστη και ο σεβασμός στην Παναγιά, είναι παροιμιώδης. Δεν υπάρχει στιγμή της ζωής των Μεσαναγρενών, που να μην αναφέρεται στην Παναγιά. Στις χαρές και στις λύπες, στις αρρώστιες, στον πόνο, στην προσμονή, στην ελπίδα, η λέξη που κυριαρχεί είναι «Παναγιά μου».

Λειτουργείται από 1 έως 23 Αυγούστου, αλλά σε καθημερινή βάση είναι ανοιχτή για τους επισκέπτες. Στη χάρη της είναι κατάμεστη από κόσμο, που δεν χωρεί μέσα στην εκκλησιά και καταλαμβάνει και την μικρή πλατεία του χωριού. Οι Μεσαναγρενοί της Ρόδου, αλλά και πολλοί ξενιτεμένοι, το δεκαπενθήμερο του Αυγούστου κατακλύζουν το χωριό, για να προσκυνήσουν τη χάρη της. Η αρτοκλασία τόσο στον εσπερινό όσο και στη Θεία Λειτουργία, γίνεται στη μικρή πλατεία που υπάρχει έξω από την εκκλησιά. Τα τελευταία χρόνια με την έλευση του παπα-Αγαθάγγελου, την παραμονή της γιορτής, ψάλλονται τα εγκώμια της Παναγίας και γίνεται περιφορά του Επιταφίου σε μέρος του χωριού.

Όπως μας αφηγείται η Καθολική Καραγιάννη, «Τα προηγούμενα χρόνια, ο γιορτιάρης, δηλαδή ο νοικοκύρης που είχε το εικόνισμα της Παναγιάς σπίτι του και η οικογένειά του, γιόρταζε αυτή τη γιορτή. Ανήμερα, έκανε τραπέζι μετά την εκκλησία και καλούσε τις αρχές του χωριού, παπά, δάσκαλο, πρόεδρο, συγγενείς, φίλους και πολλές φορές και όλο το χωριό. Στον Μεσαναγρό κάθε σπίτι είχε τον προστάτη Άγιό του. Ο γιορτιάρης, έπαιρνε στην εκκλησία αρτοκλασία, πρόσφορο, λάδι, κρασί, κεριά και ήταν μεγάλη τιμή να φιλήσεις τον άρτο που ευλογούσε ο παπάς, πράγμα που έδειχνε ότι ήσουν ο γιορτιάρης. Πολλές φορές, την παραμονή ή ανήμερα της γιορτής, γινόταν γλέντι. Η Εκκλησιαστική Επιτροπή, για να μαζέψει χρήματα, την ώρα του χορού, τηρούσε το έθιμο που λέγεται «Κούπα». Καθώς

χόρευαν, ένας Επίτροπος κρατούσε ένα βαθύ πήλινο πιάτο, την Κούπα και φώναζε «Κούπα», κάθε φορά που άλλαζε ο πρώτος χορευτής. Ο πρώτος που έσερνε τον χορό, έπρεπε να ρίξει χρήματα μέσα στην κούπα. Οι πρώτοι χορευτές άλλαζαν συνέχεια και η κούπα γέμιζε, προς τέρψιν της Εκκλησιαστικής Επιτροπής».

Σε κάθε λέξη, σε κάθε καημό, σε κάθε κίνδυνο, αρρώστια, η πρώτη λέξη που έβγαινε από τα χείλη των Μεσαναγρενών, ήταν Παναγιά μου. Πολλές φορές όλα αυτά γίνονταν τραγούδι, στίχος, που έκφραζε την επιθυμία του ζητούντος.

Τα τραγούδια για την Παναγιά είναι της Καθολικής Πιζήμολα

Ω, Παναγιά μου, Δέσποινα, το θαύμα σου να κάμεις,

κάθε ανθρώπου που πονά τον πόνο του να γιάνεις.

Η αγάπη της μάνας στα παιδιά της και η επιθυμία της να έχουν την Παναγιά προστάτιδα, εκφραζόταν στους παρακάτω στίχους:

Ω, Παναγιά μου, Δέσποινα, με τα χρυσά καντήλια,

να βλέπεις τα παιδάκια μου να σου τα κάμω χίλια.

Ο καημός της μάνας για τα ξενιτεμένα παιδιά της και η προστασία από την Παναγιά που επιζητούσε, φαίνεται παρακάτω:

Ω, Παναγιά μου, Δέσποινα, που ’σαι στα ψηλωμένα

και βλέπε τα παιδάκια μου που ’ναι μακριά στα ξένα.

Όταν γινόταν γλέντι στη γιορτή της Παναγιάς, τραγουδούσαν:

Ω, Παναγιά μου, Δέσποινα, έβγα που το στασί σου,

να δεις χαρές που γίνονται έξω που την αυλή σου.

Ένα άλλο όνομα που έδιναν οι Μεσαναγρενοί στην Παναγιά ήταν «Καθολική». Πολλές κοπέλες του χωριού, έφεραν αυτό το όνομα:

Ω, Παναγιά Καθολική, που ’σαι μες στο χωριό μου,

θέλω προστάτις να γενείς και μάνα των παιδιών μου.

ΟΙ ΦΛΕΣΚΙΝΕΣ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                 

Στο χωριό δεν υπήρχε πολύ νερό και οι κάτοικοι προσπαθούσαν να το μαζέψουν με πολλούς τρόπους. Νερό έπαιρναν από πηγές επιφανειακές, που υπήρχαν άφθονες, από πηγάδια και μάζευαν και το νερό της βροχής, όπου δεν υπήρχε άλλος τρόπος να βρεθεί. Το νερό της βροχής το μάζευαν σε Φλεσκίνες – δεξαμενές, σκεπασμένες από επάνω. Συνήθως, τέτοιες φλεσκίνες βρίσκονταν σε αυλές Μοναστηριών, για να εξυπηρετούνται τα Μοναστήρια.

Οι περισσότερες ήταν κυκλικές, λιθόκτιστες, με μίγμα λάσπης, ασβέστη και κορασανιού, σκεπασμένες, με ένα άνοιγμα από πάνω, για να αντλούν το νερό. Το νερό το έβγαζαν με έναν κουβά ή πήλινο δοχείο, δεμένο με σχοινί, αν είχε πολύ βάθος. Τέτοιες φλεσκίνες υπήρχαν στον Άϊ-Γιάννη, στον Άγιο Μηνά, στα Τοπάρια, στις Ζωοπές και η βαθύτερη, στο Μονοδένδρι. Για αυτή λένε, πως όταν έριχναν πέτρα εντός, δε γινόταν αισθητός ο ήχος της, πότε φτάνει στον πυθμένα.

Στα τελευταία χρόνια φλεσκίνες υπάρχουν στην Αγία Σοφία (Νεκροταφείο) και στην Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου, με διαφορετική μορφή. Η φλεσκίνα που βρίσκεται στο Σταυρό, στην κορυφή του βουνού Σκιάδι, που πρόσφατα επισκέφθηκα, διατηρείται. Δεν είναι σκεπασμένη και οι βοσκοί έριξαν μέσα πέτρες και χώματα, για να μπορούν να βγαίνουν τα ζώα που μπαίνουν μέσα.

Πρέπει το Τοπικό Συμβούλιο να συντηρήσει τις φλεσκίνες, όπου υπάρχουν και να τις προφυλάξει από καταστροφές.

Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος , που γιορτάζει αύριο

 

           Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Στη θέση Αλώνια υψώνεται το μονόχωρο ,καμαροσκέπαστο μοναστηράκι που τιμάται στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού. Το μοναστηράκι περιτριγυρίζεται από τσιμεντοστρω­μένη αυλή και σκιάζεται από δέντρα. Δεξιά της εισόδου μια μαρμάρινη , εντοιχισμένη επι­γραφή αναφέρει. « ΔΑΠΑΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΜΜ ΠΙΛΛΗΡΗ  ΙΔΡΥΘΕΙΣ  ΤΟ 1985.

    Στο εσωτερικό του οι τοίχοι είναι ασβεστωμένοι και φιλοξενούν εικονίσματα διαφόρων Αγίων.  Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες  και το εικόνισμα της Με­ταμορφώσεως του Σωτήρος.

   Το μοναστηράκι φροντίζουν σήμερα όσοι περαστικοί  σταματήσουν για να προσκυνήσουν και όσοι Μεσαναγρενοί έχουν κοντά τα κτήματά τους.

   Λειτουργείται τακτικά μόνο στις 6 Αυγούστου  που γιορτάζει.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

Ιερά Μονή Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου

 

                                                             

Ιερά Μονή Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου

Στη θέση Ασπροπηλιά ,1,5 χιλ. έξω από το χωριό βρίσκεται το μονόχωρο ,καμαροσκέπαστο μοναστηράκι της Οσίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου. Δεξιά της εισόδου, μια μαρμάρινη εντοιχισμένη επιγραφή μαρτυρεί. « ΔΑΠΑΝΗ ΟΣΙΑΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΕΥΡΥΔΙΚΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΡΑ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΣ 31-8-1981.

Το μοναστηράκι που πλαισιώνεται από τσιμεντοστρωμένη αυλή και αυλότοιχο ,είναι καλοσυντηρημένο . Εντυπωσιακό είναι το κωδονοστάσιο που βρίσκεται στην είσοδο της αυλής. Το εσωτερικό του μοναστηριού είναι όλο ασβεστωμένο εκτός από την οροφή όπου υπάρχει τοιχογραφία του Παντοκράτορα . Το μοναστήρι λειτουργείται τακτικά στη χάρη της Οσίας και περιστασιακά. Κάθε χρόνο γίνεται εσπερινός και θεία λειτουργία. Αρκετοί Μεσαναγρενοί και από την πόλη της Ρόδου πηγαίνουν να προσκυνήσουν και να ανάψουν ένα κεράκι . Μετά την εκκλησία οι πιστοί μοιράζουν κομμάτια από μήλα , μαζί με τους άρτους.

Σήμερα που γιορτάζει είναι μια ευκαιρία οι Μεσαναγρενοί της Ρόδου να επισκεφθούν το χωριό και να προσευχηθούν στην Οσία Ειρήνη .

Το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στο Μεσαναγρό ,που γιορτάζει σήμερα

 

              

Στα Λουριά και σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό ,στην κορυφή ενός υψώματος , βρίσκεται το μονόχωρο , καμαροσκέπαστο και ευρύχωρο μοναστηράκι της Αγίας Παρασκευής. Το μοναστηράκι είναι ασβεστωμένο εσωτερικά και εξωτερικά και πλαισιωμένο από κράσπεδο με μπετόν. Στην είσοδο του μια μαρμάρινη επιγραφή αναφέρει. « Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΘΕΝ ΔΑΠΑΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1975».

Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες. Στους ασβεστωμένους τοίχους με το σταμπωτό , φυτικό διάκοσμο ,βρίσκονται αναρτημένα εικονίσματα και μια μεγάλη εικόνα της Αγίας Παρασκευής , αφιέρωμα της κτητόρισσας. Η κόγχη του ευρύχωρου ιερού είναι χρωματισμένη σε ανοιχτή απόχρωση του γαλάζιου. Το μοναστηράκι λειτουργείται τακτικά την ημέρα της Αγίας Παρασκευής

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

                                                                 

Από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της Κοινότητας Μεσαναγρού φυλάσσεται ο «Κώδικας των λογαριασμών της Ιεράς Εκκλησίας του χωρίου Μεσαναγρού, η Κοίμησης της Θεοτόκου, θεωρουμένων ετησίως». Ημερομηνία έναρξης: 1858.

Ο Κώδικας περιλαμβάνει καταγραφή των ιερών σκευών, αμφίων και κτημάτων της εκκλησίας. Στο αριστερό μέρος φαίνονται τα Έσοδα και στο δεξιό τα Έξοδα. Κατ’ έτος εθεωρείτο, ελέγχοντο οι λογαριασμοί και υπογράφετο από την Επιτροπή. Επίσης, ελέγχετο από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου. Φαίνονται τα ονόματα των αρχιερέων, ιερέων και αρχιμανδριτών.

Το 1867 υπογράφει ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος, ενώ το 1904 υπογράφει ο Πρωτοσύγκελος Χρυσόστομος. Είναι γραμμένος με διαφορετική μελάνη.

Η τελευταία εγγραφή έγινε στις 25/1/1947. Τα Έσοδα προήρχοντο από το παγκάρι, δίσκο, αφιερώματα, κάλαντα, λάδι, σιτάρι, επαρχιακό επίδομα, γεωργικό συμβούλιο και διάφορους φόρους. Με τα χρήματα αυτά εκαλύπτοντο τα Έξοδα (Αρχιερατική επιχορήγηση, μισθοδοσίες δασκάλων, ενοίκια οικιών δα-σκάλων και ιερέων, διάφορα έξοδα και δάνεια). Το 1930, τα έξοδα ανήρχοντο σε 9.121 φράγκα, όσα δηλαδή και τα έσοδα.

Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία

 

Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία

Στην κορυφή ομώνυμου υψώματος ,2,5 χιλ. έξω του οικισμού του Μεσαναγρού , βρί­σκεται το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία.. Πρόκειται για μονόχωρο κτίσμα μετρίων διαστάσεων με επικλινή κεραμοσκεπή . Η β. και Ν. πλευρά του στηρίζονται με ισχυ­ρά τοιχία αντιστήριξης που προσδίδουν μια αρχιτεκτονική πρωτοτυπία στο λατρευτι­κό αυτό τόπο. Τα τοιχία έχουν κατασκευαστεί επειδή το μοναστηράκι υφίσταται αλε­πάλληλες καθιζήσεις .Πιθανολογείται μάλιστα από κατοίκους του χωριού ότι στη θέση του προϋπήρχε ναός στα ερείπια του οποίου η νεολαία του χωριού με ταχτικές εργασίες και με « ΔΑΠΑΝΗ ΗΛΙΑ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΚ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ 12-6-1947» ,όπως μαρτυρεί σχετική εντοιχισμένη επιγραφή , ανεγέρθηκε το υφιστάμενο μοναστήρι . ΄Εκτοτε συχνές ανακαινιστικές εργασίες συντήρησης έχουν γίνει μέχρι και πρόσφατα.

Το εσωτερικό του Μοναστηριού είναι ασβεστωμένο και οι τοίχοι του φέρουν διάφορα εικονίσματα. Το τέμπλο του είναι κτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες. Το δάπεδο καλύπτεται με πλίνθους. Το μοναστήρι λειτουργείται τακτικά στη χάρη του Προφήτη Ηλία.

ΤΟ ΠΛΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΡΟΥΧΩΝ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                          

• Το πρόβλημα του νερού στο χωριό δημιουργούσε και άλλα προβλήματα. Την εποχή εκείνη, δεν υπήρχαν πλυντήρια και το πλύσιμο των ρούχων ήταν βραχνάς για τις γυναίκες του χωριού. Λύση, όμως, βρισκόταν, όπως λύνονται και όλα τα προβλήματα. Επειδή μέσα στο χωριό δεν υπήρχε πολύ νερό, οι νοικοκυρές έπλυναν τα ρούχα στις πηγές έξω από το χωριό. Μπη, Πλακιά αλλά και σε ποτά-μια που είχαν το καλοκαίρι νερό ή σε κηπούλια, όπως μου έλεγε η συγχωρεμένη μάνα μου Ειρήνη Καραγιάννη.
• Πήγαινε, λοιπόν, η νοικοκυρά εφοδιασμένη με την κοφίνα, το πράσινο σαπούνι, στάχτη από το τζάκι και τον κόπανο. Τα ρούχα χωρίζονταν σε δυο κατηγορίες. Στα ρούχα που φορούσε η οικογένεια και στα πιο βαριά κουβέρτες, παπλώματα και τρίχενες κουβέρτες. Τα καθημερινά ρούχα τα έβαζε μέσα στην κοφίνα. Πάνω πάνω έβαζε το ανθοπάνι και μέσα σε αυτό τη στάχτη που έμενε από το κάψιμο των ξύλων στο τζάκι. Χόχλαζε, έβραζε νερό και μέσα στο νερό, έβαζε μυρτιές, λεμονιές και λίγη αλεσφακιά για να μυρίζουν τα ρούχα. Το ζεστό νερό το έριχνε μέσα στην κοφίνα και αυτό διαπερνούσε όλα τα ρούχα που είχε μέσα. Την ώρα εκείνη η μητέρα έλεγε δυνατά: «Να η άσπρη προυατάρα» (πρόβατο) και μεις ψάχναμε να τη δούμε, αλλά δε τη βλέπαμε. Το έλεγε για να ασπρίσουν τα ρούχα, όπως το άσπρο χρώμα του προβάτου. Μετά από λίγη ώρα έβγαζε τα ρούχα από την κοφίνα, τα έπλενε με πράσινο σαπούνι που υπήρχε την εποχή εκείνη και τα άπλωνε πάνω στα κλαδιά των θάμνων που υπήρχαν γύρω.

• Απέφευγαν τα πράσινα μέρη, για να μην ξεβάψουν. Την άλλη μέρα, αφού στέ-
• γνωναν, τα μάζευαν και τα έπαιρναν σπίτι πεντακάθαρα και κάτασπρα.
• Στα πιο βαριά, κουβέρτες, τρίχενες, χρησιμοποιούσαν άλλη μέθοδο. Τα έβα-
• ζαν μέσα στο νερό να μουσκέψουν, τα έπλεναν με πράσινο σαπούνι και τα χτυ-
• πούσαν με τον κόπανο πολλές φορές. Μετά τα άπλωναν για να στεγνώσουν.
• Πολλές φορές, ιδίως στον πόλεμο που δεν υπήρχε σαπούνι, χρησιμοποιού-
• σαν τις μύτες, κορυφές του σχίνου, σαν σαπούνι. Άλλες εποχές, άλλοι τρόποι
• αντιμετώπισης προβλημάτων! Πάντως, όσο και αν μας φαίνεται παράξενο, οι
• άνθρωποι αυτοί πάντα ήταν καθαροί, φορούσαν ρούχα που άστραφταν και μύ-
• ριζαν μυρτιά και λεμονιά.
• Σήμερα όλα αυτά φαντάζουν σαν μύθος, σαν κάτι το άπιαστο, σαν κάτι το
• ακατόρθωτο. Εμείς που τα ζήσαμε, τα επιβεβαιώνουμε και τα γράφουμε για να
• τα γνωρίσουν οι νεότεροι και να κάνουν συγκρίσεις και ίσως, για να πάρουν και κάποια μαθήματα.

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΚΑΙ ΟΜΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                                                        

Αλληλεγγύη και ομαδικότητα,

Υπήρχαν ορισμένες εποχές του χρόνου που οι δουλειές δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν από μια μόνο οικογένεια, όπως π.χ. κτίσιμο σπιτιών, θέρος, σπορά, γάμος και μάζεμα ελιών. Τότε εδημιουργείτο ένας αυτοματισμός. Ολόκληρο χωριό, αλλά και τα «σόγια», σαν κάποιο αόρατο χέρι επενέβαινε, καθοδηγούσε τα πάντα και έδινε λύσεις. Έβλεπες δεκάδες ανθρώπους, που είχαν τε-λειώσει τις δικές τους δουλειές νωρίτερα, να πηγαίνουν να βοηθούν τον γείτονα, τον συγχωριανό.

Στο θέρος και στη σπορά, ολόκληρες μέρες, άλλοι με τα δρεπάνια στο χέρι, άλλοι να κουβαλούν τα στάχυα με τα ζώα τους και άλλοι να ζευγαρίζουν για να τελειώσει και ο χωριανός που για κάποιο λόγο άργησε.

Στο κτίσιμο των σπιτιών, τις Κυριακές όλοι μαζί να κουβαλούν πέτρες, πατελιά, τα κορφάδια και άλλοι να χτίζουν. Προκαλεί εντύπωση πώς κουβαλούσαν τα κορφάδια που έβαζαν στις στέγες των σπιτιών… Αφού έκοβαν τα κορφάδια από το δάσος που βρισκόταν σε μεγάλη απόσταση και τα άφηναν να ξεραθούν, δυο δυο άντρες έπαιρναν στους ώμους ένα ένα κορφάδι και το κουβαλούσαν στο χωριό. ΄Ηθελε δύναμη και μεγάλες αντοχές.

Στους γάμους, η συμμετοχή όλου του χωριού ήταν δεδομένη με πολλούς τρόπους. Άλλοι έφερναν τα σφαχτά, ετοίμαζαν τα μελεκούνια, τα ψωμιά, το στόλισμα του σπιτιού και άλλοι την ημέρα του γάμου ετοίμαζαν τα φαγητά. Δεν μπορούσες να μη βοηθήσεις, όταν ένα ολόκληρο χωριό ήταν στο πόδι. Γι’ αυτό και η συμμετοχή στο γλέντι ήταν καθολική.

Αξέχαστες στιγμές που έζησα στα παιδικά μου χρόνια. Στιγμές που δεν υπάρχουν σήμερα και που νοσταλγώ.

ΑΡΧΕΙΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                            

Βιβλίο Πράξεων

Στην κοινότητα Μεσαναγρού, το πιο παλιό βιβλίο αρχείου είναι «Το βιβλίο Πράξεων», το οποίο αρχίζει το έτος 1932 και έχει πρώτη ημερομηνία 10/10/1932. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε την 1η Νοεμβρίου 1932, όπως φαίνεται από το πρακτικό. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε υπό την προεδρία του Δημάρχου κ.Τρ. Καραγιάννη και με σκοπό να σκεφθεί επί τη βάσει των δημαρχιακών υποθέσεων και εργασιών και θέσει αυτάς εις την λογική. Δεν υπάρχουν υπογραφές του Δημοτικού Συμβουλίου και Γραμματέα.

Από την 1/11/1932 έως την 1/3/1937, όλα τα πρακτικά είναι γραμμένα στα Ελληνικά. Άλλος Δήμαρχος, για ένα διάστημα, είναι ο κ. Ιωάννης Χατζηιωάννου.

Από 7/3/1937 αρχίζουν τα πρακτικά να γράφονται στα ιταλικά και χρησιμοποιείται άλλο πρακτικό. Από το 1940 έως το 1945 δε λειτουργούν Συμβούλια, λόγω κατοχής.

Από 15/2/1945 έως 29/5/1945, Δήμαρχος είναι ο κ. Τρ. Καραγιάννης και τα πρακτικά ξαναγράφονται στα Ελληνικά. Ακολουθεί πρακτικό με ημερομηνία 29/5/1945 που ονομάζεται εκλογικόν και ο παλαιός δήμαρχος παραδίδει στον νέο Δήμαρχο κ. Ηλία Καραγιάννη. Ο κ. Ηλίας Καραγιάννης παραμένει δήμαρχος έως την 1/10/1950 που απεβίωσε και αναλαμβάνει ο κ. Ι. Βαλασάκης. Τέλος, από 20/5/1951 αναλαμβάνει Δήμαρχος ο κ. Στ. Βατενός. Τελευταίο πρακτικό που υπάρχει στο βιβλίο αυτό είναι το υπ’ αρ. 25/15/12/1951.

Μητρώο Αρρένων

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τους γεννηθέντες από του έτους 1863 μέχρι και του έτους 1955. Οι εγγραφές αρχίζουν το 1948 με τον νόμο 517/1948, που οι Δωδεκανήσιοι γίνονται Έλληνες. Πρώτος εγγραφείς ο Βασίλειος Μπίλλης του Εμμανουήλ και της Χριστίνας, έτος γεννήσεως 1863 και τελευταίος ο Δημήτριος Χατζηκοσμάς του Σωτηρίου και της Χρυσάνθης, γεννηθείς το 1955.

Μητρώο Θηλέων

Πρώτη εγγραφείσα η Κυπριώτη Τριανταφύλλα του Λουκά και της Ειρήνης και τελευταία η Αυγουστάκη-Χατζηκώστα Αθανασία, γεννηθείσα το 1961.

Δημοτολόγιο

Τα ονόματα στο βιβλίο αυτό είναι γραμμένα στα Ιταλικά.

Γραπτόν Κοινοτικό Δοσιτολόγιο

Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν τα ονόματα των χωριανών που πρόσφεραν χρήματα για κοινωφελή έργα και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν: «Εντός αυτού καταχωρείται η δράσις των ευ ηγμένων Κοινοτικών μελών υπέρ ιερών και ευγενών σκοπών, υπέρ των φιλανθρωπικών Κοινοτικών Ιδρυμάτων, καθώς και η αντίδραση των δυσαγώγων οίτινες παντί τρόπω επιπροσθούνται ως εμπόδια εις εκάστην Κοινωφελή και Κοινοτικήν ενέργειαν».

Συντάσσεται δημαρχεύοντος του κ. Ηλία Καραγιάννη και αρχίζει με την περί σχολικού οικοπέδου συνδρομικήν ενέργεια. Φέρει ημερομηνίαν 13/12/1946. Περιλαμβάνει 5 πράξεις. Η πρώτη αφορά το σχολικόν οικόπεδο (ημερομηνία 16/12/1946) και η 5η ανακηρύσσει ευεργέτην της Κοινότητας τον συγχωριανόν μας κ. Κυριάκον Πιλληρή, κάτοικον Αμερικής.

Διαβάζοντας τα αρχεία παρακάτω, βλέπει κανείς τη χρησιμότητα του «Γραπτού Δοσιτολογίου». Όταν άρχισε να κτίζεται το καινούριο Σχολείο, κλήθηκαν οι κάτοικοι να συνεισφέρουν χρήματα. 55 κάτοικοι προσέφεραν τον οβολό τους, άλλος περισσότερα και άλλος λιγότερα. 7 αρνήθηκαν να συνεισφέρουν, για κάποιους λόγους. Τα ονόματα και αυτών που πρόσφεραν γράφονται στο Βιβλίο, καθώς και τα ονόματα αυτών που δεν πρόσφεραν.

Οι μεν συνεισφέροντες επαινούνται: «Εξαίρομεν τους ευγενείς συνδρομητάς οίτινες προσφέρουσι υπέρ ιερών σκοπών». Οι αρνηθέντες να συνεισφέρουν αναφέρονται: «Οι άμουσοι και οπισθοδρομικοί, οι παράσιτοι και τα ζιζάνια της Κοινότητος, τα οποία εννοούσι να στηρίζουν την πλάτη αυτών επί των ωμοπλατών άλλων συνανθρώπων των, τα άχθη αρούρης της Κοινωνίας». Ένας εξ αυτών, μεταμεληθείς, προσήνεγκε φράγκα…

Σκληρά λόγια αλλά έτσι θα έπειθαν όλους να συνεισφέρουν.