ΔΕΞΙΩΣΗ ΤΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΦΑΙΔΡΑΣ ΓΙΩΡΓΑΤΖΗ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ

                                     

                                                                    

ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ (1474)

 

                                                           

ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ (1474)

Ο Μεγάλος Μάγιστρος Ορσίνη αναφέρει το 1474 πόσα είναι τα χωριά της Ρόδου και ποια από αυτά έχουν κάστρα.

Αναφέρει. «Σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής στο φρούριο της Λαχανιάς να προστρέξουν οι κάτοικοι των χωριών - Θα , Γεφάνεια, και Εβγάλες. Στο Φρούριο της Κατταβιάς , τα χωριά Μεσαναγρός και Βάτι» .

Φαίνεται ότι ο Μεσαναγρός την εποχή εκείνη δεν είχε φρούριο . Αυτό οφείλεται στη θέση του , στα πυκνά δάση και στο ορεινό της περιοχής. Λέγεται ότι οι Τούρκοι όταν κατέλαβαν τη Ρόδο ,το Μεσαναγρό τον ανακάλυψαν μετά από 100 χρόνια.

Στο διάταγμα αυτό βλέπουμε ότι γύρω από το Μεσαναγρό υπήρχαν και άλλα χωριά, όπως Θα ,Γεφάνεια και Εβγάλες, περιοχές που υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Το διάταγμα αυτό αναφέρει ότι τα χωριά της Ρόδου την εποχή εκείνη ήταν 44, ενώ σήμερα είναι 42.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΓΕΝΝΑΔΙ( ΠΑΛΙΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙς ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ)

     

                                                       

Ο σταυρός ευλογίας από τον Μεσαναγρό

 

                                                                         

Ο σταυρός ευλογίας από τον Μεσαναγρό

Σε ανασκαφές που έγιναν από τον αρχαιολόγο κ. Ι. Βολανάκη στο προαύλιο χώρο της Κοίμησης της Θεοτόκου, αποκαλύφθηκε στο δάπεδο του νότιου κλίτους της Βασιλικής ,ο χάλκινος Σταυρός ευλογίας. Ο Ι. Βολανάκης ο οποίος ανέσκαψε το χώρο γράφει.¨( Στο ανατολικό τμήμα του νότιου κλίτους της Βασιλικής Α αποκαλύφθηκαν δύο τάφοι προσανατολισμένοι και σε επαφή ο ένας με τον άλλο ,οι οποίοι περιείχαν οστά από πολυάριθμες ταφές. Κάτω από τον τοίχο που χώριζε τους τάφους αυτούς και σε βάθος 0,65 μ. από την επιφάνεια του ψηφιδωτού δαπέδου, αποκαλύφθηκε χάλκινος σταυρός ευλογίας . Ο σταυρός είναι κατασκευασμένος από κράμα χαλκού ύψους 0,107 μ. και σώζεται ακέραιος πλην του ενός επίμυλου στην αριστερή άκρη. Το μικρό μέγεθος του σταυρού ,καθώς και οι οπές στο κάτω μόνο τμήμα της κεραίας ,υποδηλώνουν ότι πρόκειται για σταυρό ευλογίας. Η εμπρόσθια όψη διακοσμείται με εγχάρακτη παράσταση δύο ολόσωμων και μετωπικών μορφών ,εκ των οποίων η μεγαλύτερη έχει τα χέρια ανοιχτά σε στάση προσευχής ,ενώ η μικρότερη έχει τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Και οι δυο φέρουν μακρύ χιτώνα.

Οι μορφές αυτές είναι ο Ιησούς και η Θεοτόκος. Δίπλα στις μορφές αυτές έχουν χαραχθεί τα αποκαλυπτικά γράμματα Α –Ω και η επιγραφή Ι(ησούς)  Χ(ριστός)- Μ(ητηρ)  Χ(ριστού). Σύμφωνα με τον κ. Ι Βολανάκη ,ο σταυρός χρονολογείται στον 6^ο αιώνα μ.Χ).

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΚΙΑΔΕΝΗΣ

 

                                                                         

H αγάπη και λατρεία των Μεσαναγρενών ,για την Παναγιά Σκιαδενή

     

                                                                       

H αγάπη και λατρεία των Μεσαναγρενών ,για την Παναγιά Σκιαδενή

Θα αναφερθούμε στην αγάπη και λατρεία των Μεσαναγρενών στην Παναγιά μας, όπως μας αφηγείται ο Μιχάλης Τρ. Καραγιάννης, Γραμματέας του χωριού: «Παναγιά Σκιαδενή και Μεσαναγρός, χρόνια τώρα πάνε μαζί. Η Μονή είναι κτισμένη μέσα στα όρια του Μεσαναγρού και πάντα οι Μεσαναγρενοί τη λειτουργούσαν και βοηθούσαν για τις ανάγκες της Μονής. Οι Μεσαναγρενοί τόσο στο χώρο της Μονής, όσο και στο χωριό που φέρνουν την Παναγιά, δείχνουν την πίστη τους και την αγάπη τους. Την ημέρα της γιορτής του Αγίου Θωμά, οι χωριανοί πηγαίνουν στο γειτονικό χωριό τη Λαχανιά, για να φέρουν με τα πόδια την Παναγιά. Νέοι, γυναίκες και παιδιά ξεκινούν από Λαχανιά κρατώντας την εικόνα εναλλάξ και περίπου σε 1 ώρα και 15 λεπτά, φτάνουν στο Μοναστήρι του Αγίου Θωμά, όπου γίνεται πανηγύρι. Οι χοροί σταματούν και όλοι υποδεχόμαστε την Παναγία. Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα και οι ιερείς ψάλλουν παράκληση. Στο τέλος, όλοι οι πιστοί ασπάζονται την εικόνα. Η εικόνα μεταφέρεται στον Μεσαναγρό, με προορισμό την εκκλησία του πολιούχου Ταξιάρχη. Εκεί γίνεται και πάλι παράκληση και στο τέλος «μπατίκιασμα της εικόνας». Ο Επίτροπος φωνάζει «μπατικιάζεται η εικόνα» και οι πιστοί κάνουν προσφορά χρηματικά ποσά. Όποιος δώσει τα περισσότερα, μπατίκιασε την εικόνα και όλο το βράδυ την έχει σπίτι του. Συνήθως, την εικόνα μπατικιάζουν άνθρωποι που έχουν κάποιο τάμα αλλά και όλοι οι πιστοί. Όλο το βράδυ οι πιστοί ξενυχτούν στο σπίτι που βρίσκεται η εικόνα. Το πρωί η εικόνα ξαναμεταφέρεται στην εκκλησία, γίνεται παράκληση και όλοι οι πιστοί μαζί με τον ιερέα, κρατώντας την Παναγιά, γυρίζουν όλο το χωριό και σε κάθε σπίτι ο ιερέας προσεύχεται για τους ενοίκους. Οι νοικοκυρές υποδέχονται την Παναγία κρατώντας θυμιαστήρες και κάνοντας τον σταυρό τους. Η εικόνα ξαναμπατικιάζεται και παραμένει στο σπίτι του πιστού, μέχρι να την πάρουν οι νέοι του χωριού για να πάνε στις μάντρες. Οι νέοι του χωριού κρατώντας την εικόνα, ο καθένας με τη σειρά στον ώμο του, περνώντας από δύσβατα μονοπάτια, πηγαίνουν στις μάντρες, όπου τους περιμένουν οι βοσκοί με θυμιαστήρες για να ασπαστούν την εικόνα. Σε κάθε μάντρα οι βοσκοί δίνουν χρήματα για τη Μονή και κατσικάκια και τυρί για τους νέους. Αυτό γίνεται μέχρι να πάνε σε όλες τις μάντρες και στο τέλος της ημέρας καταλήγουν στην Μονή, όπου η εικόνα τοποθετείται στη θέση της και ακολουθεί γλέντι. Στη χάρη της, στις 8 του Σεπτέμβρη, όλο το χωριό για πολλές ημέρες ήταν στη Μονή. Το θέρος είχε τελειώσει, ο αλωνισμός και πριν 15 ημέρες οι μανάδες με τα παιδιά πηγαίναμε στο Σκιάδι. Έβλεπες ένα κομβόι από γαϊδουράκια φορτωμένα με τα απαιτούμενα να προχωρούν. Εμείς τα παιδιά, πηγαίναμε με τα πόδια και μάλιστα παραβγαίναμε ποιος θα φτάσει πρώτος. Όλοι μέναμε στη Μεσαναγρενή κέλα, ξαπλωμένοι ο ένας δίπλα στον άλλο. Παρακολουθούσαμε την εκκλησία, βοηθούσαμε τον παπά και κάναμε ένα σωρό δουλειές. Οι μεγαλύτεροι καθάριζαν, ετοίμαζαν τα τραπέζια και τα καθίσματα για τους προσκυνητές και έκαναν ότι μπορούσαν για να λάμπει η Μονή. Την παραμονή όλοι είχαμε και κάποιο πόστο. Όταν τέλειωνε ο χορός τις αυγές, καθίζαμε κάτω από τον πλάτανο και άρχιζε το τραγούδι, συνοδεία λύρας, που έπαιζε κάποιος Χαλκίτης. Άντρες και γυναίκες τραγουδούσαν για τη Μεγαλόχαρη. Το τραγούδι κρατούσε μέχρι να χτυπήσει η καμπάνα, για τη Θεία Λειτουργία. Το απόγευμα παίρναμε τον δρόμο της επιστροφής για το χωριό, ευχαριστημένοι αλλά και με μια υπόσχεση. Και του χρόνου.  Για την Παναγιά Σκιαδενή έχουν γραφτεί χιλιάδες στίχοι και τραγούδια. Θα σας αναφέρουμε μερικά, που δείχνουν την πίστη και το σεβασμό των Μεσαναγρενών στην Παναγιά τους. Τα τραγούδια είναι της Καθολικής Πιζήμολα 

Την Παναγιά τη Σκιαδενή όλοι την αγαπούμε, γιατί κι εκείνη γιαίνει μας τον πόνο που πονούμε. 

Ω, Παναγιά μου, Σκιαδενή που ’σαι μες στο χωριό μας, παρακαλώ σε να γενείς προστάτης των παιδιών μας. 

Ω, Παναγιά μου, Σκιαδενή μεγάλη η δύναμή σου, βλέπε τον κόσμο, τον ντουνιά να ’ρχονται στη γιορτή σου. 

Ω, Παναγιά μου, Σκιαδενή που ’σαι καρτσί στη Χάλκη, τον κόσμον όλο βλέπε τον, του χρόνου να ξανάρθει. 

Στην Παναγιά τη Σκιαδενή ήρτα να ξενυχτίσω που ’ναι πολύ θαυματουργή, χάρη να της ζητήσω.

 Να βλέπεις τα παιδάκια μου, όπως κρατάς το κρίνο, που είναι ο Ιησούς Χριστός και ζούμεν από κείνον.

 Ω, Παναγιά μου, Σκιαδενή τρέξε να πας στα ξένα, όπου σε περιμένουνε ματάκια δακρυσμένα

Iερά Μονή Παναγιάς Σκιαδενής που γιορτάζει στις 8 του Σεπτέμβρη

 

                                                              

Iερά Μονή Παναγιάς Σκιαδενής

Στους πρόποδες του βουνού Σκιάδι βρίσκεται η Μονή της Παναγιάς Σκιαδενής. Οφεί­λει το όνομά της στο Σκιάδιο (σκιερό μέρος) .Κατά άλλους στη σκιά ενός μεγάλου σύννεφου ή αν κοιτάξει κανείς από το Μονόλιθο μοιάζει με σκιάδιον, καπέλο αρχαί­ων.

Στη θέση που βρίσκεται ο ναός υπήρχε αρχαιοελληνικό ιερό της Αρτέμιδος.Στα 1200μ.Χ. οικοδομήθηκε βυζαντινός ναός. Αγιογραφήθηκε το ΙΗ΄ αιώνα και η επέκτα­σή του ολοκληρώθηκε περί το 1861.

Σύμφωνα με την παράδοση κατά τον ΙΑ΄ αιώνα ασκήτευαν δύο ή τρεις μοναχοί .Βλέποντας τη νύχτα φως πήγαν και εντόπισαν την εικόνα της Παναγίας ,που εκτίμησαν ότι ιστόρησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Την πήραν στο Ασκηταριό αλλά το πρωί χάθηκε. Την αναζήτησαν και τη βρήκαν εκεί που είναι σήμερα κτισμένος ο ναός.

Παλαιότερη εικόνα του μοναστηριού θα πρέπει να είναι αυτή που βρίσκεται στην Αγία Τράπεζα και είναι κατασκευασμένη με μαστίχι. Η εικόνα βρίσκεται αριστερά της εισόδου. Το πρόσωπο της Παναγίας έχει ζωντανά ,εκφραστικά ,γλυκά μάτια. Στη Μονή υπάρχει ένα σπάνιο Ευαγγέλιο του 1862.Το τέμπλο είναι έργο τέχνης και το δάπεδο είναι στρωμένο με μαύρα και άσπρα βότσαλα.

Το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από οντάδες και κάθε χωριό έχει το δικό του οντά. Εκτός από τον τρόπο εύρεσης της εικόνας ,έχουν γίνει και άλλα θαύματα.

1) Στα χρόνια των πειρατών ένα πειρατικό πλοίο άραξε απέναντι από τον Μεσαναγρε­νό κάμπο και οι πειρατές πήγαν στη Μονή ,τη λεηλάτησαν και η Παναγιά πέτρωσε το καράβι τους. Οι χριστιανοί αυτό το απέδωσαν σε θαύμα της Παναγιάς .Το πετρω­μένο καράβι βρίσκεται εκεί ,το "πετροκάραβο" ,'οπως λένε οι Μεσαναγρενοί ,για να θυμίζει το θαύμα.

2) ΄Ενας τούρκος αγάς δεν πίστευε στα θαύματα της Παναγιάς και με την κάμα του κάρφωσε την εικόνα. Αμέσως έτρεξε αίμα και το χέρι του εκουλλάθη. Ο αγάς με­τάνιωσε και ζήτησε από την Παναγία να το γιάνει και θα χαρίσει όλα τα κτήματά του γύρω από τη Μονή. ΄Ετσι και έγινε.

3) Η παράδοση λέει πως ΄ενας αγριόχοιρος κατέστρεφε τα χτήματα του χιλιομοδιού. Η Παναγιά τον πέτρωσε και τον πέταξε σε ένα βράχο.Ο βράχος αυτός ονομάζεται "μαντήλα".

Σήμερα διοικείται από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου ,χωρίς τη συμμετοχή λαϊκών.

΄Εχει ανακηρυχθεί πολιούχος του Δήμου Νότιας Ρόδου και κάθε χρόνο γιορτάζεται η χάρη της με μεγαλοπρέπεια.

Συνηθίζεται η θαυματουργή εικόνα να λιτανεύεται από χωριό σε χωριό κατά την πε­ρίοδο της Σαρακοστής.Την Κυριακή του Αγίου Θωμά ,οι Μεσαναγρενοί τη φέρνουν από τη Λαχανιά στο πανηγύρι και από έκεί στο χωριό. Παραμένει στο Μεσαναγρό και την επομένη μέρα ,Δευτέρα, πηγαίνει στη Μονή.Από χωριό σε χωριό οι πιστοί τη μεταφέρουν πεζοί και είναι μεγάλη τιμή να συμμετέχεις στην πορεία.

Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου .Χιλιάδες πιστοί από όλο το νησί της Ρόδου έρχονται να προσκυνήσουν και να ζητήσουν τη βοήθειά της.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΟ ΣΚΙΑΔΙ

 

                                                                      

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                               

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Ο Μεσαναγρός έχει πολλά χρόνια ζωής . Η περιοχή ήταν πάντα ζωντανή λόγω της θέσης της την εποχή εκείνη(μακριά από θάλασσα και πολλά δάση). Το Βυζαντινό σύστημα οργάνωσης ήταν φεδουαρχικό, με διοικητές διορισμένους . Αυτό συνεχίστηκε και επί ιπποτών.

Επί τουρκοκρατίας από το 1522 οι τούρκου παρεχώρησαν προνόμια .Το ενδιαφέρον των τούρκων ήταν η είσπραξη φόρων .Υπήρχε ο Καδής που δίκαζε διάφορες υποθέσεις και η εκκλησία που έλυνε διαφορές των χωρικών. Οι κάτοικοι προσέφεραν εθελοντικά και πλήρωναν τη λειτουργία της εκκλησίας , του σχολείου ,τον Σκοπό (αγροφύλακα), τον Υδρονομέα και ό,τι άλλο χρειάζονταν.

Υπήρχαν οι Δημογέροντες ,οι οποίοι εκλέγονταν από τους άντρες του χωριού ,παρουσία τυ εκπροσώπου του πασά. Ο πρώτος από τους Δημογέροντες ήταν ο Προεστός. Ο Προεστός είχε μικροαρμοδιότητες. Φρόντιζε για την καθαριότητα ,διάνοιξη δρόμων ,καθαρισμό πηγών και γενικά κάλυπτε τις ανάγκες του χωριού. Τα έργα γίνονταν με προσωπική εργασία των κατοίκων. Επίσης έλυνε τις διαφορές μεταξύ των κατοίκων και φιλοξενούσε στο σπίτι του κάθε επίσημο που ερχόταν στο χωριό..

Υπήρχε το Τοκάτι που εκεί οδηγούσαν τα ζώα που έπιανε ο Σκοπός να κάνουν ζημιές σε ξένα χωράφια. Για να πάρει πίσω τα ζώα του ο χωρικός ,επλήρωνε τη ζημιά και πρόστιμο στο ταμείο του χωριού.

Ο Παπάς ήταν ο Ληξίαρχος του χωριού, ο οποίος κατέγραφε γεννήσεις ,βαπτίσεις, γάμους και θανάτους, Μέχρι σήμερα από τα αρχεία αυτά που διατηρούνται στην Μητρόπολη ,μπορεί κανείς να βρει πληροφορίες για συγγενείς της εποχής εκείνης.

Περίπου ο ίδιος τρόπος αυτοδιοίκησης διατηρήθηκε και επί ιταλικής κατοχής. Ο Προεστός λεγόταν Δήμαρχος ,τον ψήφιζαν μόνο οι άντρες ,παρουσία Ιταλού αστυνομικού και έπρεπε να είναι αρεστός στην Ιταλική Διοίκηση.

Το 1922 οι Ιταλοί κάνουν την πρώτη απογραφή πληθυσμού . Το νησί της Ρόδου έχει 41.571 κατοίκους ,που κατοικούν σε 47 χωριά και Οικισμούς.

Μετά την απελευθέρωση και επί Αγγλικής κατοχής στις 29-5-1945 έγιναν εκλογές στον Μεσαναγρό παρουσία του εκπροσώπου της Αγγλικής Διόικησης κ. Heltin .Κατόπιν ψηφοφορίας εκλέγεται ως Δήμαρχος και Πρόεδρος της Κώμης Μεσαναγρού ο κ. Ηλίας Καραγιάννης ,πατέρας μου, ο οποίος κατά γενική ομολογία υπήρξε ο καλύτερος Δήμαρχος .που διακρινόταν για τη δικαιοσύνη και εργατικότητά του. Παρέμεινε ως το 1950 ,οπότε απεβίωσε κατόπιν εγχειρίσεως στομάχου ,που έγινε στο νοσοκομείο Ρόδου.

Εκλογικόν 29-5-1945

Μετά τους Ιταλούς και Γερμανούς , για κάποιο χρονικό διάστημα , τη Ρόδο την κατείχαν οι ΄Αγγλοι. Στις 29 Μαϊου του 1945 έγινα εκλογές στο Μεσαναγρό για την εκλογή νέου Δημάρχου παρουσία του Στρατιωτικού αντιπροσώπου της Αγγλικής Διοίκησης κ. Heltin και των ψηφοφόρων της Κοινότητας . Κατόπιν ψηφοφορίας εκλέγεται ως Δήμαρχος και Πρόεδρος της κώμης Μεσαναγρού, ο κ. Ηλίας Καραγιάννης .

Γενομένων των ειθισμένων Δημαρχιακών διατυπώσεων και τύπων ο κ. Ηλίας Καραγιάννης παρέλαβε την περιουσία και τη διαχείριση του Δημαρχείου .

¨Όλα αυτά συνέβησαν το Μάϊο του 1945.

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ ...ΠΑΛΙΑ...

 

                                                          

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

¨Όπως σε όλα τα πράγματα υπήρχε τάξη και πάντα ακολουθούσαν την παράδοση, έτσι και η ώρα του φαγητού ήταν ιερή και απαιτούσε ιδίως από τους μικρότερους σεβασμό και υπακοή. Λίγες ήταν οι φορές που η οικογένεια έτρωγε όλη μαζί, λόγω του ότι οι γονείς έλειπαν όλη την ημέρα στο χωράφι ή στα κατσίκια . Τις γιορτινές μέρες έτρωγαν στο τραπέζι και τις άλλες το ρόλο του τραπεζιού έπαιζε ο σουφράς.

Όταν το φαγητό ήταν έτοιμο έπρεπε όλοι να είναι εκεί. Καθίζανε γύρω από τον σουφρά σταυροπόδι. Πριν ξεκινήσουνε το φαγητό κάνανε την προσευχή μας και περιμένανε να αρχίσουν πρώτα οι μεγαλύτεροι. Τις περισσότερες φορές το φαγητό ήταν μέσα σε μια βαθιά σκουτέλα και από εκεί έτρωγαν όλοι. Έτρωγες πιο πολύ ψωμί παρά φαγητό. Το ψωμί σε χόρταινε. Βιαζόντουσαν να φάνε , γιατί αν έτρωγες αργά ,σίγουρα θα έμενες νηστικός…. Απαγορευόταν να τρώνε οι μικροί τις γωνιές του ψωμιού, γιατί θα έτρωγαν τους γονιούς τους. Αν υπήρχε κρέας ο καθένας έπαιρνε το κομμάτι του . Τα καλοκαίρια που κοιμόντουσαν στα χωράφια μαγείρευαν εκεί ,αλλά όταν η δουλειά ήταν αρκετή ,η σαλά(σαλάτα) σε μια βαθιά τσανάκα γέμιζε τα στομάχια. Πιο νόστιμη σαλάτα δεν έχω ξαναφάει. …Η ντομάτα ,το αγγούρι και το τυρί της μάντρας ήταν τόσο νόστιμα που σήμερα οι σαλάτες του Σεφ ωχριούν μπροστά τους.

Τα μεσημέρια, όταν σχολούσανε από το σχολείο και οι γονείς ήταν στα χωράφια, μια φέλλα (φέτα) ψωμί ,με λάδι και αλάτι τους έκανε να ξεχάσουνε την πείνα . Πολλές φορές τηγανίζανε αυγά και πατάτες ή κάποια γιαγιά έφτιαχνε κάτι.

Στις γιορτές καθίζανε γύρω από το τραπέζι , τα φαγητά ήταν περισσότερα ,υπήρχε κρέας και πολλές φορές και γλυκό. Κρέας τρώγανε λίγες φορές τον χρόνο. Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω ,γιατί αφού όλα τα σπίτια είχαν κατσίκια δεν έτρωγαν περισσότερο κρέας….

΄Όλα τα φαγητά είχαν σχέση με το σιτάρι και το γάλα .Η κουλουρία, τα πλαστά μακαρούνια, ο τραχανάς ,το πιργούρι ,η τσούκα και πολλά άλλα ήταν τόσο νόστιμα που και τώρα συνεχίζουν να μαγειρεύονται.

Σήμερα οι διατροφικές συνήθειες άλλαξαν ,συνεχίζονται όμως να μαγειρεύονται αρκετά από αυτά τα φαγητά. Και όταν βλέπω τις γριούλες των 90 και 100 χρόνων κοτσανάτες και γερές ,συνδυάζω όλα αυτά με τη διατροφή τους.