ΨΑΛΛΑΜΕ ΑΠΟ ΜΙΚΡΟΙ

 

                                                                               

                                               

 

Θυμάμαι τα παιδικά μου χρόνια και αναπολώ πολλές στιγμές ,δύσκολες ,όμορφες και ανεπανάληπτες. Υπήρχαν κανόνες τόσο στο σχολείο ,όσο και στην κοινωνία του μικρού χωριού, που δεν έπρεπε να παραβαίνεις. Να μην χαιρετήσεις , να ασεβήσεις , να είσαι αγενής , να…να….να…,όλα είχαν συνέπειες.

      Κάθε Κυριακή εκκλησιασμός με το σχολείο και κάποιος μαθητής  που οριζόταν από το δάσκαλο, έπρεπε να πει το πιστεύω , οι μεγαλύτεροι και το πάτερ ημών οι μικρότεροι. Αλίμονο σε αυτό που δε θα το έλεγε καλά. Βιβλία δεν υπήρχαν και έπρεπε να τα μάθουμε όλα αυτά ακούοντάς τα στην εκκλησία. ¨Ασπιλε …Καταξίωσον ,,,ο εν Παντί καιρώ …και πολλά άλλα τα μαθαίναμε νεράκι. Πολλές φορές στο ΄Ασπιλε ,όποιος περίμενε να πάρει το βιβλίο από τον Ψάλτη για να το πει ,ήταν χαμένος από χέρι. Κάποιο άλλο παιδί που το ήξερα απέξω ,έπαιρνε θέση μπροστά από την Παναγία και έψαλλε. Και τι δε μάθαμε…Ολόκληρη τη λειτουργία μέχρι σήμερα τη θυμάμαι και πολλές φορές ο εγγονός μου ,όταν με ακούει να τα λέω ,ρωτά πώς τα έμαθα. Απορία  που στα ματάκια του φαίνεται αναπάντητη.

     Πολλές φορές όταν έλειπαν οι Ψάλτες ,γεωργοί και βοσκοί βλέπετε, αναλαμβάναμε εμείς να βοηθήσουμε τον Παπά. ΟΙ φωνές μας πολλές φορές φάλτσες ,αλλά γεμάτες αυτοπεποίθηση ,αντικαθιστούσαν επάξια τους ψαλτάδες. Όταν χτυπούσε η καμπάνα ,τρέχαμε να πάρουμε θέση στο ψαλτήρι ,μπροστά από τους ψάλτες. Παρακολουθούσαμε προσεκτικά, πώς ψάλλεται το ένα και πώς το άλλο. Πώς κτυπούσε το πόδι και πώς κουνούσε τα χέρια του ο Ψάλτης. Μάθαμε πολλά τροπάρια ,αλλά από ήχους μπερδευόμαστε. ΄Ετσι πολλά παιδιά κατάφεραν να γίνουν ψάλτες και μάλιστα καλοί.

   Από το χωριό πέρασαν πολλοί ψάλτες καλλίφωνοι ,διδακτικοί και παραδείγματα προς μίμηση. Σε άλλη ανάρτηση θα ασχοληθούμε και θα αναφέρουμε ονόματα.

          

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΚΙΑΔΕΝΗΣ ,ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΑΥΡΙΟ

                                     

                            Η εικόνα που βρέθηκε τελευταία μετά τη συντήρηση της κύριας

                                                                         

                                             

                                                   Η εικόνα που ξέρουμε χρόνια

 

Στους πρόποδες του βουνού Σκιάδι βρίσκεται η Μονή της Παναγιάς Σκιαδενής. Οφείλει το όνομά της στο Σκιάδιο (σκιερό μέρος) .Κατά άλλους στη σκιά ενός μεγάλου σύννεφου ή αν κοιτάξει κανείς από το Μονόλιθο μοιάζει με σκιάδιον, καπέλο αρχαίων.

 

Στη θέση που βρίσκεται ο ναός υπήρχε αρχαιοελληνικό ιερό της Αρτέμιδος.Στα 1200μ.Χ. οικοδομήθηκε βυζαντινός ναός. Αγιογραφήθηκε το ΙΗ΄ αιώνα και η επέκτασή του ολοκληρώθηκε περί το 1861.

 

Σύμφωνα με την παράδοση κατά τον ΙΑ΄ αιώνα ασκήτευαν δύο ή τρεις μοναχοί .Βλέποντας τη νύχτα φως πήγαν και εντόπισαν την εικόνα της Παναγίας ,που εκτίμησαν ότι ιστόρησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Την πήραν στο Ασκηταριό αλλά το πρωί χάθηκε. Την αναζήτησαν και τη βρήκαν εκεί που είναι σήμερα κτισμένος ο ναός.

 

Παλαιότερη εικόνα του μοναστηριού θα πρέπει να είναι αυτή που βρίσκεται στην Αγία Τράπεζα και είναι κατασκευασμένη με μαστίχι.Η εικόνα βρίσκεται αριστερά της εισόδου. Το πρόσωπο της Παναγίας έχει ζωντανά ,εκφραστικά ,γλυκά μάτια. Στη Μονή υπάρχει ένα σπάνιο Ευαγγέλιο του 1862.Το τέμπλο είναι έργο τέχνης και το δάπεδο είναι στρωμένο με μαύρα και άσπρα βότσαλα.

 

Το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από οντάδες και κάθε χωριό έχει το δικό του οντά. Εκτός από τον τρόπο εύρεσης της εικόνας ,έχουν γίνει και άλλα θαύματα.

 

 

1) Στα χρόνια των πειρατών ένα πειρατικό πλοίο άραξε απέναντι από το Μεσαναγρενό κάμπο και οι πειρατές πήγαν στη Μονή ,τη λεηλάτησαν και η Παναγιά πέτρωσε το καράβι τους. Οι χριστιανοί αυτό το  απέδωσαν σε θαύμα της Παναγιάς .Το πετρωμένο καράβι βρίσκεται εκεί ,το "πετροκάραβο" ,'οπως λένε οι Μεσαναγρενοί ,για να θυμίζει το θαύμα.

 

 

2) ΄Ενας  τούρκος αγάς δεν πίστευε στα θαύματα της Παναγιάς και με την κάμα του κάρφωσε την εικόνα. Αμέσως έτρεξε αίμα και το χέρι του εκουλλάθη. Ο αγάς μετάνιωσε και ζήτησε από την Παναγία να το γιάνει και θα χαρίσει όλα τα κτήματά του γύρω από τη Μονή. ΄Ετσι και έγινε.

 

 

3) Η παράδοση λέει πως ΄ενας αγριόχοιρος κατέστρεφε τα χτήματα του χιλιομοδιού. Η Παναγιά τον πέτρωσε και τον πέταξε σε ένα βράχο.Ο βράχος αυτός ονομάζεται "μαντήλα".

 

 

 

Σήμερα διοικείται από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου ,χωρίς τη συμμετοχή λαϊκών.

 

 

΄Εχει ανακηρυχθεί πολιούχος του Δήμου Νότιας Ρόδου και κάθε χρόνο γιορτάζεται η χάρη της με μεγαλοπρέπεια.

 

Συνηθίζεται η θαυματουργή εικόνα να λιτανεύεται από χωριό σε χωριό κατά την περίοδο της Σαρακοστής.Την Κυριακή του Αγίου Θωμά ,οι Μεσαναγρενοί τη φέρνουν από τη Λαχανιά στο πανηγύρι και από έκεί στο χωριό. Παραμένει στο Μεσαναγρό και την επομένη μέρα ,Δευτέρα, πηγαίνει στη Μονή.Από χωριό σε χωριό οι πιστοί τη μεταφέρουν πεζοί και είναι μεγάλη τιμή να συμμετέχεις στην πορεία.

 

 

Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου .Χιλιάδες πιστοί από όλο το νησί της Ρόδου έρχονται να προσκυνήσουν και να ζητήσουν τη βοήθειά της.

 

 

 

 

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΚΙΑΔΕΝΗ ,ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΙΣ 8 ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ

                                                                           

ΤΑ ΚΑΝΤΡΑ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΟΥΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                                                            

Τα κάντρα στα σπίτια του Μεσαναγρού είναι απαραίτητα. Στόλιζαν και ομόρφυναν τα σπίτια είτε την ημέρα του γάμου είτε καθημερινά. Αποτελούνται από ένα κεντημένο ύφασμα και μια πανέμορφη κορνίζα. Είναι τοποθετημένα απέναντι από την είσοδο του σπιτιού ,πάνω από το ράφι με τα πιάτα.

  Κάθε νέα του χωριού από μικρή μάθαινε να κεντά και να ετοιμάζει την προίκα της. Οι κοπέλες  κεντούσαν στον ελεύθερο χρόνο τους που ήταν λίγος ,γιατί βοηθούσαν τους αγρότες γονείς τους σε όλες τις δουλειές. ΄Εβλεπες λοιπόν να κεντούν στη μάντρα ,στο χωράφι , τις καθημερινές ,τις σχόλες  και ακόμα πάνω στο γαϊδουράκι ,όταν πήγαιναν για δουλειά. Κάθε κοπέλα έπρεπε να ετοιμάσει τα κεντήματά της ,τα κάντρα της ,τις πάντες  και το σπίτι του γάμου την ημέρα εκείνη , έπρεπε να είναι ξεχωριστό. Με εντυπωσίαζαν τα σπίτια την ημέρα του γάμου, για την ομορφιά τους  και την αλλαγή που γινόταν. ΄Ολοι οι τοίχοι του σπιτιού ήταν καλυμμένοι με κεντήματα ,κάντρα , πιάτα,  πάντες .

     Τα κάντρα ήταν  κεντημένα  με κλωστή  ή κουκούλι . Πρώτα τα ζωγράφιζε κάποιος που είχε κλίση στη ζωγραφική και μετά οι κοπέλες τα κεντούσαν . Χρειαζόταν μεγάλη προσοχή και ταλέντο να μη ξεφύγει η κλωστή ,γιατί οι παλαιότερες ήταν αυστηρές στην κριτική. Κάθε κάντρο είναι διαφορετικό. Τα θέματα είναι παρμένα από τη ζωή του χωριού, το περιβάλλον , διάφορα γεγονότα ή ιστορίες. Απεικόνιζαν ελάφια, παγώνια, λουλούδια, κοπέλες με τοπικές ενδυμασίες , αγγελούδια ,στεφάνια ,ζευγάρια νέων. Πολλές φορές στη μέση του κεντήματος τοποθετούσαν φωτογραφίες της οικογένειας ή πολύ προσφιλών προσώπων .

    Είναι τοποθετημένα απέναντι από την είσοδο του σπιτιού, την περαχώρα. Στη μέση πάντα υπάρχει ένας μεγάλος καθρέφτης και δεξιά και αριστερά είναι τοποθετημένα τα κάντρα.

      Σήμερα τα κάντρα είναι κειμήλια . Κάθε νοικοκυρά τα φυλάσσει σαν τα μάτια της. Είναι η ιστορία του χωριού ,το παρελθόν και το μέλλον του.

ΜΙΛΑΤΕ ΜΕΣΑΝΑΓΡΕΝΑ

 

                                      

                                    

Κουλούκι……………………………………..μικρό σκυλάκι

Κουλουμπώ…………………………………..κολυμπώ

κουμαράς……………………………………..κουμπαράς

κουμάρι……………………………………….τζόγος

κυμαριά……………………………………….κουμαριά

κουμπάνια…………………………………….προμήθεια

κουνάρα………………………………………καρπός πεύκου

κούννα………………………………………..καρπός

κούππα………………………………………..προύμυτα

κουρσούνι ……………………………………βαρύ

κουτουρού……………………………………τυχαία

κούτρα………………………………………. κεφάλι

κόφτω……………………………………….. τρέχω

κρούκελλος…………………………………. σιδερένιοα αντικείμενο

κωλαντρίζω…………………………………. αναβάλλω

κωλορίζι…………………………………….. βλαστός δίπλα στη ρίζα

λαϊνι…………………………………………. λαγίνι

λαμένω……………………………………… περιμένω

λαμπαδίνα…………………………………... λάμπα

λαός………………………………………… λαγός

λαουριά……………………………………    μεγάλος λαγός

λαρδί………………………………………    χοιρινό λιπαρό κρέας

λεφάσσω…………………………………… λαχανιάζω

λεσπέρης…………………………………… γεωργός

λιμασμένος………………………………… πεινασμένος

λιμπίζομαι………………………………….  επιθυμώ

λοκοπώ…………………………………….  καθαρίζω το χωράφι από χόρτα.θάμνους

λόπια………………………………………   φασόλια

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΙΣΗΧΘΗΣΑΝ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

 

                                                                                       

                                                                       ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ

Συγχαρητήρια στα παιδιά που κατάγονται από τον Μεσαναγρό και εισήχθησαν στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα. Μπράβο σας παιδιά ,γιατί συνεχίζεται μια παράδοση του χωριού μας ,"κάθε χρόνο" Μεσαναγρενάκια"  να μας κάνουν περήφανους". Το χωριό μας ήδη έχει αρκετούς Εκπαιδευτικούς, Δικηγόρους ,Γιατρούς ,Οικονομολόγους και πολλούς άλλους.

Τα ονόματα των παιδιών είναι.

Μπόζιος          Γιάννης   ,        Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Αθηνών

Καραγιάννη   Δήμητρα ,         Παιδαγωγικό Ρόδου

Τριντής          Βασίλειος,        Πυροσβεστική

                                                 ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ

Ο ΑΓΙΟΣ ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ ,ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ

 

 

                                                                       

 

                                                          Ο ΄Αγιος  Φανούριος

 

Ο ¨Αγιος Φανούριος είναι ένας καινούριος ΄Αγιος και στη λαϊκή παράδοση είναι αυτός που φανερώνει τα χαμένα πράγματα. Για αυτό ακριβώς το λόγο και την ημέρα της γιορτής του , συνηθίζεται να προσφέρονται γλυκίσματα ,που αφού ευλογηθούν από τον ιερέα μοιράζονται στους παρευρισκομένους,

  Η λατρεία του Αγίου Φανουρίου  φαίνεται ότι ξεκινά από τη Ρόδο , όπου κατά την παράδοση , βρέθηκε εικόνα του , όταν έσκαβαν σε ερείπια παλιού ναού έξω από τα τείχη της πόλης. Το ντύσιμό του παρέπεμπε σε στρατιωτικό ΄Αγιο. Ο Μητροπολίτης Ρόδου , Νείλος, διάβασε την επιγραφή « ΄Αγιος Φανούριος». Από τη Ρόδο η λατρεία του εξαπλώθηκε στα κοντινά νησιά και κυρίως στην Κρήτη, όπου σήμερα υπάρχουν τρία σπουδαία μοναστήρια και δεκάδες ναοί. Σύμφωνα με το λαογράφο  Γιώργο Αικατερινίδη ,ισχύει η πιο κάτω παράδοση.

« Η μάνα του ΄Αγιου δεν έκανε ποτέ καλό στη ζωή της . Μόνο ένα κρεμμυδόφυλλο έδωσε στη ζωή της σε ένα ζητιάνο. Όταν πέθανε έβραζε σε ένα καζάνι πίσσα και ο ΄Αγιος ρώτησε.- Γιατί είναι η μάνα μου εκεί μέσα…Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ του απάντησε ότι δεν έκανε ποτέ καλό στη ζωή της  και θα της έριχνε ένα κρεμμυδόφυλλο  που είχε δώσει , για να κρατηθεί και να σωθεί.  ΄Εριξαν το κρεμμυδόφυλλο και μαζί με τη μάνα του ΄Αγιου κρατήθηκαν και άλλες τρεις γυναίκες για να σωθούν. Η μάνα του τις έσπρωξε και έπεσαν πάλι μέσα. Τότε ο Αρχάγγελος του είπε ότι η μάνα του  είναι κακιά . ΄Ετσι ο ΄Αγιος ζήτησε μια χάρη . Να μην πηγαίνουν πράγματα τίποτα σ΄αυτόν ,παρά μόνο για τη μάνα του, για να συγχωρεθεί.΄ Ετσι φτιάχνουμε τη Φανουρόπιτα .

 

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

 

 

                                                                

 

 

                                                                      Τα  Τοπωνύμια  Μεσαναγρού

 

Τα τοπωνύμια του Μεσαναγρού είναι χιλιάδες. Κάθε σπιθαμή γης φέρει και το όνομά της και το όνομα αυτό της ταιριάζει.  Όλα μαρτυρούν Ελλάδα και Ελληνική γλώσσα. Σήμερα θα μιλήσουμε για τα τοπωνύμια  βουνών.

  Ως γνωστό το χωριό είναι ορεινό . Κάθε ονομασία του βουνού ταιριάζει με το σχήμα του, τη θέση , γεγονός που συνέβη κλπ.

Σκιάδι – Σκιάδιον , Πλατύ καπέλο

Πετεινόουνος- Πήρε το όνομά του από το σχήμα πετεινού και από το χρώμα του χώματος.

Μονοδένδρι – Τόπος που έχει ένα δένδρο.

Χιονιάς – Κορυφή βουνού που το χειμώνα σκεπαζόταν από χιόνια.

Κάραος- Από το σχήμα καραβιού

Δαιμονιάρης – Τόπος δαιμόνων

Δάλη – Δάλιος κάτοικος της νήσου Δήλου

Μισόουνος – Μισό βουνό

Γρηά – Κάθισμα γριούλας

Τσιτσιά βουνάρια-  Βουνά γυμνά ,χωρίς βλάστηση

Καλαμαύκα – Μεγενθυντικό του καλιμαυκιού. Που έχει το σχήμα του .

Κόλυμπος – Λάκκοι γεμάτοι με βρώμικα νερά

Χρουσόνια – Βουνά που βρίσκανε παλαιότερα χρυσό

Μαύρου – Βουνό που ζούσε κάποιος μαύρος

 

               

ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΝΕΡΙΔΩΝ

                                                        

                      ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ  ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ,ΓΙΑ  ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                       Μια πολιτισμένη προσπάθεια πνευματικής εξυψώσεως στο χωριό Μεσαναγρός

Στο πιο απομακρυσμένο και απόμερο χωριό του νησιού μας, στη Μεσαναγρό, άρχισε τελευταία μια σοβαρή κίνηση  και καταβάλλεται μια σύντονη προσπάθεια , που μαρτυρούν όλη τη διάθεση των χωρικών μας ,για να εξυψώσουν  ολοένα ψηλότερα το πνευματικό τους επίπεδο. 

   Εκτός  από πολλά κοινωφελή έργα που έγιναν εκεί, από πρωτοβουλία του εκεί συλλόγου των νέων και με την πρόθυμη συνεργασία των χωρικών, κατόπιν ενεργειών των δυναμικοτέρων στοιχείων του συλλόγου και την καθοδήγηση του δασκάλου Ιωάννη Β. Μπίλλη, ιδρύθη και η Λέσχη του Συλλόγου  της οποίας τα εγκαίνια  έγιναν προ μηνός. Εις τα εγκαίνια που έγιναν με ανάλογη μεγαλοπρέπεια  και επιβλητικότητα , παρέστησαν αι αρχαί του χωρίου και όλοι σχεδόν οι κάτοικοι.

     Το κτήριο της Λέσχης ,έχει εφοδιαστεί με τα κατάλληλα έπιπλα , καθίσματα και τραπέζια , όλα καινουργή  και μια βιβλιοθήκη , η οποία επλουτίσθην με ωφέλιμα περιοδικά , εφημερίδες  και βιβλία γεωργικού περιεχομένου . ΄Ετσι η Λέσχη παρουσιάζει  μιαν όψην πραγματικού  μορφωτικού κέντρου του χωριού. Εκεί συγκεντρώνονται κάθε βράδυ οι νέοι του χωριού , διαβάζουν εφημερίδες και περιοδικά, συζητούν διάφορα γεωργικά και άλλα θέματα ,απέχοντες έτσι από τη χαρτοπαιξίαν , τις κακές συναναστροφές και τις άλλες χειρότερες συνέπειες. ΄Ετσι η Λέσχη κατήντησε για τους Μεσαναγρενούς , το πιο αγαπητό τους εντευκτήριο , που θα ανυψώσει το πνευματικό τους επίπεδο  και θα τους συνδέσει στενώτερα μεταξύ τους , για μια συνεργασία προς το κοινό καλό.

    Εάν σε όλα αυτά ήτο δυνατόν να πληρωθεί και μια σοβαρά έλλειψη , η Μεσαναγρός  μ΄όλη την απομόνωσή της  , στην απόμερη αυτήν περιοχήν , θα μπορούσε να θεωρηθεί  ως ένα από τα πλέον ιδανικά χωριά της νήσου μας. Της λείπει όμως το τηλέφωνον. Και την έλλειψην αυτήν  την πληρώνουν πολύ ακριβά. Εάν οι αρμόδιοι ήθελαν να βοηθήσουν την ευγενική και προοδευτικήν προσπάθειαν των Μεσαναγρενών , θα μπορούσαν φυσικά να μας εφοδιάσουν με ένα τηλέφωνο . Αυτό θα αποτελούσε ένα αναγκαίο συμπλήρωμα της συγκοινωνίας μας με την πρωτεύουσα , η οποία δυστυχώς είναι κι αυτή τόσο πλημμελής.

                                                                                 Μεσαναγρενός

                                          Από την Εφημερίδα Ροδιακή  ,Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 1950



                                                                              

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

             ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ