Ο Μάρτιος

 

                                                          

Ο Μάρτιος

Πήρε το όνομά του από το λατινικό όνομα του Θεού ¨Αρη (Mars). O Μάρτης είναι ο τρίτος μήνας κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. Κατά το ρωμαϊκό ημερολόγιο το έτος άρχιζε από το Μάρτιο και συνεπώς ήταν ο πρώτος μήνας.

Λόγω του ευμετάβλητου του καιρού, ο λαός με τις παροιμίες του τον ονομάζει « γδάρτη, παλουκοκάφτη , πεντάγνωμο, καρβουνιάρη ,διπρόσωπο».

Στην πρώτη του Μάρτη φορούν στο χέρι μια κόκκινη κλωστή ,για να μη μαυρίζουν. Είναι ο μήνας των χελιδονιών και ο πρώτος της ¨Ανοιξης. Η λαϊκή φαντασία αποδίδει την αστάθεια του καιρού στον άστατο χαραχτήρα του.

Σύμφωνα με την παράδοση ο Μάρτης έχει δύο γυναίκες .Μια όμορφη και μια άσχημη. Το βράδυ κοιμάται ανάμεσά τους. ¨Όταν γυρίζει από τη μεριά της όμορφης χαίρεται και κάνει ηλιόλουστες μέρες. ¨Όταν γυρίζει από τη μεριά της άσχημης ,τη βλέπει και από το κακό του ,χειμωνιάζει και βρέχει.

Τις τελευταίες μέρες του Μαρτίου ή τις πρώτες του Απριλίου γίνονται μπόρες που τις λένε « της γριάς οι μπόρες». Σύμφωνα με την παράδοση ,έπειτα από ένα βαρύ χειμώνα , στο τέλος του Μάρτη μια γριά χαϊδεύοντας τα πρόβατά της μίλησε απαξιωτικά για το Μάρτη που έφευγε. Ο Μάρτης θύμωσε και παρακάλεσε τον Απρίλη να το δανείσει 3 ημέρες. Ο Μάρτης για να εκδικηθεί έκανε φοβερό κρύο . Η γριά κρύωνε , πλησίαζε τη φωτιά και στο τέλος κάηκε.

Αν και είναι ο πρώτος μήνας της ΄Ανοιξης , είναι από τους πιο κρύους μήνες του χρόνου. Θεωρείται όμως ο καταλληλότερος για το φύτεμα δέντρων

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                 

ΚΑΣΣΑ ,ΕΝΑ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                                                      

Μπορεί οι Τούρκοι να έκαναν 100 χρόνια να βρουν τον Μεσαναγρό, οι κάτοικοι του χωριού όμως εδημιούργησαν μηχανισμούς, για να μπορέσουν να επιβιώσουν και να διαφυλάξουν την ελευθερία τους και να ζήσουν ανεξάρτητοι. Έτσι ίδρυσαν την «Κάσσα». Όπως φαίνεται στα Αρχεία της Κοινότητας Μεσαναγρού, η Κάσσα, ήταν αγροτικό πιστωτικό ίδρυμα και σκοπόν είχε να παρέχει τρόφιμα, σιτάρι και να βοηθάει όσους χωριανούς είχαν ανάγκη. Η Κάσσα, διέπετο από κανόνες και εδιοικείτο από Συμβούλιο που αποτελείτο από διαλλεκτά πρόσωπα της κοινωνίας. Κάθε Μεσαναγρενός αγρότης ήταν υποχρεωμένος να συνεισφέρει στο ταμείο της Κάσσας ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες. Αυτοί που μπορούσαν πολλά και οι άλλοι λίγα. Οι εισφορές εκανονίζοντο από το Διοικητικό Συμβούλιο της Κάσσας και από τους γέρους του χωριού. Όλοι ήταν ευχαριστημένοι και κανένας δεν αδικείτο. Στο Ταμείο της Κάσσας υπήρχαν περί τα χίλια τουρκικά κιλά σιταριού. Οι οικογένειες του χωριού που τα σπαρτά τους δεν απέδωσαν, έπαιρναν το αναγκαίο σιτάρι για να ζήσουν και να σπείρουν και το επέστρεφαν, όταν όλα πήγαιναν καλά. Η Κάσσα έπαψε να λειτουργεί όταν έφυγαν οι κατακτητές, αλλά εξεπλήρωσε το σκοπό της. 

Καθήκοντα Προεστού και Επιτρόπων στον Μεσαναγρό

 

                                                               

Καθήκοντα Προεστού και Επιτρόπων   

                                                                                                 

•  Ο Προεστός, ο σημερινός Πρόεδρος του Τοπικού Συμβουλίου, είχε πολλές αρμοδιότητες. Ήταν ο άρχοντας του χωριού και σε αυτόν προσέφευγαν οι χωρικοί, για οποιονδήποτε πρόβλημα τους απασχολούσε. Έπαιζε τον ρόλο του δικαστή, του συμβούλου, του βοηθού. Έπρεπε να τηρεί τους νόμους και να είναι δίκαιος. Έλυνε τις διαφορές των χωρικών. Πολλές φορές, κάποιοι διεκδικούσαν γη από κάποιο συγχωριανό τους ή παραβίαζαν τους βαστάους (σύνορα). Πήγαινε επί τόπου και έδινε λύση Σολομώντειο, πολλές φορές. Ήταν παρών στους αρραβώνες και στην αγκλαβή (προικοσύμφωνο), πολλές φορές υπέγραφε και έλυνε ακόμη και προβλήματα που παρουσιάζονταν στους γάμους. Ο Προεστός έδινε διαταγή στον αγροφύλακα να προστατεύει τα χωράφια από τα κατσίκια και πολλές φορές με τον Ξεκοφτή, αποτιμούσαν τις ζημιές. Φιλοξενούσε τους ξένους και τους κρατικούς υπαλλήλους, που έρχονταν στο χωριό. Αναλάμβανε να βοηθήσει αναξιοπαθούντες χωριανούς και έκλειναν μαζί με τον αγροφύλακα, ζώα που έκαναν ζημιές, στο Τοκάτι. Ο βοσκός για να παραλάβει τα ζώα του, πλήρωνε κάποιο πρόστιμο. Πέρασαν πολλοί Προεστοί, αλλά κάποιοι έμειναν στην ιστορία, για την εντιμότητά τους και τη δικαιοσύνη τους. Ανάμεσά τους και ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου, που διακρινόταν για τη δικαιοσύνη του. Δε δίστασε να στείλει στη δικαιοσύνη στενή συγγενή του, που είχε ζώα, για να γίνει παράδειγμα και στους άλλους.                                                                                                                                 Οι Επίτροποι της εκκλησίας ορίζονταν από τον παπά για κάποιο χρονικό διάστημα. Έπρεπε να είναι ευσεβείς, να εκκλησιάζονται και γενικά, να είναι έντιμοι άνθρωποι. Βοηθούσαν τον παπά σε θέματα κτηριακά της εκκλησίας, ήταν υπεύθυνοι για τις εισπράξεις του παγκαριού, για τα ενθήλια, στους χορούς έβγαζαν κούπα (όποιος χόρευε μπροστά έριχνε μέσα στην κούπα χρήματα για την εκκλησία), έκαναν λαχειαγορά με ρίφια στις γιορτές, καλλιεργούσαν τα χωράφια της εκκλησίας, έπαιρναν τα δέρματα των ζώων για πούλημα και μάζευαν τις ελιές της εκκλησίας, μαζί με όλο το χωριό. Οι Επίτροποι της εκκλησίας γενικά, σε καθημερινή βάση, ασχολούνταν με όλα αυτά και διέθεταν πολύ χρόνο. Ήταν μεγάλη τιμή να οριστείς Επίτροπος, πράγμα που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ιστορίες της Ιταλογερμανικής κατοχής στον Μεσαναγρό

 

                                                                

                                                   

Ιστορίες της Ιταλογερμανικής κατοχής  στον Μεσαναγρό

  

•         Από το 1912 το νησί της Ρόδου καταλήφθηκε από τους Ιταλούς. Όλο το νησί Ιταλοκρατείτο. Ακόμα και στα μικρά χωριά, όπως ο Μεσαναγρός, υπήρχε στρατιωτικό φυλάκιο, για να επιβλέπει και να επιβάλλει την τάξη. Αρκετές φορές η δύναμη του φυλακίου μεγάλωνε και έτσι μεγάλωναν και οι απαιτήσεις των Ιταλών. Όπως μας αφηγήθηκε ο Μιχάλης Ι. Καραγιάννης: «Οι κάτοικοι του Μεσαναγρού ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Ήταν υποχρεωμένοι από τα ζώα τους και τα σιτηρά που έβγαζαν, να δίνουν το δέκατο στους καταχτητές. Τα πράγματα άλλαξαν προς το χειρότερο, όταν στο νησί ήρθαν και οι Γερμανοί. Αυτοί ήταν πιο σκληροί και πιο απαιτητικοί. Σε περίοδο πείνας οι απαιτήσεις τους ήταν απάνθρωπες και εξοντωτικές. Ολόκληρα κοπάδια ή και όλη 43 τη σοδειά έπαιρναν από τους χωριανούς. Για να αντιμετωπίσουν αυτήν την κατάσταση οι χωριανοί εφεύραν διάφορους τρόπους, για να ξεγελούν τους κατακτητές. Κοντά στα μεγάλα κτήματά τους που είχαν σπαρμένα με σιτάρια, έσκαβαν λάκκους και τους σκέπαζαν με κλαδιά και εκεί μέσα έκρυβαν μέρος της σοδειάς τους, για να μην τους την παίρνουν οι Γερμανοί και οι Ιταλοί. Το πρόβλημα ήταν πώς θα κουβαλούσαν το σιτάρι αυτό στο χωριό… Είχαν, λοιπόν, τα χερομύλια στο χωράφι, άλεθαν το σιτάρι και τον έκαναν αλεύρι. Το έβαζαν σε σακκιά και λίγο λίγο, οι γυναίκες το έφερναν στο χωριό. Φόρτωναν το γαϊδουράκι κλαδιά και στη μέση του σαμαριού έβαζαν το αλεύρι και κάθιζαν πάνω. Υπήρχε βέβαια ο κίνδυνος να γίνει έλεγχος και τότε οι συνέπειες ήταν μεγάλες. ΄Ενας άλλος τρόπος ήταν η μεταφορά σιταριού από τα αλώνια μέσα σε βυτίνες. Οι χωριανοί αφού όλη την ημέρα αλώνιζαν και έβγαζαν σιτάρι, το βραδάκι γέμιζαν βυτίνες με το σιτάρι και τις έφερναν στα σπίτια τους. Οι βυτίνες είναι δοχεία που έβαζαν νερό. Τις γέμιζαν το πρωί με νερό να τις πάνε στα αλώνια και το βράδυ σιτάρι. Τα τελευταία χρόνια της κατοχής, οι Γερμανοί έρχονταν ξαφνικά στο χωριό και υποχρέωναν τους κατοίκους να τους δίνουν ένα μεγάλο μέρος από τα κατσίκια τους. Αλίμονο σε αυτόν που έφερνε αντίρρηση ή προσπαθούσε να τους ξεγελάσει. Τα αντίποινα ήταν σκληρά…» Αυτοί οι σκλαβωμένοι άνθρωποι που υπέστησαν τα πάνδεινα από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς, έδειξαν όλο το μεγαλείο και την ανθρωπιά τους, όταν η Ιταλία σταμάτησε τον πόλεμο. Οι Ιταλοί που ήταν στον Μεσαναγρό, για να αποφύγουν τον θάνατο από τους Γερμανούς, κρύβονταν στα γύρω βουνά. Και τότε, έγινε το παράδοξο! Οι χθεσινοί κατακτητές, επαίτες τώρα, ζητούσαν από τους βοσκούς του Μεσαναγρού λίγο ψωμί, τυρί, γάλα και προστασία. Και οι Μεσαναγρενοί τους βοήθησαν απλόχερα. Όταν η θεία μου Παρασκευή, μού διηγιόταν αυτή την ιστορία, δεν μπορούσα να καταλάβω πώς γινόταν αυτό. Ο καταπιεσμένος να συγχωρεί και να βοηθά το δυνάστη του! Εγώ, θεία, δε θα το έκανα, θυμάμαι να της έλεγα… Και αυτή ήρεμα, πειστική μου έλεγε:« Όταν μπροστά σου έχεις άνθρωπο αδύναμο και απροστάτευτο, όλα τα ξεχνάς…». Εκατοντάδες τέτοιες ιστορίες μου διηγούνται οι γεροντότεροι. Ιστορίες απίστευτες, πραγματικές, βγαλμένες από την ίδια τη ζωή, που με συνεπαίρνουν. Με κάνουν να νιώθω περήφανος για το χωριό μου, για τους ανθρώπους του και με κάνουν να το αγαπώ περισσότερο. 

 

                                                                  

                                                                         

                                                                      

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΣΑΝΑΝΑΓΡΟΥ

Από την Εκκλησιαστική Επιτροπή του ιερού Ναού Ταξιάρχη Μιχαήλ πήραμε την παρακάτω ανακοίνωση , η οποία απευθύνεται στους απανταχού Μεσαναγρενούς και φίλους του χωριού.

Πριν λίγο καιρό , ένα μέρος του τέμπλου του ναού καταστράφηκε από φωτιά και πρέπει να γίνουν εργασίες για την επαναφορά του στην πρώτη του κατάσταση. Παρακαλούμε και εμείς μαζί με την Εκκλησιαστική Επιτροπή ,όποιος Μεσαναγρενός η φίλος του χωριού μπορεί να βοηθήσει οικονομικά ,ας το πράξει.

Ευχαριστούμε και πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουμε όλοι ,όπως κάνουμε πάντα!!!

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Mεσαναγρός 15/01/2025

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ

ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΙΧΑΗΛ

ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

Με την παρούσα απευθυνόμαστε στα απανταχού Αδέλφια

μας Συγχωριανούς, Καλούς Φίλους του χωριού μας, και

ιδιαιτέρως τα ξενιτεμένα Αδέλφια μας που δεν ευρίσκονται στην

Πατρίδα μας ΕΛΛΑΔΑ και ζουν μακριά από τις πατρογονικές

τους εστίες .

Με την έλευση του νέου έτους 2025, ΕΥΧΟΜΕΘΑ σε

όλους Υγεία, Προσωπική και Οικογενειακή Ευτυχία και η

Αγάπη να είναι συνοδοιπόρος στην ζωή όλων μας .

Ιδιαίτερα οφείλουμε ένα μεγάλο Ευχαριστώ στους

Επώνυμους και Ανώνυμους Δωρητές του Ναού του

ΤΑΞΙΑΡΧΗ μας και σε όσους προσφέρουν εθελοντική

προσωπική εργασία, καθότι οι ανάγκες και οι υποχρεώσεις

είναι πολλές.

Απευθύνουμε ένα μήνυμα στα Αδέλφια μας που ζουν

μακριά από την Πατρίδα μας την Ελλάδα μας .

Αγαπητοί μας, Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι, αν και ευρίσκεστε

για πολλά χρόνια πολύ μακριά από τα πατρογονικά σας

θεμέλια , οι Καρδιές και οι ψυχούλες οι δικιές σας και οι δικιές

μας είναι πολύ κοντά, είναι εδώ και συνυπάρχουν μαζί με

εμάς που ζούμε ακόμη σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο που

λέγεται ΜΕΣΑΝΑΓΡΌΣ. Αυτό αποδεικνύεται από την μέχρι

σήμερα διαχρονική πολύτιμη και υπολογίσιμη συμπαράσταση

σας με οικονομική βοήθεια που ευελπιστούμε να συνεχιστεί και

στο μέλλον με ένα μεγάλο Ευχαριστώ εκ μέρους μας .

Να γνωρίζετε ότι σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς και

μετά το τραγικό συμβάν της φωτιάς του Ναού που μας έτυχε,

θα προσπαθήσουμε και με την συμβολή όλων μας η ζημιά

στην Εκκλησία του ΤΑΞΙΑΡΧΗ μας να αποκατασταθεί για να

εξακολουθεί να παραμένει ένας Φωτεινός Φάρος που να

οδηγεί όλους μας στο Ορθόν και στο Δίκαιο .

Ευχαριστούμε Θερμά Όλους

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗς ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

 

                                                                     

Ο ρόλος της Εκκλησίας στη ζωή του χωριού επί Τουρκοκρατίας Επί τουρκοκρατίας η Εκκλησία διατήρησε κάποια προνόμια. Στην αρχή δεν επέτρεπαν να κτίζονται καινούριες εκκλησιές, αλλά αργότερα επέτρεπαν τη συντήρησή τους. Ο Μητροπολίτης ήταν ο αρχηγός όλων των χριστιανών και είχε δικαίωμα να λύνει προβλήματα που αφορούσαν, προίκα, κληρονομιές, διαθήκες, διαζύγια κ.ά. Κάθε εκκλησία είχε τον Κώδικά της και τηρούσε και ληξιαρχικά βιβλία. Χάρη σε όλα αυτά διασώθηκε ολόκληρη η ιστορία μιας μεγάλης περιόδου. Η ζωή τότε περιστρεφόταν γύρω από την εκκλησία. Ο Μητροπολίτης επισκεπτόταν το χωριό τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο και η επίσκεψη του έπαιρνε πανηγυρικό χαραχτήρα. Όλο το χωριό συμμετείχε στην υποδοχή του και από μέρες, γίνονταν οι κατάλληλες προετοιμασίες. Την ημέρα που ερχόταν στο χωριό οι δρόμοι στρώνονταν με μυρτιές, οι νοικοκυρές έκαναν διάφορα σχήματα με ασβέστη, ιδίως κύκλους, στους πέτρινους δρόμους και όλοι βρίσκονταν στην είσοδο του χωριού. Προεστοί, δάσκαλοι, μαθητές και οι γυναίκες κρατούσαν θυμιαστήρες, όταν η πομπή περνούσε μπροστά από τα σπίτια τους. Ο Δεσπότης έμενε στο καλύτερο σπίτι του χωριού και μετά τον εσπερινό ακολουθούσε δείπνο με όλες τις αρχές του χωριού και αργότερα έλυνε διάφορα προβλήματα των χωριανών. Την επόμενη μέρα, γινόταν η Θεία Λειτουργία και το κήρυγμα από τον ίδιο τον Δεσπότη. Αυτό συνεχίστηκε και επί Ιταλοκρατίας και θυμάμαι και μέχρι τα παιδικά μας χρόνια, τη δεκαετία του ’50. Ο Δεσπότης όριζε την Εκκλησιαστική Επιτροπή και της είχε παραχωρήσει ορισμένες αρμοδιότητες. Συντήρηση ναού, εξεύρεση πόρων, λύση μικροπροβλημάτων ανάμεσα στους χωριανούς, διαφύλαξη της Εκκλησιαστικής περιουσίας και πληρωμή των δασκάλων.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 

                                                                         

Μεσαναγρός 19/01/2025

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΙΧΑΗΛ

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Επί τη ευκαιρία της Έλευσης του Νέου Έτους 2025 Απευθύνουμε ΚΑΛΕΣΜΑ στους Συγχωριανούς μας και στους Φίλους του χωριού μας, όσοι το επιθυμούν και μπορούν, να παρευρίσκονται στο χωριό μας ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ την Κυριακή 26 Ιανουαρίου 2025 για να κόψουμε την Πρωτοχρονιάτικη Βασιλόπιτα,

Η Εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας στην Αίθουσα Εκδηλώσεων .

Εκτός τούτου θα προκύψουν και άλλες ενδιαφέρουσες Ανακοινώσεις.

Ευχαριστούμε Θερμά Όλους

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

Ιστορία του Μεσαναγρού κατά την Ιπποτοκρατία

 

                                                                    

                                            Ιστορία του Μεσαναγρού κατά την Ιπποτοκρατία   

                                         Διάταγμα Μεγάλου Μαγίστρου 1474.  

        Ο Μεγάλος Μάγιστρος Ορσίνι, αναφέρει το 1474 πόσα είναι τα χωριά της Ρόδου και ποια από αυτά έχουν κάστρα. Αναφέρει: «Σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής, στο φρούριο της Λαχανιάς να προστρέξουν οι κάτοικοι των χωριών - Θα, Γεφάνεια και Εβγάλες. Στο Φρούριο της Κατταβιάς, τα χωριά Μεσαναγρός και Βάτι». Φαίνεται ότι ο Μεσαναγρός, την εποχή εκείνη, δεν είχε φρούριο. Αυτό οφείλεται στη θέση του, στα πυκνά δάση και στο ορεινό της περιοχής. Λέγεται ότι οι Τούρκοι, όταν κατέλαβαν τη Ρόδο, τον Μεσαναγρό τον ανακάλυψαν μετά από 100 χρόνια! Στο διάταγμα αυτό βλέπουμε ότι γύρω από τον Μεσαναγρό υπήρχαν και άλλα χωριά, όπως Θα, Γεφάνεια και Εβγάλες, περιοχές που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Το διάταγμα αυτό αναφέρει ότι τα χωριά της Ρόδου την εποχή εκείνη ήταν 44, ενώ σήμερα είναι 42.  

                                 Διάταγμα Μεγάλου Μαγίστρου 1479  

           Σε διάταγμα που εκδόθηκε με σκοπό την εφαρμογή σχεδίου άμυνας των κατοίκων του νησιού από τον Μεγάλο Μάγιστρο D’ Aubusson, το 1479, δεν εμφανίζονται οι οικισμοί Αρνίθας, Ιστρίου, Προφύλιας και Μεσαναγρού, στη Νότια πλευρά του νησιού. Η μη εμφάνιση των χωριών αυτών, ίσως οφείλεται στον κατακλυσμό που έγινεν την εποχή αυτή και πολλά χωριά έπαθαν μεγάλες καταστροφές. Επίσης, πολλές φορές, παραλείπονται και άλλα χωριά που δεν έχουν φρούρια. Εμφανίζονται, όμως, χωριά που σήμερα δεν υπάρχουν, όπως: Καπί, Κίταλα, Γεφάνια, Ζηνοδότου, Καμινάρι, Φαρακλός, Διοσκούριον, Νεοχώριον, Χίμηδες, Σαλία Αρμία, Δειμαλία, Καταγρός και Εβγάλες (Θ. Μπογιάννος, «Η μεγάλη μάχη της Ψίνθου, 15-17/5/1912). Οι Εβγάλες που αναφέρονται είναι περιοχή του Μεσαναγρού, που παλιά υπήρχε οικισμός και καταστράφηκε. Σήμερα υπάρχουν κατελείματα, που δείχνουν ότι κάποτε υπήρχε ζωή. Ο Μεσαναγρός δεν φαίνεται να είχε κάστρο για να προστατεύονται οι κάτοικοι, γιατί βρισκόταν σε ευνοϊκή θέση. Υπάρχει, όμως, περιοχή στο χωριό που λέγεται Παλιόκαστρο, όπου υπάρχουν κάποια ερείπια.

Τα Φώτα στον Μεσαναγρό

 

                                                       

Τα Φώτα στον Μεσαναγρό

Τα Φώτα ήταν ξεχωριστή γιορτή. Την παραμονή έλεγαν τα παρακάτω κάλαντα ,από σπίτι σε σπίτι.

Ο μήνας έχει αύριο 6 Ιανουαρίου

κι όλοι μας εορτάζουμε

τα Φώτα του Κυρίου.

΄Ολοι οι παπάδες περπατούν

με το σταυρό στο χέρι

και μπαίνουν μες στα σπίτια μας

και λεν τον Ιορδάνη

βοήθεια να έχετε το Μέγα Ιωάννη.

Εγώ είμαι δούλος σου Χριστέ

κι ήρθες να σε βαπτίσω

την άχραντή σου κορυφή δεν ημπορώ να αγγίξω.

Κι άπλωσε ο Πρόδρομος με το δεξί του χέρι

κι ανοίχτηκαν οι ουρανοί και βγήκε περιστέρι.

Τ΄άγιο πνεύμα ήτανε κι ήρθε να μαρτυρήσει

ότι ο Χριστός γεννήθηκε σε Ανατολή και Δύση.

Να βαφτιστούνε τα νερά σε πέλαγο να μπούνε

και να αρμενίζουν με χαρά και να δοξολογούνε.

Και την Αγία Φωτεινή την επερικυκλώσαν

και κάτω στα Γυμνάσια μέγας σφαγάς εδώσαν.

Απάνω από την πόρτα σας έχει μια περιστέρα

κι ανοίξετε την πόρτα σας να πούμε καλησπέρα.

Το πρωί ο παπάς ευλογούσε τα νερά και όλοι έπαιρναν τον Αγιασμό στα σπίτια τους. Στο τέλος της εκκλησίας οι γεροντότεροι "φώτιζαν " τους νεότερους ,καίγοντας τού­φες μαλλιών σε σχήμα σταυρού. Μετά ο παπάς μαζί με τα παιδιά ,γύριζε τα σπίτια του χωριού ψάλλοντας "Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε " και ευλογούσε τον κόσμο.

Στις 7 του Γενάρη ,τελευταία μέρα των γιορτών ,γιόρταζαν οι Γιάννηδες και το χωριό είχε πολλούς. Πάλι γλέντια και χοροί και μετά άρχιζε η καθημερινότητα ,τα σχολεία και η γλυκιά προσμονή των επόμενων γιορτών.

Η ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

 

                                                                 

Η Πρωτοχρονιά είχε κάτι το ξεχωριστό . Θέλεις η αλλαγή του χρόνου, θέλεις οι δοξασίες πως η καλή χρονιά φαινόταν από την πρώτη μέρα της , έκανε την ημέρα αυτή πιο χαρούμενη , αλλά και τους ανθρώπους πιο προσεκτικούς.

Την παραμονή, οι νοικοκυρές έφτιαχναν τη βασιλόπιτα ,ετοίμαζαν τα φαγητά και τα γλυκά και τα σπίτια έλαμπαν. Μόλις βράδιαζε, οι δάσκαλοι, η Σχολική Εφορεία και τα παιδιά ,έβγαιναν για τα κάλαντα. Τραγουδούσαν τα κάλαντα που σώζονται μέχρι σήμερα.

Εμείς οι νέοι νέα γενεά                                                                                                                                  με θάρρος και με  ελπίδα                                                                                                                          ας πούμε την πρωτοχρονιά                                                                                                                      τη   λατρευτή πατρίδα.

...................................................

Δώστε όλοι τον οβολό σας

είναι μέγας ο σκοπός

ηθικότατος εν γένει

και εκπαιδευτικός

Επί τω νέω έτει μας

Που μόλις ανατέλλει

Ευχόμεθα στον ΄Υψιστο

Υγεία να σας στέλλει

........................................................

Δώστε όλοι τον οβολό σας

Είναι μέγας ο σκοπός

Ηθικότατος εν γένει

Και εκπαιδευτικός

………………………………………..

Χρόνια πολλά να ζήσετε

με άκρα ευτυχία

κι οι δάσκαλοι κι οι μαθητές

σας εύχονται υγεία.

......................................................

Δώστε όλοι τον οβολό σας

είναι μέγας ο σκοπός

ηθικότατος εν γένει

και εκπαιδευτικός.

...................................................

Στις 12 η ώρα όταν άλλαζε η ώρα, οι κοπέλες του χωριού πήγαιναν στη βρύση να πάρουν το καινούριο νερό με στάμνες και να το φέρουν σπίτι. ΄Οσοι είχαν όπλα πυροβολούσαν ,κτυπούσαν οι καμπάνες ,έσβηναν τα φώτα και όσοι έπαιζαν πόκα σταματούσαν ,για να πάνε στα σπίτια τους να πουν τα χρόνια πολλά και καλή χρονιά με τους δικούς τους και να ξαναγυρίσουν πάλι στο τραπέζι.

Η αυγή της Πρωτοχρονιάς ήταν ξεχωριστή για τα παιδιά, γιατί κάνοντας το ποδαρικό ,ότι χρήματα παίρνανε ήταν δικά τους. ΄Επρεπε να ξυπνήσουν νωρίς ,να εντοπίσουν τα σπίτια που θα έδιναν περισσότερα χρήματα και να έχουν γεμίσει τις τσέπες τους με πέτρες. Χτυπούσαν λοιπόν τις πόρτες και οι νοικοκυραίοι ρωτούσαν ποιος είναι. Αν σε θεωρούσαν χρουσούζη δε σου άνοιγαν και σου έλεγαν να περάσεις αργότερα, για να μπεί στο σπίτι τους πρώτα αυτός που θεωρούσαν γουρλή. Αν σου άνοιγαν ,έμπαινες ,πετούσες μέσα στο σπίτι την πέτρα, λέγοντας.

Καλή μέρα ,΄Αι Βασίλη

ούλο μάλαμα κι ασήμι

χίλια καλά στο σπίτι σας

χίλια κιλά στα αλώνι σας

τα θηλυκά στη μάντρα σας

τα αρσενικά στα σπίτια σας

κλου κλου οι πούλες σας

και του χρόνου.

Στο τέλος σε φίλευαν δίνοντας σου γλυκά και χρήματα.

΄Οταν χτυπούσε η καμπάνα , όλο το χωριό μαζεύονταν στη εκκλησία, γίνονταν δοξολογία και το μεσημέρι μετά το πλούσιο τραπέζι , έκοβαν τη βασιλόπιτα. Την έκοβε ο πατέρας, τη σταύρωνε και έδινε στον καθένα το κομμάτι του. Πρώτα στο Χριστό, στην Παναγία, στον ΄Αγιο Βασίλη , στο σπίτι και με τη σειρά σε ΄ολα τα μέλη της οικογένειας.

Το βράδυ πήγαιναν σε όσους γιόρταζαν να τους ευχηθούν , έπιναν , τραγουδούσαν και όλοι πήγαιναν στο χοραστάσι για να χορέψουν. Οι χοροί έδιναν και έπαιρναν μέχρι το πρωί.

Καλή χρονιά σε όλους ,με υγεία και ευτυχία και οι παλιοί να διηγούνται όλα αυτά στους πιο νέους για να συνεχίζεται η παράδοση.

Μελετώντας τη σοφία των Μεσαναγρενών

 

                                                                 

Μελετώντας τη σοφία των Μεσαναγρενών 

Καλημέρα, Άϊ Βασίλη, ούλο μάλαμα κι ασήμι, χίλια καλά στο σπίτι σας, χίλια κιλά στ΄αλώνι σας, τα θηλυκά στη μάντρα σας τα αρσενικά στα σπίτια σας, κλου κλου οι πούλες σας. Και του χρόνου.

 Αυτά είναι τα λόγια που λέγαμε μικρά παιδιά, όταν κάναμε το ποδαρικό την Πρωτοχρονιά. Τότε μας τα μάθαινε η γιαγιά ή ο παππούς και εμείς τα απαγγέλαμε, χωρίς να δίνουμε σημασία στο περιεχόμενο. Εδώ και 8 χρόνια που καταγράφω την ιστορία του χωριού μου, τα ήθη και έθιμα και οτιδήποτε το αφορά, προσπαθώ να ερμηνεύσω την αξία όλων αυτών και να δω αν ισχύουν και σήμερα. Ολόκληρο το παραπάνω ποιηματάκι περιέχει ευχές, που οι χωριανοί ήθελαν να ευoδοθούν την εποχή εκείνη. 

Στην αρχή καλημερίζουν τον Άγιο Βασίλη και εύχονται να τους χαρίσει μάλαμα και ασήμι, στοιχεία πλούτου και ευημερίας. Παρακάτω, εύχονται να γίνουν στο σπίτι τους χίλια καλά και χίλια κιλά στο αλώνι τους. Βλέπετε ήταν γεωργοί και το σιτάρι έτρεφε όλη την οικογένεια. Ψωμιά, τραχανάς, κουλουρία, χόντρος, πλαστά μακαρούνια, τσούκα, όλα αυτά γίνονταν από το σιτάρι.

Οι δύο στίχοι «τα θηλυκά στη μάντρα σας» και «τα αρσενικά στα σπίτια σας» είχαν μεγάλη σημασία. Ήθελαν να γεννούν οι κατσίκες τους θηλυκά, για λόγους ευνόητους. Έτσι, πολλαπλασιαζόταν το κοπάδι τους ευκολότερα και πιο γρήγορα. Επίσης, στο σπίτι τους ήθελαν περισσότερα αρσενικά, έκαναν και πολλά παιδιά τότε, γιατί ήθελαν εργατικά χέρια να τους βοηθούν στα χωράφια και σε όλες τις γεωργικές εργασίες. Οι κόρες βλέπετε ήθελαν προίκα, σπίτια και χωράφια. Φανταστείτε κάποιες οικογένειες που είχαν 2 και 3 κόρες να θέλουν 3 σπίτια, την εποχή που όλα γίνονταν με τα χέρια!

 Τέλος, ήθελαν να κάνουν κλου κλου οι πούλες τους, οι κότες, γιατί όταν κακαρίζουν γεννούν και καθημερινά. Το αυγό ήταν δεύτερο στην ιεραρχία των συναλλαγών, μετά τα χρήματα. Αρκετές συναλλαγές γίνονταν με τα αυγά. Θυμάμαι, μικροί τότε, αγοράζαμε από τα μπακάλικα της εποχής, τρόφιμα, γλυκά και πάντα ο μπακάλης ήλεγχε το αυγό να μην είναι βούριο, κλούβιο.

 Το ποίημα τελειώνει με ευχές. Σήμερα όλα αυτά σχεδόν έχουν ξεχαστεί. Προσπαθούμε να τα μεταδώσουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας, αλλά τι να καταλάβει ένα παιδί σήμερα, από την αξία που είχαν τότε το σιτάρι, τα αυγά και τα κατσίκια; Ας είναι. 

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ)

 

                                                               

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ)

ΜΕΡΟΣ 3ο

Από τον φίλο και φιλόλογο Αλέξανδρο Κατσαρά πήρα μήνυμα ότι στο έντυπο Νέος κόσμος ,που ασχολείται με τους Έλληνες του εξωτερικού ,υπάρχει συνέντευξη του συγχωριανού μας Μιχαήλ Μάνη , που αναφέρεται στη ζωή στο χωριό και στην Αυστραλία.

Εμείς όπως πάντα που παρουσιάζουμε ότι συμβαίνει στους μετανάστες μας ,θα σας παρουσιάσουμε αυτήν τη συνέντευξη , σε 4 δημοσιεύσεις .

1) Εισαγωγή

2) Η ζωή στην Ελλάδα

3) Φεύγοντας από το χωριό

4) Ελλιμενισμός στο Περθ Αυστραλία

Φεύγοντας από το χωριό

Το 1948, μετά το τέλος του πολέμου και δέκα χρόνια μετά την αποχώρηση του πατέρα τους, ήρθε η ώρα να τον ακολουθήσουν στην Αυστραλία.

Το πρόσωπό του έγινε σκοτεινό και τα μάτια του έλαμψαν. Το έκανε και το δικό μου. «Όλοι έκλαιγαν», λέει, «Όλοι οι συγγενείς». Είναι αστείο πώς μπορείς να ακούσεις τη θλίψη κάποιου στο λαιμό του. Πνίγεται αλλά συνεχίζει αποφασιστικά.

«Ήταν πολύ λυπηρό γιατί το βράδυ πριν φύγουμε, όλοι οι χωριανοί ήρθαν στο σπίτι για να μας αποχαιρετήσουν. Έκλαιγαν και τραγουδούσαν τραγούδια αναχώρησης γιατί ξέραμε ότι δεν θα ξαναδούμε πολλούς από αυτούς».

Έτσι, μαζί με τη μητέρα του και την αδερφή του, αποχαιρέτησε το χωριό που αποκαλούσαν σπίτι και τα αγαπημένα τους πρόσωπα — αυτό περιλάμβανε και τα δύο σετ παππούδων και γιαγιάδων, πολλά ξαδέρφια και φίλους.

«Πήγαμε από την Ελλάδα στην Αίγυπτο, στο Κάιρο. Στη συνέχεια, μας πήγαν σε ένα μικρό πλοίο 900 τόνων που έμοιαζε με γιοτ και μας είπαν ότι θα ήταν το σκάφος που θα μας πήγαινε στην Αυστραλία. Το είδαμε και ήταν τόσο μικρό που όλοι άρχισαν να κλαίνε και να σταυρώνονται. Κανείς δεν ήθελε να μπει σε αυτό το μικρό σκάφος. Όλοι φοβόντουσαν».

«Όταν έβρεχε και έβρεχε, η μια άκρη του σκάφους πήγαινε στο νερό και μετά δεν άργησε να βυθιστεί και η άλλη άκρη».

Όπως κάνουν οι περισσότεροι αυτής της γενιάς, η Δήμητρα βρήκε μια κουκκίδα φωτός μιλώντας για τις πιο σκοτεινές εποχές και φρόντισε να μην αφήσει έξω αυτή τη λεπτομέρεια:

«Ήταν ωραίο και ήρεμο στην αρχή. Ανεβαίναμε στο κατάστρωμα όπου κοιτούσαμε όσο πιο μακριά έφτανε η θάλασσα. Μπορούσαμε να δούμε τα ψάρια από το παράθυρο στις καμπίνες μας και τα δελφίνια που ακολουθούσαν δίπλα μας».

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ

                                                                            

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή σαν κινηματογραφική ταινία περνούν από το μυαλό μας οι Χριστουγεννιάτικες γιορτές. Μέρες ξεχωριστές , μέρες αναμνήσεων ,μέρες ανεπα­νάληπτες.

Οι μέρες αυτές ήταν ξεχωριστές για τα παιδιά. Πώς και πώς τις περιμένανε. ΄Ενα μήνα πριν έβλεπε κανείς τις προετοιμασίες σ΄όλα τα σπίτια. ΄Ολοι βιάζονταν να τε­λειώσουν οι γεωργικές εργασίες ,ελιές, σπορά, για να απολαύσουν μετά τις γιορτές. Ακόμα και στο σχολείο οι δάσκαλοι μάθαιναν τα κάλαντα στα παιδιά ,για να είναι έτοιμα να τα ψάλλουν. Οι νοικοκυρές καθάριζαν τα σπίτια ,τα άσπριζαν και τα τζάκια ειχαν την τιμητική τους. ΄Ολοι οι δρόμοι του χωριού είχαν τα περίφημα σχέδια -κύ­κλους από ασβέστη - που γίνονταν στα χαρμόσυνα γεγονότα. Το χωριό έλαμπε.

Κάθε σπίτι έσφαζε το χοίρο του και όλη η οικογένεια συμμετείχε στην ιεροτελεστία αυτή. Οι νοικοκυρές τακτοποιούσαν το κρέας ,το λίπος, έφτιαχναν τον "καβρουμά", τσιγαρισμένα μικρά κομμάτια κρέας που τα τοποθετούσαν στους πηδιακούς και από εκεί έπαιρναν για να φτιάξουν τα φαγητά τους. Βλέπετε την εποχή εκείνη δεν υπήρ­χαν ψυγεία. ¨Επαιρναν χωριστά τα " τσιρίγκια", το δέρμα του χοίρου με λίπος ,τους "κολοσαφάες",τα 'εντερα που τα γέμιζαν με ρύζι. Ετοίμαζαν γλυκά -νεράτζι , κατι­μέρια, βασιλόπιτες, φοινίκια, μελεκούνια.

Επιτέλους τα Χριστούγεννα έφταναν. Μόλις βράδιαζε οι δάσκαλοι ,τα μέλη της Σχο­λικής Εφορείας και τα παιδιά ,σπίτι σπίτι έψαλλαν τα κάλαντα,που δεν παρουσίαζαν καμιά διαφορά από τα κάλαντα της υπόλοιπης Ελλάδας. Είναι τα κλασσικά κάλαντα" Καλήν εσπέρα άρχοντες...Κάθε νοικοκύρης έδινε χρήματα ,γλυκά, γκλεούδια και όλοι εύχονταν χρόνια πολλά.

Η πόκα έδινε και έπαιρνε και όλοι έψαχναν την τύχη τους. Τα 3 ή 4 καφενεία ήταν γεμάτα από τους εραστές της πόκας. Μέχρι τις αυγές που κτυπούσε η καμπάνα της εκκλησίας ,το παιχνίδι συνεχιζόταν και πολλές φορές και μετά. Κατά τις 2 τα μεσάνυ­χτα ο καφετζής έφτιαχνε την περίφημη μακαρονάδα και όλοι οι παίχτες την απολάμ­βαναν . Την άλλη μέρα καταλάβαινες τους νικητές ή τους χαμένους από το ύφος τους.

¨Οταν η καμπάνα χτυπούσε ,όλο το χωριό πήγαινε στην εκκλησία. Κανένας δεν έλει­πε. Στο τέλος οι ευχές έδιναν και έπαιρναν. Το μεσημεριανό τραπέζι ήταν κάτι το ξε­χωριστό. ΄Ολη η οικογένεια καθισμένη γύρω του ,απολάμβανε τις λιχουδιές της μάνας. Το βράδυ όσοι γιόρταζαν ,άνοιγαν τα σπίτια τους και υποδέχονταν τους χω­ριανούς. Παρέες παρέες πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και το γλέντι συνεχιζόταν μέχρι το πρωί.

Σήμερα όλα αυτά είναι μια ανάμνηση .΄Οσοι έμειναν στο χωριό και όσοι το επι­σκέπτονται τις μέρες αυτές, γιορτάζουν σύμφωνα με την εποχή ,αλλά κάποια έθιμα συνεχίζουν να τηρούνται και να αντέχουν στο χρόνο.

Καλά Χριστούγεννα ,υγεία και χρόνια πολλά σε όλους.

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ) -ΜΕΡΟΣ 2ο

 

                                                                         

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ)

Από τον φίλο και φιλόλογο Αλέξανδρο Κατσαρά πήρα μήνυμα ότι στο έντυπο Νέος κόσμος ,που ασχολείται με τους Έλληνες του εξωτερικού ,υπάρχει συνέντευξη του συγχωριανού μας Μιχαήλ Μάνη , που αναφέρεται στη ζωή στο χωριό και στην Αυστραλία.

Εμείς όπως πάντα που παρουσιάζουμε ότι συμβαίνει στους μετανάστες μας ,θα σας παρουσιάσουμε αυτήν τη συνέντευξη , σε 4 δημοσιεύσεις .

1) Εισαγωγή

2) Η ζωή στην Ελλάδα

3) Φεύγοντας από το χωριό

4) Ελλιμενισμός στο Περθ Αυστραλίας

ΜΕΡΟΣ 2ο

Η ζωή στην Ελλάδα

Ο παππούς μου, ο Μιχαήλ Μάνης, γεννήθηκε στον Μεσαναγρό, ένα μικρό χωριό κρυμμένο ανάμεσα στα βουνά της νότιας Ρόδου, στην Ελλάδα, το 1936 από γονείς τη Φλώρα και τον Συμεών. Είχε πληθυσμό 500 κατοίκους και καρδιά που χτυπούσε ένα μόνο Καφενείο.

Μιλάει για την εποχή του εκεί ως «μια ύπαρξη χωριού». «Υπήρχαν καλές στιγμές. Παίξαμε με άλλα παιδιά. πήγαμε σχολείο». Το 1940, η ζωή του θα άλλαζε για πάντα. Φέτος η Ιταλία και ένα χρόνο αργότερα η Γερμανία εισέβαλαν στην Ελλάδα.

Σε αντίθεση με την εγγονή του που διανθίζει μια ιστορία με άχρηστα γεγονότα και έξι δευτερεύουσες ιστορίες καθ' οδόν, ήταν έτοιμος να φύγει από τη ζωή του στην Ελλάδα και να πηδήξει κατευθείαν στην Αυστραλία. Όχι στο ρολόι μου.

Ο παππούς μου είναι ένας άνθρωπος που έζησε εχθρικές εισβολές, περνούσε νύχτες κοιμόμενος σε σπηλιές, επιβίωνε με ελάχιστο έως καθόλου φαγητό, έζησε χωρίς πατέρα μέχρι την ηλικία των 11 ετών και έπρεπε να αφήσει πίσω το μέρος που έλεγε σπίτι για μια άγνωστη ξένη χώρα.

                                                            

Αναδρομή στο 1938, όταν ο Πάπου ήταν δύο ετών και η αδελφή του Δήμητρα τεσσάρων μηνών. Ο πατέρας τους άφησε την οικογένεια πίσω και ταξίδεψε στην Αυστραλία, για να χτίσει μια καλύτερη ζωή για όλους.

Καθώς τον πίεζα και τον ωθούσα απαλά, άρχισε να το πιάνει και επέτρεψε στον εαυτό του να ταξιδέψει πίσω στο χρόνο. Ξεκίνησε αναπολώντας τη στιγμή που άκουσαν βόμβες να σκάνε λίγο πολύ κοντά στο χωριό. Φοβούμενοι ότι ήταν επόμενοι, τα μέλη της κοινότητας συγκεντρώθηκαν και κατέφυγαν στα βουνά, βρίσκοντας καταφύγιο στις σπηλιές. «Το έδαφος ήταν βρεγμένο και είχαμε μόνο λίγα ρούχα και κουβέρτες μαζί μας», λέει, γελώντας καθώς μιλούσε – ένας μηχανισμός αντιμετώπισης, υποψιάζομαι.

Σημείωσα την προσέγγιση του θέματος που ακολούθησε για να ξαναδιηγηθεί μια περίοδο της ζωής του, η οποία, στην εποχή μας, απέχει πολύ από το θέμα του γεγονότος. Υποθέτω ότι όταν ζεις μια λεπτή γραμμή μεταξύ ζωής και θανάτου, τα μεγάλα πράγματα αισθάνονται, καλά, όχι τόσο μεγάλα.

Ήταν σε αυτό το σημείο που επέλεξα το «τηλέφωνο-ένας φίλος». Ακόμη και εκείνη την αργή ώρα, η μικρότερη αδερφή του, που μόλις θυμόταν την ώρα, είπε: «Ήμασταν πολύ μικροί, αλλά θυμάμαι αμυδρά, σαν να ήταν όνειρο, όταν έπρεπε όλοι να εγκαταλείψουμε το χωριό και να φύγουμε στο βουνά όταν εισέβαλαν οι Γερμανοί. Έπρεπε να κρυφτούμε σε κρύες τρύπες και υγρές σπηλιές για μια εβδομά

Το φαγητό ήταν λιγοστό και επιβίωσαν κυρίως με χόρτα , άγρια ​​βρώσιμα χόρτα και είδη φαγητού που οι γονείς κατάφεραν να αρπάξουν πριν δραπετεύσουν. Θυμήθηκε πώς φοβόντουσαν πολύ να ανάψουν φωτιές για το μαγείρεμα, μήπως ο καπνός ειδοποιήσει τους Γερμανούς για το πού βρίσκονται.

«Ήμασταν κρυμμένοι τόσο καλά που δεν μπορούσαν να μας βρουν. Έπρεπε να είμαστε πολύ ήσυχοι και να μην βγάζουμε ήχους. Ειδικά εμείς τα παιδιά. Κοιμηθήκαμε στο έδαφος με κουβέρτες από το σπίτι».

Καθώς το μεταδίδω, αναβοσβήνουν εικόνες του Πάπου μου να σπρώχνουμε τα ξαδέρφια μου και εμένα στο καροτσάκι που έφτιαξε για εμάς, ακολουθούμενες από ύπνο όπου οι κοιλιές μας γέμισαν πριν χωθούν σφιχτά στο κρεβάτι, δεμένοι σαν μούμιες για τη μέγιστη ζεστασιά μας.

Καθώς ο πόλεμος μαινόταν, δεν είχαν άλλη επιλογή από το να συνηθίσουν μια πολύ διαφορετική ζωή από αυτή που γνώριζαν. Δεν υπήρχε σχολείο και περνούσαν κρύες νύχτες μπροστά στο τζάκι του σαλονιού, όπου το ένα κρεβάτι μοιράζονταν στη μητέρα, την αδερφή, τους δύο θείους και τους παππούδες του.

Αναγκάστηκε να ανταλλάξει το ελληνικό σχολείο με μαθήματα ιταλικών, χαμογέλασε καθώς έλεγε ότι κρυβόταν στην κορυφή της εκκλησίας με τον παπά (ιερέα) και τα άλλα παιδιά του χωριού, μόνο και μόνο για να συνεχίσουν τα ελληνικά. «Θα έπρεπε να κρυφτούμε γιατί δεν μας επέτρεπαν να μιλάμε ελληνικά μπροστά στους Ιταλούς», λέει.

Η σκληρή πραγματικότητα της ζωής κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν η εξουθενωτική πείνα. «Όποιος είχε ζώα, κατσίκες ή αγελάδες, μας τα έπαιρναν, γιατί ήθελαν τροφή για να ταΐσουν τους στρατιώτες τους και τους εαυτούς τους. Ήταν τραχιά γιατί ήθελαν το σιτάρι μας. Ήθελαν κάτι να φάνε», είπε η αδερφή της Πάπου μου.

Άρα πεινάσατε; ρώτησα. «Το κάναμε. Δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου φαγητό — αν και υπήρχαν ψεύτικα (φακές). Δεν μπορούσαμε να βγούμε στα χωράφια να φυτέψουμε και να σπείρουμε. Ξυπνούσαμε το βράδυ και λέγαμε στη μητέρα μας ότι πεινούσαμε».

Υπήρχαν μέρες που η μητέρα του Πάπου δεν έτρωγε για να έχουν τα παιδιά αρκετό φαγητό για τον εαυτό τους.

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ)

 

                                                                  

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΝΗΣ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ)

Από τον φίλο και φιλόλογο Αλέξανδρο Κατσαρά πήρα μήνυμα ότι στο έντυπο Νέος κόσμος ,που ασχολείται με τους Έλληνες του εξωτερικού ,υπάρχει συνέντευξη του συγχωριανού μας Μιχαήλ Μάνη , που αναφέρεται στη ζωή στο χωριό και στην Αυστραλία.

Εμείς όπως πάντα που παρουσιάζουμε ότι συμβαίνει στους μετανάστες μας ,θα σας παρουσιάσουμε αυτήν τη συνέντευξη , σε 4 δημοσιεύσεις .

1) Εισαγωγή

2) Η ζωή στην Ελλάδα

3) Φεύγοντας από το χωριό

4) Ελλιμενισμός στο Περθ Αυστραλίας

Θορυβώδη εξαθέσια τραπέζια δείπνου όπου καθόμασταν 14 από εμάς, γλεντώντας με τα λάφυρα μιας ζωής που ήταν εντελώς διαφορετική από αυτή που ξεκίνησαν οι ιδιοκτήτες σπιτιού, παππούδες και γιαγιάδες που μάλωναν αλλά δεν μπορούσαν να ζήσουν ο ένας χωρίς τον άλλον και ένα σπίτι με κόκκινα τούβλα — αυτά είναι μέρος του αντικατοπτρισμού των αναμνήσεων που μου έρχονται στο μυαλό όταν σκέφτομαι την παιδική μου ηλικία.

Αν οι τοίχοι μπορούσαν να μιλήσουν, θα μιλούσαν για μια παιδική ηλικία αργά τα βράδια που έβλεπαν τηλεόραση με τη Γιαγιά και την Πάπου τα σχολικά βράδια (αυτιά σε εγρήγορση για τα τριξίματα της μαμάς και του μπαμπά στη σκάλα), ξαδέρφια που έπαιζαν μάρμαρα για ώρες στη σάλα, μετά - σχολικές γιορτές με λουκάνικα και πουρέ πατάτας (το ξέρω — πολύ αυστραλιανό), χρυσά κοσμήματα κρυμμένα ανάμεσα σε γλάστρες και τηγάνια, και δένοντας τα κορδόνια του Πάπου κάτω από το τραπέζι, νομίζοντας ότι δεν είχε ιδέα (είχε - πάντα έχουν).

Δύο παππούδες, τρία παιδιά, επτά εγγόνια. Έτσι πολλοί άνθρωποι αποκαλούσαν την οδό Vulture Street, στο West End σπίτι. Πετάγαμε από τη φωλιά καθώς περνούσαν τα χρόνια, αν και συρρέαμε πάντα μαζί για γενέθλια, νωχελικά απογεύματα Κυριακής, νέα μωρά και σπιτικά γλέντια με φασολάκια (φασολάκια),  (λαχανικά με ρύζι), σπιτικά τσιπς και ψωμί εμποτισμένο με λάδι με τυρί φέτα και ψητά πιπεράκια . Η πρόθεσή μου δεν είναι να υποκινήσω την πείνα, αλλά αν αυτό είναι παρενέργεια, ζητώ συγγνώμη.

Νιώθω τον εαυτό μου με γυάλινα μάτια γράφοντας αυτό. Βλέπετε, τα ξαδέρφια μου και εγώ είχαμε αυτές τις αναμνήσεις από την πλάτη ενός Πάπου που είχε μια παιδική ηλικία αμαυρωμένη από τον πόλεμο. Θυμάμαι τη νύχτα που κάθισα στο τραπέζι μαζί του, ξαφνικά συνειδητοποιώντας ότι ήξερα απλώς τα σημεία της ζωής του αλλά όχι τη διατριβή. Έτσι, στις 23:30, κάθισα απέναντι από τον Πάπου μου, εγώ με τις πιτζάμες μου, εκείνος έπαιζε πασιέντζα και άρχισα την ευγενική μου ανάκριση. Με κάθε ερώτηση, οι απαντήσεις ξεχύθηκαν από μέσα του σαν να το έζησε χθες. Εδώ ήταν ένας άντρας γύρω στα 80 του, που όχι μόνο έχτισε μια ζωή από την αρχή για αυτόν και την οικογένειά του, αλλά για τις επόμενες γενιές. Με μια ολόκληρη ζωή ιστοριών που ένιωθαν κόσμους μακριά από αυτόν που ζούσαμε. Σαν δώρο, προχώρησε να μου πει την ιστορία της ζωής του.

Οι γιατροί του Μεσαναγρού

                                                                     

                                                              Οι γιατροί του Μεσαναγρού

Τα παλιά χρόνια γιατροί δεν υπήρχαν και το ρόλο τους έπαιζαν οι πρακτικοί και οι μαμές. Για φάρμακα χρησιμοποιούσαν βότανα, που ήταν άφθονα στη φύση και οι φαρμακευτικές τους ιδιότητες μεταδίδονταν από στόμα σε στόμα. Οι παλιοί μας διηγόντουσαν ιστορίες ανθρώπων που πέθαναν σχεδόν αβοήθητοι, γιατί οι γνώσεις των πρακτικών ήταν λειψές και οι συνταγές τους αντίθετες με την ασθένεια. Ακόμα και οι έγκυες γυναίκες, πολλές φορές γεννούσαν στα χωράφια που εργάζονταν και πολλά παιδιά χάθηκαν στη γέννα, για πολλούς λόγους. Μπορεί οι περισσότεροι τοκετοί να είναι φυσιολογικοί, όπως μου έλεγε ο αείμνηστος γιατρός μας, ο γυναικολόγος Αθανάσιος Καραγιάννης, αλλά αν κάτι στράβωνε, οι πρακτικοί γιατροί σήκωναν ψηλά τα χέρια. Τα φάρμακα ήταν μαντζούνια, αλοιφές, πισοπάνια, βότανα και ο,τιδήποτε μπορούσες να φανταστείς. Πόσοι δεν έχασαν τη ζωή τους όταν είχαν πρόβλημα πόνου στην κοιλιά… Αν ήταν σκωλικοειδίτης και του έβαζαν ζεστά, ακόμα και τούβλα ζέσταιναν, καταλαβαίνετε τις συνέπειες. Αν πονούσες, σου έφτιαχναν το πισοπάνι, το έμπλαστρο της εποχής. Έπαιρναν αυγά, σαπούνι, λάδι, τα ανακάτευαν, τα τοποθετούσαν σε ένα πανί και τα κολλούσαν στο μέρος που πονούσες. Την εποχή εκείνη κάθε οικογένεια έκανε πολλά παιδιά, σχεδόν πάνω από πέντε. Αν ρωτούσες πόσα παιδιά έγέννησες θειά, θα σου έλεγε έξι και δυο που έχασα, ανάλογα βέβαια. Αργότερα, κατά το 1950 ερχόταν στο χωριό γιατρός, ο αείμνηστος Ηρακλείδης από την Κατταβιά, πολλές φορές με ζώο και αργότερα με λεωφορείο. Το λεωφορείο ερχόταν στο χωριό κατά τις 6 η ώρα και ο γιατρός έπρεπε να δει όλους τους ασθενείς από σπίτι σε σπίτι ή σε ένα υποτυπώδες ιατρείο. Έγραφε τα φάρμακα, τα οποία θα έπαιρνε ο άρρωστος λίγες μέρες αργότερα. Φώτα δεν υπήρχαν και οι εξετάσεις των ασθενών γίνονταν υπό το φως της λάμπας πετρελαίου. Δύσκολες συνθήκες για όλους και ιδιαίτερα για το γιατρό. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν πράγματι ήρωες και ανιδιοτελείς. Το χωριό ήταν τυχερό, γιατί ένας 268 δικός μας που σπούδαζε γιατρός και εγκατέλειψε τις σπουδές, σχεδόν τελειόφοιτος, ήρθε και εγκαταστάθηκε στο χωριό. Ήταν ο Μιχάλης του Μπακάλη (Μιχάλης Γεωργιάδης). Συνεργαζόταν άψογα με το γιατρό Ηρακλείδη από την Κατταβιά, έπαιρνε οδηγίες, έβαζε τις ενέσεις στους ασθενείς και γενικά, ήταν ο δεύτερος γιατρός του χωριού. Καθημερινά, νέοι εμείς, πηγαίναμε να το βρούμε, γιατί μιλούσε ωραία και μας διηγιόταν ιστορίες από την Αθήνα. Πόσα πράγματα δε μάθαμε τότε! Σα να ζούσαμε στιγμές άπιαστες, ονειρικές, φανταστικές. Πριν το 1950 και συγκεκριμένα στις 18-1-1948 γιατρός αναλαβάνει ο κ. Ιωάννης Αλεξάνδρου, όπως φαίνεται στο έγγραφο του Δήμου Μεσαναγρού, που υπογράφει ο Δήμαρχος Ηλίας Καραγιάννης.

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου

 

                                                                   

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου

Σε απόσταση 6χιλιομέτρων από το χωριό στη θέση ΄Εριντος βρίσκεται το μοναστηράκι του Αγίου Νικολάου. Κτίστηκε στα τέλη του 1960.Είναι κτισμένο στη θέση μεσαιωνικού ναού με τοιχογραφίες. Το δάπεδο καλύπτεται από λευκά μάρμαρα. Σε απόσταση λίγων μέτρων βρίσκεται αρχαίος δρόμος. Στη μια πλευρά έχει χαραχθεί η επιγραφή " ΘΕΟΥ ΧΑΡΙC" και στην άλλη η επιγραφή "ΑΡΤΟΛΟΙΜΑC". Tο μοναστηράκι λειτουργείται στη γιορτή του Αγίου στις 6 Δεκεμβρίου.

Το τέμπλο του είναι χτιστό και φέρει τις συνήθεις εικόνες έργα του Ιερομόναχου Κυρίλλου ,της νέας Σκήτης του Αγίου Ορους .

Κτίστηκε με δαπάνες των αδελφών Γεωργίου και Εμμανουήλ Παπαβασιλείου κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1960.

Κάθε χρόνο η οικογένεια Μ. Παπαβασιλείου λειτουργεί το Μοναστηράκι , τόσο στον Εσπερινό , όσο και την ημέρα της γιορτής του Αγίου. ΄Οσοι χωριανοί βρίσκονται στο χωριό ,αλλά και από την πόλη της Ρόδου θα πάνε να προσκυνήσουν τον ΄Αγιο και να ανάψουν κερί στη χάρη του.