" ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ-(12-7-2014 )")

                                                            

" ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΝΟΙ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ"

                                                             

" Ο Σολότσος. Ο δρόμος που οδηγεί στην Κατταβιά . Εδώ γυρίστηκαν σκηνές στην ταινία τα κανόνια του Ναυαρόνε.Παραμένει χωμάτινος, αλλά καμιά σύγκριση  με την εποχή που υπήρχαν οι στρατίνοι."

                                                 ΟΙ  ΣΤΡΑΤΙΝΟΙ

Αν και το χωριό είναι ορεινό ,έχει όμως πολλές προσβάσεις με τα γύρω χωριά. Συνδέεται  με τη Λαχανιά , Κατταβιά και Αρνίθα. Σήμερα ο δρόμος με τη Λαχανιά είναι άσφαλτος καθώς και ο δρόμος που οδηγεί στο Σκιάδι και στον Κάμπο. Παλιά όλοι οι δρόμοι ήταν χωμάτινοι και έπρεπε να συντηρούνται.

     Οι Ιταλοί που τους έφτιαξαν είχαν τους στρατίνους για να τους συντηρούν . Στράτα (δρόμος) ,Στρατίνος ο συντηρητής του δρόμου. ΄Ετσι απέμειναν και οι τρεις στρατίνοι. Καθημερινά είτε με τα γαϊδουράκια τους είτε με ποδήλατο ,ξεκινούσαν για τη δουλειά . Τα σύνεργά τους ήταν το καρότσι ,το φτυάρι ,η τσάπα και ο σύρτης. Αυτοί οι άνθρωποι με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν , κατάφερναν να συντηρούν τους δρόμους  και να μη δημιουργείται κανένα πρόβλημα. Η συντήρηση διέφερε από εποχή σε εποχή. Άλλη το καλοκαίρι και άλλη το χειμώνα. Καθάριζαν τις κουνέτες ( το κοίλωμα γύρω από το δρόμο που κυλά το νερό) ,έριχναν χώμα  στο δρόμο, καθάριζαν τα ξερά χόρτα γύρω γύρω  και έκλειναν τις λακούβες. Υπήρχε και ο κάπος που περνούσε κατά τακτά χρονικά διαστήματα και τους έλεγχε. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν φιλότιμοι, εργατικοί και καλοί στη δουλειά τους. Δεν υπήρχε περίπτωση ο δρόμος τους να μην είναι εντάξει. Μέχρι που υπήρχαν οι άνθρωποι αυτοί, οι δρόμοι ήταν πάντα βατοί και προσπελάσιμοι εύκολα.  Όταν ένας ένας  έπαιρναν σύνταξη και έφευγαν ,οι δρόμοι εγκαταλείφθηκαν και άρχισαν οι γκρίνιες από τους οδηγούς.

        Σήμερα το επάγγελμα του στρατίνου δεν υπάρχει . Χάθηκε όπως χάθηκαν τόσα και τόσα πράγματα. Πότε πότε ένα γκρέϊτερ περνά, στρώνει τους δρόμους που ακόμα είναι χωμάτινοι και  οι διαμαρτυρίες των οδηγών συχνές. Άλλες εποχές  ,άλλα έθιμα  και άλλες νοοτροπίες. ΄Ετσι είναι η ζωή. Τώρα πότε ήταν καλύτερα , τότε ή τώρα, είναι άλλη υπόθεση . Πάντως, εμείς που τα ζήσαμε αυτά ,πάντα τα νοσταλγούμε.

" ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ (1) "

                                                               

                                                   ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ (1)

Οι παροιμίες αποτελούν τα κατασταλάγματα της λαϊκής σοφίας. Εκφράζουν γνώμες ή συμβουλές και πηγάζουν από τη μακρόχρονη πείρα των ανθρώπων . ΄Εχουν διδακτική  σημασία , εμπλουτίζουν τις γνώσεις ,αποτελούν παραδείγματα για τους ανθρώπους και αποπνέουν σοφία

   Στο Μεσαναγρό τόσο στο σχολείο ,όσο και οι γονείς μας ,πολλές φορές όταν κάναμε κάτι ή θέλαν να μας συμβουλέψουν ,μας έλεγαν παροιμίες. Πολλές παροιμίες θυμάμαι από τότε και πάντα προσπαθούσαν να ερμηνεύσω ,τι λένε. ΄Ετσι και το μυαλό ακόνιζα και μάθαινα πολλά πράγματα.

    Από σήμερα θα σας γράφουμε παροιμίες που θυμόμαστε ή αυτές που έχουμε συλλέξει.

-         Στον ΄Αγιο τάξε ένα καιρί και του διαβόλου όσα μπορείς.

-         Εκεί που δεν σε σπέρνουν μη νεμάς.

-         Ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο.

-         Όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος ούλος.

-         Ας είν΄ μικρό τα ΄αλώνι μου και νάν ΄μοναχικό μου.

-         Ξένα ψωμιά κοφτερά μαχαίρια.

-         Αν δε βρέξεις κώλο ,ψάρι δεν τρως.

-         Του φτωχού το σκοινί μονό δε φτάνει και διπλό περισσεύει.

-         Όξω απ΄ τη φουστάνα μου κι ας είναι η ίδια η μάνα μου.

-         Ούλοι οι χοίροι μια γεννιά.

-         ΄Επεσε το λάι μας ,μέσα στο τσουκάλι μας.

-         Αν είν ΄τα Σάββατα μακριά ,οι Κυριακές κοντά ΄ναι.

" ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΡΘΕΤΕ ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ...."

                                ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΡΘΕΤΕ ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ........

Ο Μεσαναγρός ,ένα πανέμορφο χωριό της Νότιας Ρόδου , δε βρίσκεται στον περιφερειακό δρόμο του νησιού και αυτό είναι ένα μειονέκτημα. Πρέπει κάποιος να αποφασίσει νε έρθει ειδικά για το Μεσαναγρό ,απόσταση 82 χιλλιόμετρα, αλλά αξίζει να το τολμήσετε. Δεν μπορεί να είστε κάτοικος αυτού του νησιού και να μην έχετε επισκεφθεί κάποια χωριά......

  Εμείς θα προσπαθήσουμε να σας πείσουμε να έρθετε ,για τους παρακάτω λόγους.

                                                       

 " Το χωριό Μεσαναγρός .Απόσταση από την πόλη της Ρόδου 82 χιλιόμετρα."

 " Θα περπατήσετε στα σοκάκια του χωριού"

 " Περπατώντας στα σοκάκια του χωριού ,θα γνωρίσετε ένα πραγματικό παραδοσιακό χωριό "

 ¨" Είσοδος του χωριού. Εδώ θα πιείτε το καφεδάκι σας και θα ξεκουραστείτε."

" Θα επισκεφθείτε την Κοίμηση της θεοτόκου ,εκκλησία του 13ου αιώνα ,κτισμένη σε ερείπια εκκλησίας του 6ου αιώνα"

 " Ο Πολιούχος του χωριού ,Ταξιάρχης "

 " Σε 5 λεπτά θα βρεθείτε στη Μονή Σκιάδι, για να προσκυνήσετε τη Μεγαλόχαρη"

 " Ο καταρράκτης του Αγίου Θωμά, μοναδικός στο νησί, θα σας συναρπάσει"

 " Μέρος του καταρράκτη"

 " Θα ανεβείτε στην κορυφή του βουνού Σκιάδι,για να απολαύσετε την υπέροχη θέα και να αντικρίσετε όλη τη Νότια Ρόδο ."

"Το βράδυ ,ο Πουνέντης θα σας συντροφεύει και θα σας δροσίζει"

 " Μια επίσκεψη στο Αιολικό Πάρκο Μεσαναγρού, αξίζει τον κόπο"

" Αν είστε τυχεροί ,θα απολαύσετε κάποια εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού"

 " Το πανηγύρι του Αγίου Θωμά ,γνωστό σε όλο το νησί"

 " Το Σεπτέμβρη πανηγυρίζει ,η Μονή Σκιάδι"

" Το Νοέμβρη γιορτάζει ο πολιούχος του χωριού ,Ταξιάρχης.

" ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ"

                                                               

Ερείπια  Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής Αγίας Βαρβάρας Μεσαναγρού"

 "Αγία Βαρβάρα Μεσαναγρού"

  

   " Κοίμηση της Θεοτάκου Μεσαναγρού. Παλαιοχριστιανική του 13ου αιώνα"                                                                  
                                                                 

                         ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                     ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΕΣ  ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ

   …….Παράλληλα με τα παράκτια αυτά κέντρα, η νησιωτική ύπαιθρος εμφανίζει ένα πυκνό δίκτυο μικρότερων οικισμών, είτε στις πλαγιές χαμηλών λόφων ,είτε κοντά σε μικρά  αγκυροβόλια.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δεύτερης κατηγορίας αποτελεί η περιοχή Μεσαναγρού της Ν. Ρόδου. Κάτω από τη μεσαιωνική εκκλησία του χωριού ανακαλύφθηκε μια ευρύχωρη  παλαιοχριστιανική βασιλική, η οποία αποτελούσε το κέντρο του παλαιοχριστιανικού οικισμού, τμήματα του οποίου επίσης αποκαλύφθηκαν.

      Είναι αξιοσημείωτο πως σε ακτίνα 7 χιλιομέτρων από το χωριό αποκαλύφθηκαν τουλάχιστον άλλες 9 βασιλικές .Ωστόσο ,η ελλιπής μελέτη και δημοσίευση του υλικού τους δεν μας επιτρέπει να απαντήσουμε με σιγουριά εάν τα μνημεία αυτά σχετίζονταν με αντίστοιχους αγροτικούς οικισμούς , ή αν ανήκαν σε κάποια αγροικία ,λειτουργούσαν ως προσκυνήματα ή μικρά μοναστήρια.

                                        ΚΩΔΙΚΑΣ   ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

   Στο λογαριασμό του 1860-1862 της εκκλησίας της Κοίμησης της Θεοτόκου ,αναφέρονται έσοδα 2.000 γρόσια από δάνεια και ισόποσα χρέη, ενώ τα έξοδα « εις μαστόρους και λοιπούς» ,ως το ιδιαίτερο κατάστιχο 1.354 γρόσια . Ο κώδικας συντάχθηκε το 1858,όταν η εκκλησία λειτουργούσε  ως ενοριακή. Παράλληλα έκτισαν μεταξύ 1860-1862 τη νέα εκκλησία του Ταξιάρχη.

"Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΕΥΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ"

                                                                       

                                               Ο σταυρός ευλογίας  από το Μεσαναγρό

      Σε ανασκαφές  που έγιναν από τον αρχαιολόγο κ.Ι.Βολανάκη στο προαύλιο  χώρο της Κοίμησης της  Θεοτόκου, αποκαλύφθηκε στο δάπεδο του νότιου  κλίτους  της Βασιλικής ,ο χάλκινος Σταυρός ευλογίας.  Ο Ι. Βολανάκης ο οποίος ανέσκαψε  το χώρο γράφει.¨( Στο ανατολικό  τμήμα του νότιου κλίτους της Βασιλικής Α αποκαλύφθηκαν δύο τάφοι προσανατολισμένοι και σε επαφή ο ένας με τον άλλο ,οι οποίοι περιείχαν οστά από πολυάριθμες ταφές. Κάτω από τον τοίχο που χώριζε τους τάφους αυτούς και σε βάθος 0,65 μ. από την επιφάνεια του ψηφιδωτού δαπέδου, αποκαλύφθηκε χάλκινος σταυρός ευλογίας . Ο σταυρός είναι κατασκευασμένος από κράμα χαλκού ύψους 0,107 μ. και σώζεται ακέραιος πλην του ενός επίμυλου στην αριστερή άκρη. Το μικρό μέγεθος του σταυρού ,καθώς και οι οπές στο κάτω  μόνο τμήμα της κεραίας ,υποδηλώνουν ότι πρόκειται για σταυρό ευλογίας. Η εμπρόσθια όψη διακοσμείται με εγχάρακτη παράσταση δύο ολόσωμων και μετωπικών μορφών ,εκ των οποίων η μεγαλύτερη έχει τα χέρια ανοιχτά σε στάση προσευχής ,ενώ η μικρότερη έχει τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Και οι δυο φέρουν μακρύ χιτώνα.

 Οι μορφές αυτές είναι ο Ιησούς και η Θεοτόκος. Δίπλα στις μορφές αυτές έχουν χαραχθεί τα αποκαλυπτικά γράμματα  Α –Ω και η επιγραφή Ι(ησούς) Χ(ριστός)-Μ(ητηρ) Χ(ριστού). Σύμφωνα με τον κ.Ι Βολανάκη ,ο σταυρός χρονολογείται στον 6ο  αιώνα.
 

" ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ"

                                                     

                                                          ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ  ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                         

 Πολλές φορές όταν το μυαλό στερεύει από ιδέες  ,η παρουσία μου στο χωριό είναι ευκαιρία , για να ξαναγράψω κάτι . ΄Ετσι και το Σαββατοκύριακο που πέρασε μου θύμισε πράγματα παλιά και όμορφα.

    Όταν ο περισσότερος πληθυσμός έφυγε από το χωριό και πήγε στην πόλη της Ρόδου, τα καλοκαίρια  οι γυναίκες που δεν εργάζονταν  αλλά και οι παππούδες και οι γιαγιάδες , έπαιρναν τα εγγόνια τους και έρχονταν στο χωριό. Το χωριό ξαναζωντάνευε ,οι δρόμοι γέμιζαν από τις χαρούμενες παιδικές φωνές  και το χωριό ξαναζούσε τα παλιά. Αυτές οι εικόνες ήρθαν στο μυαλό μου το Σάββατο το βράδυ ,όταν αντίκρισα αρκετά παιδιά να κυκλοφορούν με τα  ποδήλατά τους , να παίζουν και τέλος να κάθονται έξω από τη Λέσχη να απολαμβάνουν το σουβλάκι τους. Τη χαρά που νιώθουν οι γιαγιάδες και οι παππούδες στο χωριό , όταν βλέπουν τα παιδιά να τρέχουν ,να φωνάζουν και πολλές φορές να ενοχλούν , δεν μπορώ να σας περιγράψω. Τα λόγια μιας γιαγιάς τα λέει όλα. « Αυτές οι φωνές σήμερα μας χαρίζουν ζωή».

        Γιατί λοιπόν να μη ξαναγίνεται αυτό τουλάχιστον το καλοκαίρι. Γιατί οι παππούδες και οι γιαγιάδες κάποιες μέρες να μη φέρνουν τα εγγόνια  τους στο χωριό…Υπάρχουν οι αίθουσες να απασχοληθούν τα παιδιά , η ομορφιά του χωριού, το υγιεινό κλίμα του, το άνοιγμα της Λέσχης και άλλα χίλια δυο πράγματα. Ας γίνει λοιπόν μια αρχή από φέτος προς όφελος των παιδιών μας.

   

'ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ"

                                                                    

'' ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ"

                                                                    

                                             Ιστορικά Διατάγματα της εποχής των Ιπποτών

Πολύ ενδιαφέροντα για τη μελέτη του Τοπωνυμικού της Ρόδου είναι δύο διατάγματα της εποχής των Ιπποτών, που έβγαλαν οι Μ. Μάγιστροι για να διατάξουν το λαό να κλειστεί στα διάφορα φρούρια σε ενδεχόμενη τουρκική επίθεση. Το πρώτο βγήκε στα 1474 από το Μ. Μάγιστρο Battista Orsini, γιατί είχε πληροφορίες ότι οι Τούρκοι ετοίμαζαν μεγάλη εκστρατεία για να πάρουν τα νησιά, πράγμα που ήταν στο πρόγραμμα τους ύστερα από το πάρσιμο της Πόλης, συχνά μάλιστα είχαν αρχίσει να κάνουν επιδρομές στα Δωδεκάνησσα. 
Έτσι μας δίνεται η ευκαιρία να γνωρίσουμε τα ονόματα των φρουρίων της Ρόδου και των χωριών που θα κλείονταν σ' αυτά. 
Το διάταγμα γραμμένο στη λατινική της παραφθοράς βρίσκεται σήμερα στα Αρχεία της Μάλτας, όπου είχε μεταφερθεί το Τάγμα των Ιπποτών ύστερα από την Τουρκική κατάληψη της Ρόδου κι έχει δημοσιευθεί από τον Sommi Picenardi F. στο έργο του Itineraire d' un chevalier (σελ. 170).

Παίρνω το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει:

ad castellum de Lindo reducantur hec casalia: Tha, Dephania, Efgales;
ad castellum de Catavia reducantur hec casalia: Messenagro, Vathy;
ad castellum de Polachia reducantur hec casalia: Stridio, Profilia, Arnitha;
ad castellum de Polone, reducitur hoc casale: Laderma;
ad castellum de Salaco reducantur hec casalia: Capi, Quitala;
ad castellum de Fanes reducantur hec casalia: Diascorio, Niocorio, Dimilia;
ad castellum Villenove reducantur hec casalia: Chimides, Altologo, Dimitra, Cremy;
ad castellum Ferraclo reducantur hec casalia: Salia, Jannadotto, Malona, Catagro, Caminari;
castellum Arcangeli tutabitur solum;
Cosquino tutabitur solum;
Casalia de Fando, Psito, Archepoli, Armia, Calathies, et Demalhia reducantur in civitatem Rhodi.

Το διάταγμα αυτό μιλά για 45 χωριά από τα οποία τα έντεκα είναι φρούρια, αν αφήσουμε το φρούριο της Ρόδου. Από αυτά υπάρχουν σήμερα σαν κατοικημένα χωριά τα τριάντα:
1) Λίνδος, 2) Κάλαθος, 3) Πυλώνα, 4) Λάρδος, 5)Ασκληπειό, 6) Γεννάδι, 7) Λαχανιά, 8) Κατταβιά, 9) Μεσαναγρός, 10) Βάτι, 11) Απολακκιά, 12) Ίστριος, 13) Προφύλια, 14) Άρνιθα, 15) Απόλλωνα, 16) Λάερμα, 17) Σάλακος, 18) Φάνες, 19) Διμυλιά, 20) Βιλλανόβα, 21) Θολός, 22) Δαματριά, 23) Κρεμαστή, 24) Μαλώνα, 25) Αρχάγγελος, 26) Κοσκινού, 27) Αφάντου, 28) Ψίνθος, 29) Αρχίπολη, 30) Καλυθιές.

Τα δεκαπέντε έχουν καταστραφεί στις διάφορες επιδρομές ή στην άλωση του 1522. Απ' αυτά πάλι το Καπί είναι συνοικισμός του χωριού Έμπωνα, τα οχτώ είναι γνωστά σαν τοπωνύμια: Θά, Γεφανειά, Εβγκάλες, Κίταλα, Καταγρός, Ζηνοδότου, Καμινάρι, Φαρακλός και τ' άλλα έξι έχουν εξαφανιστεί όλως διόλου: Διόσορος ή Διασκόριον, Νεοχώριον, Χίμιδες ή Χιμέδες, Σαλία, Αρμία ή Ερμία, Δεμαλία.

" Η ΚΑΣΣΑ "

                                                       

                                                                      Η  Κάσσα

                                       ……………………..

 Μπορεί οι Τούρκοι να έκαναν 100 χρόνια να βρουν το Μεσαναγρό , οι κάτοικοι του χωριού όμως εδημιούργησαν μηχανισμούς για να μπορέσουν να επιβιώσουν και να διαφυλάξουν την ελευθερία τους και να ζήσουν ανεξάρτητοι.΄Ετσι ίδρυσαν την « Κάσσα».

    Η Κάσσα, ήταν αγροτικό πιστωτικό ίδρυμα και σκοπόν είχε  να παρέχει τρόφιμα,  σιτάρι και να βοηθάει όσους χωριανούς είχαν ανάγκη. Η Κάσσα, διέπετο από κανόνες και εδιοικείτο από Συμβούλιο που αποτελείτο από διαλλεκτά πρόσωπα της κοινωνίας . Κάθε Μεσαναγρενός αγρότης ήταν υποχρεωμένος να συνεισφέρει στο ταμείο της Κάσσας ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες. Αυτοί που μπορούσαν πολλά και οι άλλοι λίγα. Οι εισφορές εκανονίζοντο από το Διοικητικό Συμβούλιο της Κάσσας και από τους γέρους του χωριού. ¨Ολοι ήταν ευχαριστημένοι και κανένας δεν αδικείτο. Στο Ταμείο της Κάσσας υπήρχαν περί τα χίλια τουρκικά κιλά σιταριού .

    Οι οικογένειες του χωριού που  τα σπαρτά τους δεν απέδωσαν ,έπαιρναν το αναγκαίο σιτάρι για να ζήσουν και να σπείρουν και το επέστρεφαν όταν όλα πήγαιναν καλά. Η  Κάσσα έπαψε να λειτουργεί όταν έφυγαν οι κατακτητές , αλλά εξεπλήρωσε το σκοπό της .

            Πέραν από την ενίσχυση των αδυνάτων ,οι παλιοί Μεσαναγρενοί ,είχαν σε υψηλό επίπεδο την  αλληλεγγύη. Στο θέρρος ,στη σπορά κλπ ,που οι εργασίες έπρεπε να γίνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα και κάποιοι   δεν προλάβαιναν τους χρόνους και θά πάθαιναν ζημιές, όσοι τέλειωναν πρώτοι πήγαιναν και βοηθούσαν αυτούς που είχαν ανάγκη και ιδιαίτερα τους συγγενείς .

      Σε εργασίες για την εκκλησία ,όπως καθαρισμός της εκκλησίας , μάζεμα ελιών του Ταξιάρχη ,σύσσωμο το χωριό έπαιρνε μέρος.