Τετάρτη 1 Ιουλίου 2026

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ (Emily Kosmas Cossis-Μετάφραση στα Αγγλικά))

 


                                                                   


 ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ(Emily Kosmas Cossis-Μετάφραση στα Αγγλικά))

Στα 20 χρόνια που ασχολούμαι με την ιστορία του Μεσαναγρού κατάφερα όχι μόνο οι ξενιτεμένοι Μεσαναγρενοί ,αλλά και άνθρωποι από όλο τον κόσμο να μάθουν για τον Μεσαναγρό. ΟΙ επισκέψεις στο blog 640.000, στο facebook,Tuiter, Ιστορίες μου,instagram ξεπερνούν το 1.000.000. Η συγκίνησή μου είναι μεγαλύτερη, όταν ξενιτεμένοι Μεσαναγρενοί επικοινωνούν μαζί μου και ζητούν κάθε πληροφορία για το χωριό.

Η κυρία Emily Cosmas Cossis που βρίσκεται στην Αμερική, διαβάζοντας το τελευταίο άρθρο μου για τον Μεσαναγρό ,το μετάφρασε στα Αγγλικά ,για να μπορούν και οι νέοι ΄Ελληνες που μιλούν Αγγλικά , να μαθουν για το χωριό των προγόνων τους. Χίλια ευχαριστώ .



THE HISTORY OF MESANAGROS..? In the South-Western part of the island of Rhodes, at a distance of 83 km [from Rhodes town] and at an altitude of 300 meters, lies the village of Mesanagros. Its name comes from the etymological derivation: Agros – Katagros – Mesa Anagros – Mesanagros [meaning "inner field"]. The first settlers of the village were the local kings Pangoulos, Alexandros, and Assalos, and it served as their summer residence. Later, the inhabitants of the surrounding settlements of Kiaoula, Evgales, and others—which were destroyed by raids and looting—settled here. It was founded in pre-Christian times. It is a historic, privileged village. The proof is that only this village survived the raids, while the surrounding villages are now heaps of ruins. It is situated between two hills and mountains. From the many forests that used to exist, branches (kladia) gave rise to the residents' nickname, "Kladites." As mentioned in Kosta Skandalidis' book "The Gennadi of Rhodes," the Municipality of Lindos after 326 BC consisted of 12 Municipalities divided into three groups: • GROUP A: Argeioi, Pagioi, Lindopolitai, Voulidai • GROUP B: Klasioi, Nettidai, Ladarmioi, Kamyndioi • GROUP C: Pedieis, Vrasioi, Kattaboi, Dryitai The village of Mesanagros was located in Group C (Dryitai). Around the village, there are many ruins (kateleimata / katelymata) that testify to the existence of older settlements. Additionally, many monasteries were built on the ruins of ancient temples, for example, Saint Nicholas, Saint George, Saint Thomas, and the Skiadi Monastery, which was built on the ruins of the temple of the Goddess Artemis. In the area of Mesanagros, there are caves, and during excavations, various objects were found that bear witness to the art and culture of the inhabitants. Inside the settlement stands the Church of the Dormition of the Virgin Mary, which was built on the site of two older churches and dates back to the 13th century. The patron saint of the village is the Archangel Michael (Taxiarchis Michael), whose feast day is celebrated on November 8th. This is the village with the highest number of monasteries and churches on the entire island. The Skiadi Monastery is also located in Mesanagros and celebrates its feast day on September 8th. In Evgales, an area of about 4 km from the village, there used to be an old medieval village. The entire area is scattered with stones and ruins (kateleimata) resulting from the destruction of that settlement. The inhabitants later took many of these stones when they wanted to build their houses in the village. Ruins and many tombs also exist around the village in the areas of Louria, Erintos, and Perena. Unfortunately, many tombs have been plundered by people looking for gold. Since the old days, the residents of Mesanagros participated in public affairs and contributed to public works. The permanent residents now number 25. This number increases during the winter months, holidays, summer vacations, and on weekends. Quite a few inhabitants live in the city of Rhodes, in Australia, and in America. The residents are farmers and livestock breeders. The Primary School has closed; this has also happened in the surrounding villages. Today, the surrounding hills are green with shrubs like wild greens (chinopodia), thyme, oregano, strawberry trees, mastic shrubs (schina), and a few forests, because many were burned in recent years. The highest mountain is Skiadi, and around the village are the peaks of Koufos, Chionias, Kafkala, and Chrousonia. There are a few plains that the hardworking residents cultivate to produce various goods. The Kampos plain, located between Kattavia and Apolakkia, is highly fertile and produces the most delicious watermelons and melons on the island. Other plains include Erintos and Stavris. The village's olive groves are located in the Evgales area. Today, approximately 5,000 stremmata [approx. 1,235 acres] are cultivated. The village has two associations: the Cultural Association and the Sports Association. The houses are single-story. The roofs consist of a wooden ceiling covered by a layer of local clay called patelia. Most houses feature an interior stone arch (kamara) and several have a mesia [a central structural beam or arch partition]. The houses are built tightly together, and the streets are narrow and whitewashed with lime. The village has preserved its traditional character and remained a true "village." Today, it fights to survive and defeat time. From 1950 onward, several residents abandoned the village for economic reasons. The first wave of immigrants left for Australia and America. We can say that in Australia especially, the people of Mesanagros alone make up an entire village of their own, counting over 500 residents. The second major exodus was toward the city of Rhodes. The reasons were twofold: Educational and Economic/Tourism. From 1960 onward, many children wanted to continue their education in high school (Gymnasium). At that time, the closest high school was in Gennadi. For incomprehensible reasons or reasons of political expediency, that high school closed, and any children who wanted to continue studying had to go to Archangelos or to the city of Rhodes. Thus, a twelve-year-old child had to leave the village alone to attend high school in Rhodes. I had the good fortune of being the first child to attend during that era. We stayed as boarders in the homes of acquaintances in the city. Things became incredibly difficult when a second child in a family wanted to go to high school. At that point, the mother would also leave the village and move to the city to be with the children. The father would remain alone in the village, splitting the family. During the same period, tourism began to develop in the city of Rhodes, creating a massive demand for labor. Consequently, many parents and entire families left the village and moved to the city. Thus, little by little, the village emptied out. Few residents remained, and the village only fills up now during the winter holidays and celebrations. In the past, the Cultural Association, in cooperation with the Municipality of South Rhodes, organized events both in the village and in the city of Rhodes. Now, the dream of the people of Mesanagros has become a reality, thanks to the Minister, Mr. Aristotelis Pavlidis, and the Mayor of South Rhodes, Mr. Manolis Savvis. At the entrance of the village, the Museum of South Rhodes has been built, bringing life back to the area. The building itself is finished, the internal infrastructure is completely ready, and the exhibition pieces are about to be installed. ……..Article translated from the Greek about Mesanagros, written by Yiannis Karagiannis, Historian of the village. This translation is to help many of the Mesanagrenoi living abroad, who may not read Greek, to understand their roots better. Thanks, to Yianni….who continues to write and record about Mesanagros. His writings help keep our History alive, not only in those of us who left the village, but also in the hearts and minds of our children and grandchildren.


Δευτέρα 29 Ιουνίου 2026

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 



                                                            



Στο Ν.Δ. Τμήμα του νησιού της Ρόδου, σε απόσταση 83 χλμ. και σε υψόμετρο 300 μ., βρίσκεται το χωριό Μεσαναγρός. Το όνομά του προέρχεται εκ του ετυμολογικού Αγρός – Καταγρός – Μέσα Αναγρός – Μεσαναγρός. Οι πρώτοι οικιστές του χωριού υπήρξαν οι βασιλείς της περιοχής Πάγκουλος, Αλέξανδρος και Άσσαλος και εχρησίμευε ως θερινή διαμονή. Αργότερα εγκαταστάθηκαν οι κάτοικοι των γύρω οικισμών Κιάουλα, Εβγάλες και άλλων που καταστράφηκαν από επιδρομές και λεηλασίες.

Ιδρύθηκε σε προχριστιανικούς χρόνους. Είναι χωριό ιστορικό, προνομιούχο. Απόδειξη ότι μόνο αυτό διασώθηκε από επιδρομές, ενώ τα γύρω χωριά είναι σωρός από ερείπια. Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο λόφους και βουνά. Από τα πολλά δάση που υπήρχαν, κλαδιά, έμεινε το παρατσούκλι «Κλαδίτες».

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Κώστα Σκανδαλίδη «Το Γεννάδι της Ρόδου», ο Δήμος Λίνδου μετά το 326 π.Χ. αποτελείτο από 12 Δήμους χωρισμέ-νους σε τρεις ομάδες.

ΟΜΑΔΑ Α΄- Αργείοι, Πάγιοι, Λινδοπολίται, Βουλίδαι

ΟΜΑΔΑ Β΄- Κλάσιοι, Νεττίδαι, Λαδάρμιοι, Καμύνδιοι

ΟΜΑΔΑ Γ΄- Πεδιείς, Βράσιοι, Κάτταβοι, Δρυίται

Στην Ομάδα Γ΄(Δρυίται) βρισκόταν το χωριό Μεσαναγρός.

Γύρω από το χωριό υπάρχουν πολλά χαλάσματα (κατελείματα-κατελύματα) που μαρτυρούν την ύπαρξη οικισμών. Επίσης, πολλά μοναστήρια κτίστηκαν πάνω στα ερείπια αρχαίων ναών, όπως π.χ. ο Άγιος Νικόλαος, ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Θωμάς και η Μονή Σκιάδι που κτίστηκε στα ερείπια του ναού της Θεάς Αρτέμιδος.

Στην περιοχή του Μεσαναγρού υπάρχουν σπήλαια και σε ανασκαφές που έγιναν βρέθηκαν διάφορα αντικείμενα που μαρτυρούν την τέχνη και τον πολιτισμό των κατοίκων. Μέσα στον οικισμό βρίσκεται ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου που κτίστηκε στη θέση δύο παλαιότερων ναών και χρονολογείται τον 13ο αιώνα. Πολιούχος του χωριού είναι ο Ταξιάρχης Μιχαήλ που γιορτάζεται στις 8 του Νοέμβρη. Είναι το χωριό που έχει τα περισσότερα μοναστήρια και εκκλησιές στο νησί. Στον Μεσαναγρό βρίσκεται και η Μονή Σκιάδι που γιορτάζει στις 8 του Σεπτέμβρη.

Στις Εβγάλες, μια περιοχή που απέχει 4 χλμ. από το χωριό, υπήρχε παλιό μεσαιωνικό χωριό. Ολόκληρη η περιοχή είναι διάσπαρτη από πέτρες, κατελείματα (κατελύματα), που προέρχονται από την καταστροφή του οικισμού. Πολλές πέτρες έπαιρναν οι κάτοικοι αργότερα, όταν ήθελαν να κτίσουν τα σπίτια τους στο χωριό. Κατελείματα υπάρχουν γύρω από το χωριό, στα Λουριά, Έριντο, Περενά και πολλοί τάφοι. Δυστυχώς, πολλοί τάφοι έχουν συληθεί από ανθρώπους που έψαχναν για χρυσό.

Από τα παλιά χρόνια, στον Μεσαναγρό οι κάτοικοι συμμετείχαν στα κοινά και πρόσφεραν για κοινωφελή έργα. Οι μόνιμοι κάτοικοι ανέρχονται σε 25. Ο αριθμός αυτός αυξάνει τους χειμερινούς μήνες και τα Σαββατοκύριακα. Αρκετοί κάτοικοι ζουν στην πόλη της Ρόδου, στην Αυστραλία και στην Αμερική. Οι κάτοικοι είναι γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Το Δημοτικό Σχολείο έκλεισε, όπως συμβαίνει και στα γύρω χωριά.

Σήμερα, οι γύρω λόφοι είναι καταπράσινοι από θάμνους, όπως χινοπόδια, θυμάρι, ρίγανη, κουμαριές, σχίνα και λίγα δάση, γιατί κάηκαν τα τελευταία χρόνια. Το ψηλότερο βουνό είναι το Σκιάδι και γύρω από το χωριό είναι ο Κουφός, ο Χιονιάς, η Καυκάλα και τα Χρουσόνια.

Υπάρχουν μερικές πεδιάδες που οι εργατικοί κάτοικοι τις καλλιεργούν και παράγουν διάφορα προϊόντα. Ο Κάμπος, ανάμεσα στην Κατταβιά και στην Απολακκιά, είναι πολύ εύφορος και παράγει τα πιο νόστιμα καρπούζια και πεπό-νια του νησιού. Άλλες πεδιάδες είναι η Έριντος και ο Σταυρής. Στην περιοχή Εβγάλες βρίσκονται οι ελαιώνες του χωριού. Σήμερα, καλλιεργούνται περίπου 5.000 στρέμματα.

Το χωριό έχει δύο Συλλόγους. Τον Πολιτιστικό και τον Αθλητικό. Τα σπίτια είναι ισόγεια. Οι στέγες αποτελούνται από ξύλινη οροφή και ένα στρώμα αργίλου, πατελιάς. Τα περισσότερα σπίτια έχουν καμάρα και αρκετά μεσιά. Τα σπίτια είναι κολλημένα, οι δρόμοι στενοί και ασπρίζονται με ασβέστη. Το χωριό κράτησε τη φυσιογνωμία του και παρέμεινε πραγματικό «χωριό». Σήμερα το χωριό προσπαθεί να επιζήσει, να νικήσει το χρόνο.

Από το 1950 και μετά, αρκετοί κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό για οικονομικούς λόγους. Το πρώτο κύμα μεταναστών έφυγε προς Αυστραλία και Αμερική. Μπορούμε να πούμε ότι στην Αυστραλία ιδίως, μόνο οι Μεσαναγρενοί είναι ένα ολόκληρο χωριό, με πάνω από 500 κατοίκους.


Η δεύτερη μεγάλη φυγή έγινε προς την πόλη της Ρόδου. Οι λόγοι είναι δύο. Εκπαιδευτικοί και Οικονομικοί-Τουριστικοί. Από το 1960 και μετά, πολλά παιδιά ήθελαν να συνεχίσουν τη μόρφωσή τους στο Γυμνάσιο. Την εποχή εκείνη το κοντινότερο Γυμνάσιο ήταν του Γενναδίου. Για ακατανόητους λόγους ή λόγους σκοπιμότητας, το Γυμνάσιο έκλεισε και όσα παιδιά ήθελαν να συνεχίσουν έπρεπε να πάνε στον Αρχάγγελο ή στη Ρόδο. Έτσι ένα δωδεκάχρονο παιδί έφευγε μόνο του από το χωριό για να φοιτήσει στο Γυμνάσιο της Ρόδου. Είχα την τύχη να είμαι το πρώτο παιδί που φοίτησε την εποχή εκείνη. Πηγαίναμε οικότροφοι σε σπίτια γνωστών στην πόλη. Τα πράγματα δυσκόλευαν, όταν και το δεύτερο παιδί ήθελαν να πάει στο Γυμνάσιο. Τότε έφευγε και η μητέρα από το χωριό, πήγαινε στην πόλη, για να είναι μαζί με τα παιδιά. Ο πατέρας έμενε μόνος στο χωριό και η οικογένεια χωριζόταν.

Την ίδια εποχή άρχισε να αναπτύσσεται και ο Τουρισμός στην πόλη της  Ρόδου και χρειάζονταν εργατικά χέρια. Αρκετοί λοιπόν γονείς, ολόκληρες οικογένειες, έφευγαν από το χωριό και ερχόντουσαν στην πόλη. Έτσι, σιγά σιγά, το χωριό άδειασε, οι κάτοικοι έμειναν λίγοι και μόνο τον Χειμώνα και τις γιορτές γεμίζει το χωριό.

Παλιότερα, ο Πολιτιστικός Σύλλογος, σε συνεργασία με το Δήμο Νότιας Ρόδου, διοργάνωναν εκδηλώσεις, τόσο στο χωριό όσο και στην πόλη της Ρόδου. Ήδη ένα όνειρο των Μεσαναγρενών, χάρη στον Υπουργό κ. Αριστοτέλη Παυλίδη και το Δήμαρχο Νότιας Ρόδου, τον κ. Μανόλη Σαββή, έγινε πραγματικότητα. Στην είσοδο του χωριού κτίστηκε το Μουσείο της Νότιας Ρόδου, που δίνει ζωή στο χωριό. Ήδη το κτήριο έχει τελειώσει, όλες οι υποδομές εσωτερικά είναι έτοιμες και θα γίνει η τοποθέτηση των εκθεμάτων.

28

Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026

ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ (ΡΟΔΙΑΚΗ 3/8/1950)

 

                                                                   



ΑΝΑΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟ





Κρατικόν Νοσοκομείο Ρόδου



Ευχαριστήριον



Κατά την περίοδο της προκατόχου Διευθύνσεως αυθορμήτως και άνευ ειδικής προσκλήσεως ή αιτήσεως του Νοσοκομείου ,Δήμοι και Κοινότητες τινες προσέφερον εις αυτό χρηματικάς δωρεάς………….

Το ποσόν ανέρχεται σε 2.679.000δρχ.

‘Ητοι αναλυτικώς



Κοσνινού………………………………………………………    .1.000.000

Κρητηνία…………………………………………………………    .160.000

Παραδείσι…………………………………………………………    244.000

Σιανών……………………………………………………………… 110.000

Λαέρμων……………………………………………………………120.000

Γενναδίου…………………………………………………………..160.000

Απολακκιάς…………………………………………………………145.000

Ασκληπιού…………………………………………………………..110.οοο

Σορωνής…………………………………………………………… 180.000

Μονολίθου…………………………………………………………..100.000

Αγ. Ισιδώρου………………………………………………………..200.000

Μεσαναγρού ………………………………………………………   80.000

Ιστρίου………………………………………………………………70.000

Ο Διευθυντής του Κρατικού Νοσοκομείου Ρόδου



Από την Εφημερίδα Ροδιακή Πέμπτη 3-8-1950


Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026

Ηλίας Ξύντας , ο Λοχαγός του Αμερικανικού στρατού από τον Μεσανα­γρό, που έπεσε στη Γαλλία το 1944,πολεμώντας για την ελευθερία στις 16 Ιουνίου του 1944,ημέρα των γενεθλίων του.

 



                                                                  





Ηλίας Ξύντας , ο Λοχαγός του Αμερικανικού στρατού από τον Μεσανα­γρό, που έπεσε στη Γαλλία το 1944,πολεμώντας για την ελευθερία στις 16 Ιουνίου του 1944,ημέρα των γενεθλίων του.


Μπορεί να είμαστε μικρό χωριό, αλλά οι καταγόμενοι από τον Μεσανα­γρό, πολλές φορές έχουν τιμήσει το όνομά του με πράξεις και έργα , που ξεπερνούν τα όρια του μικρού αλλά ξακουστού χωριού μας.

΄Ενας από τους Μεσαναγρενούς που τίμησαν το χωριό, είναι και ο ήρωας Ηλίας Ξύντας. Γεννήθηκε την 16η Ιουνίου του 1916 .. Ο Ηλίας Ξύντας έζησε στην Αμερική και αργότερα κατατάχθηκε στον Αμερικανικό στρα­τό και μάλιστα έφερε το βαθμό του Λοχαγού. Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο πολεμώντας στην Ευρώπη εναντίον των Γερμανών-Ιταλών ,έπε­σε μαχόμενος στη Γαλλία την 16η Ιουνίου 1944 ,ημέρα των γενεθλίων του ,σε ηλικία 28 χρονών.

Οι Μεσαναγρενοί της Αμερικής τιμώντας την μνήμη του και την προ­σφορά του , είχαν στήσει μνημείο στην πλατεία του χωριού, μπροστά από την εκκλησία της Κοίμησης της θεοτόκου ,με την παρακάτω επιγρα­φή.

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΑΛΥΤΟΝ


ΥΠΕΡ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΕΣΌΝΤΟΣ ΕΝ ΓΑΛΛΙΑ ΤΗΝ 16Η ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 ΛΟΧΑΓΟΥ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΗΛΙΑ Κ. ΞΥ­ΝΤΑ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΕΝΤΑΥΘΑ ΤΗΝ 16Η ΙΟΥΝΙΟΥ 1916 .

Η ΕΝ Β. ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΕΣΑΝΑΓΡΕΝΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ Ο ΤΑΞΙΑΡ­ΧΗΣ ΤΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΠΛΑΚΑ ΑΝΗΡΤΗΣΙ.


Και όπως σε όλα τα πράγματα εμείς οι ΄Ελληνες λέμε θα γίνει αργότε­ρα ,έτσι και στο Μνημείο του ήρωα Ηλία Ξύντα, κάποιοι διοικούντες ,το χάλασαν για να τον κάνουν καλύτερο ή να το μεταφέρουν αλλού, το ξέχασαν και χρόνια τώρα παραμένει στο θα γίνει……… Ευτυχώς που η πλάκα με την επιγραφή βρέθηκε στο γραφείο της εκκλησίας και μια ιστορία που τιμά το χωριό σώθηκε. Συγγενείς του ήρθαν από την Αμερι­κή ,ζήτησαν να δουν το μνημείο , αλλά ………..

Είναι υποχρέωση όλων μας το μνημείο να ξαναγίνει σύντομα και ο ήρωας Ηλίας Ξύντας, να τιμηθεί όπως αξίζει να τιμούνται, οι ήρωες.


Σήμερα με ενέργειες του Προέδρου του Τοπικού Συμβουλίου Νεκτάριου Σταματάκη το μνημείο ξανάγινε στην είσοδο του χωριού.


Υ.Γ. Βρήκαμε τον τάφο του στη Νορμανδία και προέκυψαν διαφορές στην ηλικία γέννησης και θανάτου.

Στην πλάκα στο ηρώο στον Μεσαναγρό ,ημερομηνία γέννησης είναι η 16η Ιουνίου 1916 ,στον τάφο του στη Νορμανδία 21 Ιουλίου 1916. Ημερομηνία θανάτου στο ηρώο στον Μεσαναγρό 16 Ιουνίου 1944 ,ενώ στη Νορμανδία 11 Ιουλίου 1944.



Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

ΟΙ ΚΑΦΕΤΖΗΔΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΑΝΑΓΡΟΥ

 


                                                                       




    Το χωριό παλιά είχε πολλά καφενεία, γιατί και οι κάτοικοι ήταν αρκετοί. Η Λέσχη, το καφενείο του Στεφανή, του Αρνίτταλη, του Διάκου και κάποια άλλα. Ειδικά από τη Λέσχη, που ήταν της εκκλησίας, πέρασαν πολλοί. Μη φανταστεί-τε μεγάλα κτήρια, όπως σήμερα. Ήταν απλά, τα περισσότερα στενόχωρα με λίγες καρέκλες και τραπέζια.

Ο καθένας προσπαθούσε να έχει τους περισσότερους πελάτες. Πολλές φορές, στην «άγρα πελατών», έπαιζε ρόλο η συγγένεια και σε έντονες πολιτικές διενέΞεις, το τι υποστήριζε ο κάθε καφετζής. Σέρβιραν καφέ, τσάι, κακάο, ούζο, κρασί και κάποια μεζεδάκια. Υπήρχε και ο μαυροπίνακας για τα χρέη. Ήταν ένας πίνακας σε κοινή θέα και εκεί ο καφετζής έγραφε τα χρέη όσων δεν πλήρωναν μετρητοίς. Με μια κιμωλία σημείωναν «κόκκες», γραμμές και το όνομα του οφειλέτη. Πολλές φορές οι «κόκκες» δεν αντιπροσώπευαν το πραγματικό χρέος. Οι αθεόφοβοι, έβαζαν «κόκκες» κατά το δοκούν. Έτσι, όλο το χωριό ήξερε ποιος έχει χρέη στο καφενείο.

Τις γιορτές των Χριστουγέννων ανθούσε η πόκα. Έπαιζαν αρκετά χρήματα και πολλοί κοιμόντουσαν «κούπα», όπως έλεγαν για τους χαμένους. Πολλές φορές το παιχνίδι κρατούσε μέρα νύχτα και όποιος άντεχε. Κάθε καφετζής είχε το δικό του, για να παίρνει «το βιδάνιο». Είχαν ένα ποτήρι και κάθε τόσο έριχνε μέσα χρήματα από το τραπέζι. Τελικά, ο μόνος κερδισμένος πολλές φορές ήταν ο καφετζής. Κατά τις 2 η ώρα μετά τα μεσάνυχτα, έφτιαχναν «την πασταχιούτα», μακαρονάδα, για να φάνε οι παίκτες και όσοι παρακολουθούσαν. Δεν υπήρχε ωραιότερη μακαρονάδα από αυτήν. Ο γράφων τη γεύθηκε και ξέρει.

Υπήρξαν καφετζήδες και καφετζήδες. Καθαροί, ευγενικοί, βαριεστημένοι και ζόρικοι. Πολλοί έγιναν καφετζήδες σε μεγάλοι ηλικία και καταλαβαίνετε… Πρωί πρωί ζητούσες καφέ και ο καφετζής έλεγε: – Πρωί πρωί όλοι θέλετε κα-φέ! Πιέτε και καμιά πορτοκαλάδα…

Όταν δεν υπήρχαν τα φώτα, υπήρχαν οι λάμπες, τα λουξ και πολλές φορές, όταν σπούσε ο αμίαντος, καληνύχτα. Το καφενείο έκλεινε!


Μιλήσαμε για τους καφετζήδες, αλλά κάθε τόσο και μια καινούρια ιστορία ξανάρχεται στο μυαλό ή κάποιος χωριανός μας διηγείται. Τα καφενεία αρκετά και αν κάποιος είχε ένα κτήριο, βαπτιζόταν καφενείο.

Όταν άρχισαν να έρχονται οι πρώτοι τουρίστες στο χωριό, οι καφετζήδες δεν ήξεραν ξένες γλώσσες και η συνεννόηση γινόταν με πολλούς τρόπους. Ότι και να πούμε, η φιλοξενία των Μεσαναγρενών είναι και ήταν απαράμιλλη. Ευγενικοί, πρόσχαροι, καθαροί, προσπαθούσαν να ευχαριστήσουν τους ξένους. Και μη βάλετε στο νου σας να ήθελαν να τους εκμεταλλευτούν. Ήρθαν, λοιπόν, στη Λέσχη οι ξένοι και Έλληνες μαζί και ζήτησαν να τους φτιάξει ο καφετζής κάτι για να τσιμπήσουν. Ο καφετζής τους είπε ότι μπορεί να φτιάξει τηγανητές πατά-τες, αυγά ομελέτα, σαλάτα και είχε έτοιμα και κηπευτικά. Ήρθαν οι παραγγελίες και οι ξένοι γεύθηκαν όλα τα παραπάνω που ήταν φρέσκα φρέσκα, παραγωγής του ίδιου του καφετζή. Όταν ήρθε ή ώρα να φύγουν, ζήτησαν τον λογαριασμό. Ο καφετζής με την απλότητα που τον διέκρινε και για να ευχαριστήσει τους ξένους τους είπε: «Παιδιά μου, ακούστε. Οι ντομάτες είναι δικής μου παραγωγής, οι πατάτες δικές μας, τα αυγά το ίδιο, πληρώστε μου μόνο τη λεμονάδα».

Ο καφετζής ήταν ένα προσοδοφόρο επάγγελμα την εποχή εκείνη. Κόσμος υπήρχε στο χωριό, άρα και αρκετά καφενεία. Οι περισσότεροι προσπαθούσαν να είναι περιποιητικοί, διέθεταν χιούμορ και ήταν καταφερτζήδες. Ας διηγηθούμε δύο όμορφα περιστατικά της εποχής εκείνης…

Τα χρήματα λίγα και πολλές φορές, ακόμα και ο καφές δινόταν βερεσέ. Είχαν, λοιπόν, έναν πίνακα σε περίοπτη θέση του καφενείου και εκεί έγραφαν τα ονόματα όσων χρωστούσαν και δίπλα έβαλαν τις γνωστές «κόκκες», για να φαίνεται πόσα χρωστάνε. Μέτρο απάνθρωπο, αλλά οι χωριανοί το δεχόντουσαν ασυζητητί. Μια μέρα ένας χωριανός δεν πήγε στο καφενείο, γιατί έτυχε να γυρίσει αργά απ’ το χωράφι. Πηγαίνοντας την άλλη μέρα να πιει καφέ, κοίταξε τον πίνακα και αντί να δει 5 κόκκες, είδε 6.

- Γιατί 6 καφέδες κυρ Κώστα μου; Χτες εγώ δεν ήρθα στο καφενείο.

- Σου ’πα ’γω να μην έρθεις; Εγώ σε χρέωσα. Κόκκαλο ο πελάτης!

Την εποχή εκείνη υπήρχαν πολλά καταστήματα στο χωριό. Μπακάλικα, κουρεία, καφενεία, ραφτάδικα και παπουτσίδικα. Μη φανταστείτε ότι οι άνθρωποι είχαν σαν κύρια απασχόληση τα παραπάνω επαγγέλματα. Ασκούσαν το επάγγελμά τους συνήθως μετά τις γεωργικές τους ενασχολήσεις. Μετά τη δου-λειά, άνοιγαν και εξυπηρετούσαν τους κατοίκους.

Καταστήματα της εποχής: Εμποροραφείο, Μαυρουδής Αθανασάς. Καφενεία, Στέφ. Βατενός, Εμμ. Διακάκης, Χαρ. Λάμπρου, Μαν. Αρνίτταλης. Παντοπω-λεία, Μόδ. Αθανασάς, Στ. Μάνης, Ανάργ. Μπίλλης, Ματθ. Σταματάκης, Μ. Στεφανάρας, Βασιλάς Μανωλάς, Στ. Ιωαννίδης και Τριαντ. Γεωργιάδης.

Η Λέσχη, όταν αργότερα έγινε Καφενείο, έβγαινε σε δημοπρασία και όποιος κτυπούσε και έβαζε περισσότερα χρήματα τη λειτουργούσε. Καφετζήδες από τη Λέσχη πέρασαν πολλοί: ο Μ. Μιχαήλ, ο Α. Γιωργάς, ο Μ. Σαματακής, ο Εμμ. Πιλληρής, ο Μ. Πιζήμολας και ο Τσ. Καραγιάννης.

Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ

 

                                                                         


Όταν τέλειωνε το θέρος και τα στάχυα έφταναν στο αλώνι ,άρχιζε ένας άλλος αγώνας., το αλώνισμα. Κάθε οικογένεια είχε το αλώνι της κοντά στο χωριό. Όλα τα αλώνια ήταν στρογγυλά και το ένα κοντά στο άλλο. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν αλωνιστικές μηχανές και το αλώνισμα γινόταν με τα ζώα.

Από πολύ νωρίς όλη η οικογένεια ήταν στο αλώνι. ΄Εβαζαν τα ζώα το ένα δίπλα στο άλλο και πάντα τα οδηγούσε κάποιος .΄Εριχναν τα στάχυα στο αλώνι και ο αγώνας άρχιζε. Πόσους γύρους έκαναν τα ζώα και οι άνθρωποι γύρω γύρω στο αλώνι, δεν μπορούσα να φανταστώ. Στους μικρούς αυτό φαινόταν και παιχνίδι. Με ένα μικρό διάλειμμα αυτό συνεχιζόταν μέχρι να βασιλέψει ο ήλιος. Τα στάχυα με το πάτημα των ζώων έλιωναν και φαινόταν το σιτάρι. Τά μάζευαν στις άκρες και έριχναν άλλα στάχυα και αυτό γινόταν συνέχεια.

Συνήθως ο πατέρας κρατώντας το τιριάχτυλο (εργαλείο γεωργικό) , όταν φυσούσε αέρας ,σήκωνε ψηλά τα άχυρα να τα πάρει ο αέρας και να μείνει το στάρι. Το σιτάρι έμπαινε στα σακιά ,φορτώνονταν στα ζώα και μεταφέρονταν στα σπίτια. Από εκεί έμπαινε στις πάγκες που αποθηκευόταν. ΄Εβλεπες καθημερινά ένα ολόκληρο χωριό να βρίσκεται στα αλώνια, να παλεύει , να συναγωνίζεται και να το χαίρεται. ΄Οποιος τελείωνε νωρίτερα βοηθούσε και τους συγγενείς.

Το άχυρο έπρεπε να μεταφερθεί στις αποθήκες ,στα κελάρια, για τα ζώα. Η μητέρα ήταν στο αλώνι και γέμιζε τις σάκες με άχυρο ,τις φόρτωνε στο γαϊδουράκι και τα παιδιά οδηγώντας το ζώο έφταναν στο κελάρι. Εκεί περίμενε ο πατέρας .Ξεφόρτωνε τις σάκες και τις ανέβαζε στο δώμα της αποθήκης. Στο δώμα υπήρχε μια τρύπα που από εκεί έριχνε το άχυρο μέσα. μείς τα παιδιά πέφταμε μέσα στη αποθήκη από την τρύπα και πατούσαμε το άχυρο για να κάτσει. ΄Ηταν από τα πιο αγαπημένα μας παιχνίδια.

Αργότερα ήρθαν οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές που απάλλαξαν τους γεωργούς από τα δύσκολα και ο γεωργός έπαιρνε το σιτάρι έτοιμο μέσα στο χωράφι. Αυτό όμως χάλασε την αλληλεγγύη , την ομαδικότητα ,την παράδοση.

Σήμερα πάνε όλα αυτά. Οι γεωργοί παίρνουν επιδοτήσεις για να μη σπέρνουν, τα χωράφια χερσεύουν ,τα αλώνια έγιναν οικόπεδα και χτίζονται σπίτια και εγώ να αναπολώ όλα αυτά και ο εγγονός μου να μην πιστεύει ότι κάποτε γινόντουσαν . ΄Ετσι είναι η ζωή. Είναι αυτό πρόοδος ,είναι καλύτερες μέρες ,πιστέψτε με δεν μπορώ να το καταλάβω…





Κυριακή 31 Μαΐου 2026

Τετάρτη 27 Μαΐου 2026

Ο ρόλος της Εκκλησίας του χωριού επί Τουρκοκρατίας

 



                                                              


   Ο ρόλος της Εκκλησίας του χωριού επί Τουρκοκρατίας

Επί τουρκοκρατίας η Εκκλησία διατήρησε κάποια προνόμια. Στην αρχή δεν επέτρεπαν να κτίζονται καινούριες εκκλησιές, αλλά αργότερα επέτρεπαν τη συντήρησή τους. Ο Μητροπολίτης ήταν ο αρχηγός όλων των χριστιανών και είχε δικαίωμα να λύνει προβλήματα που αφορούσαν, προίκα, κληρονομιές, διαθήκες, διαζύγια κ.ά.

Κάθε εκκλησία είχε τον Κώδικά της και τηρούσε και ληξιαρχικά βιβλία. Χάρη σε όλα αυτά διασώθηκε ολόκληρη η ιστορία μιας μεγάλης περιόδου. Η ζωή τότε περιστρεφόταν γύρω από την εκκλησία.

Ο Μητροπολίτης επισκεπτόταν το χωριό τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο και η επίσκεψη του έπαιρνε πανηγυρικό χαραχτήρα. Όλο το χωριό συμμετείχε στην υποδοχή του και από μέρες, γίνονταν οι κατάλληλες προετοιμασίες. Την ημέρα που ερχόταν στο χωριό οι δρόμοι στρώνονταν με μυρτιές, οι νοικοκυρές έκαναν διάφορα σχήματα με ασβέστη, ιδίως κύκλους, στους πέτρινους δρόμους και όλοι βρίσκονταν στην είσοδο του χωριού. Προεστοί, δάσκαλοι, μαθητές και οι γυναίκες κρατούσαν θυμιαστήρες, όταν η πομπή περνούσε μπροστά από τα σπίτια τους. Ο Δεσπότης έμενε στο καλύτερο σπίτι του χωριού και μετά τον εσπερινό ακολουθούσε δείπνο με όλες τις αρχές του χωριού και αργότερα έλυνε διάφορα προβλήματα των χωριανών.

Την επόμενη μέρα, γινόταν η Θεία Λειτουργία και το κήρυγμα από τον ίδιο τον Δεσπότη. Αυτό συνεχίστηκε και επί Ιταλοκρατίας και θυμάμαι και μέχρι τα παιδικά μας χρόνια, τη δεκαετία του ’50. Ο Δεσπότης όριζε την Εκκλησιαστική Επιτροπή και της είχε παραχωρήσει ορισμένες αρμοδιότητες. Συντήρηση ναού, εξεύρεση πόρων, λύση μικροπροβλημάτων ανάμεσα στους χωριανούς, διαφύλαξη της Εκκλησιαστικής περιουσίας και πληρωμή των Δασκάλων που υπηρετούσαν στο χωριό.

Πέμπτη 21 Μαΐου 2026

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΣΤΟ BLOG MOY(messanagros-rhodes.blogspot.com)-21/5/26-)

                                                                   




ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΣΤΟ BLOG MOY(messanagros-rhodes.blogspot.com)-21/5/26-)



Γίναμε και διεθνείς. Το blog μας σε καθημερινή βάση παρακολουθούν άνθρωποι από όλη τη γη. Σας παρουσιάζουμε τους επισκέπτες μας τη σημερινή μέρα 21/5/26.


Γερμανία

375

Ηνωμένες Πολιτείες

159

Σιγκαπούρη

69

Φινλανδία

53

Μεξικό

48

Χονγκ Κονγκ

29

Ηνωμένο Βασίλειο

18

Γαλλία

14

Πολωνία

13

Άλλο

108

Σουηδία..                        9

Ρουμανία                        7

Ελλάδα                           6

Βραζιλία                         5

Καναδάς                        4

Ινδία                              4

Ιταλία                            4

Βιετνάμ                        4

Ιαπωνί                         3

………………………….

Σύνο                       932


Του Ασυναληψιού (Της Αναλήψεως)

 



                                                        


Του Ασυναληψιού (Της Αναλήψεως)


Η Ανάληψη ήταν η γιορτή των βοσκών. ΄Ολοι οι χωριανοί γιόρταζαν στις μάντρες ,που υπήρχαν πολλές. Οι συγγενείς ,άλλοι με τα ζώα τους, άλλοι με τα πόδια ,πήγαιναν για να γιορτάσουν την ημέρα και να περάσουν καλά.

Οι βοσκοί από τις προηγούμενες ημέρες ετοιμαζόντουσαν για να φιλοξενήσουν τους δικούς τους . Ετοίμαζαν τυριά ,γάλατα , μυζήθρα ,γριά ,και γιαπράκια, ντολμάδες. ΄Ολο το χωριό έφτιαχνε ντολμάδες , με αμπελόφυλλα και με κρέας ριφιού. Επίσης το κοκκινιστό ήταν στη διάταξη.

Κάτω από τα πελώρια κυπαρίσσια ή πεύκα ,κατάχαμα ,άπλωναν τα τραπεζομάντηλα και τα γέμιζαν με τα φαγητά. Ο κάθε μαντράτορας ,βοσκός , έσφαζε το κατσίκι και άρχιζε το ψήσιμο στη φωτιά που είχαν ανάψει. Όλοι γλεντούσαν και απολάμβαναν τα φαγητά και το κρασί. Ανάμεσα στα δέντρα έδεναν σχοινιά και έφτιαχναν κούνιες ,για να κουνιούνται τα παιδιά. Το έθιμο έλεγε ,όλα τα παιδιά να κάνουν κούνιες. Ακόμα και σήμερα που δε γίνονται αυτά, οι κούνιες στο χωριό θα γίνουν. Σε κάποιο δέντρο θα δεθεί το σχοινί ,για να τηρηθεί το έθιμο.

Η ημέρα περνούσε χαρούμενα και το γλέντι τέλειωνε αργά το απόγευμα. Το βραδάκι ,ένα ατέλειωτο καραβάνι ,αποτελούμενο από ανθρώπους και ζώα, έπαιρνε το δρόμο προς το χωριό. ΄Ηταν μια όμορφη στιγμή. ΄Αλλοι κεφάτοι να τραγουδούν , άλλοι κουρασμένοι από το ποτό και τα παιδιά να τρέχουν ατέλειωτα.

΄Ομορφες μέρες, όμορφα χρόνια ,όμορφοι άνθρωποι ,αξέχαστες στιγμές.


Τετάρτη 20 Μαΐου 2026

Ο ΒΕΖΙΡΗΣ ,ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΠΑΙΧΙΔΙ

 

                                                          




Μικροί παίζαμε πολλά παιχνίδια. Τα παιχνίδια σε σχέση με τα τωρινά ήταν

πιο απλά, εύχρηστα και δεν είχαν σχέση με τη σημερινή τεχνολογία. Προσπα-

θούσαμε να φτιάξουμε παιχνίδια με υλικά που υπήρχαν στο χωριό. Ένα πολύ

διαδεδομένο παιχνίδι ήταν ο Βεζίρης. Το παιχνίδι ήταν απλό και για να παιχθεί

χρειαζόμασταν ένα κόκκαλο από κατσίκι και δυο ξύλα. Το κόκκαλο το έβγαζαν

από το πόδι του κατσικιού, που έσφαζαν οι βοσκοί και μπορούσε να σταθεί και

στις τέσσερις μεριές του. Η μια μεριά ήταν ο βασιλιάς, η άλλη ο βεζίρης, η άλλη

μια λακουβίτσα και η αντίθετή της. Υπήρχαν και δυο ξύλα. Το ένα ήταν ο βασι-

λιάς και το άλλο ο Βεζίρης.

Καθόμασταν γύρω γύρω και κάθε παιδί πετούσε το κόκκαλο. Αν έπεφτε η

μεριά του βασιλιά το παιδί έπαιρνε το ξύλο που συμβόλιζε τον βασιλιά, αν έπε-

φτε η μεριά του βεζίρη το ξύλο που συμβόλιζε το βεζίρη. Ο βασιλιάς έδινε δια-

ταγές στον βεζίρη, που έπρεπε να εκτελέσει. Όποιο παιδί έριχνε το κόκκαλο και

του έπεφτε η λακκούβα, ο βασιλιάς έλεγε την ποινή και ο βεζίρης εκτελούσε.

Π.χ., δέκα ξυλιές στο χέρι, πέντε πιρουνάτες, σκαφτές, απαλές.

Καθώς ρίχναμε το κόκκαλο, οι ρόλοι άλλαζαν και από βασιλιάς ή βεζίρης

βρισκόσουν να τις τρως. Έπρεπε, λοιπόν, να είσαι προσεκτικός και συνετός,

γιατί θα απολάμβανες τον καρπό των διαταγών σου. Διασκεδαστικό, διδακτικό

αλλά και σκληρό παιχνίδι, μονοπωλούσε, όμως, αρκετές στιγμές τα ζωή μας.

Σήμερα το παιχνίδι αυτό ξεχάστηκε. Βλέπεις, η τεχνολογία και η τηλεόραση βομβαρδίζει καθημερινά τα παιδιά μας με ένα σωρό παιχνίδια, ξένα με την ελληνική νοοτροπία. Εμείς το περιγράφουμε για να το ξαναθυμηθούν οι παλαιότεροι και ίσως κάποιοι νεότεροι από περιέργεια να το παίξουν και αυτοί.

Σάββατο 16 Μαΐου 2026

Οι Πηγές και τα κηπούλια στον Μεσαναγρό

                                                                                

                                                                 



Οι Πηγές και τα κηπούλια

Πάντα ο Μεσαναγρός είχε πρόβλημα νερού. Έβρεχε, όμως, πολύ και έτσι η κατάσταση βολευόταν. Υπήρχαν όμως και πολλές πηγές που βοηθούσαν στη λύση του προβλήματος. Σήμερα πολλές απ’ αυτές δεν υπάρχουν. Αναφέρουμε τις πηγές για την ιστορία:

ΜΕΣΤΕΝΟΥΕΣ. Πηγάζει από το Πήμαχο και είναι χιλιοτραγουδισμένο .Του Μεστενού μας το νερό που είναι ξακουσμένο, που ’ρχεται απ’ το Πήμαχο με τη δροσιά λουσμένο.

ΟΡΓΥΙΕΣ. Πηγή που το νερό της εχρησιμοποιείτο για πότισμα κήπων.

ΦΛΕΕΣ. Βρύση πολύ παλιά, συνοικισμού που καταστράφηκε. Ευρέθησαν οχετοί από κορασάνι και ασβέστη που το νερό διοχετεύετο στο καταστραφέν χωριό.

ΚΟΥΣΑ. Πηγή που έπαιρναν νερό οι κάτοικοι από τις Ευγάλες και εποτίζοντο και κήποι.

ΛΟΥΒΡΟΥ. Υπήρχε νερό άφθονο, αλλά μακριά από το χωριό. Λόγω της απόστασης οι Μεσαναγρενοί δεν μπόρεσαν να το φέρουν στο χωριό.

ΒΡΥΣΗ ΚΑΜΠΟΥ. Πηγή χρονολογούμενη από τα προχριστιανικά χρόνια. Πλησίον υπάρχει και άλλη πηγή που μυρίζει πετρέλαιο. Οι Ιταλοί προσπάθησαν να την εκμεταλλευτούν, αλλά η αξία της μικρή.

ΚΑΠΟΣ. Πηγή με αρκετό νερό που εχρησιμοποιείτο για την κίνηση μύλων.

ΔΑΛΗ. Πηγή για τα ποίμνια.

ΑΣΣΑΛΟΣ. Αρκετό νερό με το οποίο επότιζαν κήπους και ζώα.

ΒΟΥΡΝΙΑ. Πηγή παλιού συνοικισμού.

ΖΩΟΠΕΣ. Πηγή παλιού συνοικισμού που καταστράφηκε από εχθρικές επιδρομές.

ΠΙΑΙ ΠΑΠΑ-ΓΙΩΡΓΗ. Με το νερό της έσβηναν τη δίψα τους οι περαστικοί.

ΚΟΚΚΙΝΗ. Πηγή με νερό για ζώα.

ΛΙΠΑΡΟΥΪΚΑ. Πότισμα ζώων.

ΚΛΗΜΑ. Πηγή που υδρεύοντο οι κάτοικοι παλιού συνοικισμού. Ιστορικό μέρος για Πλάκκες.

ΚΙΑΟΥΛΑ. Πηγή παλιού συνοικισμού.

ΣΑΛΗΜΗ. ΚΑΤΑΡΡΗΚΤΗ. ΚΙΑΗ ΛΕΙΑΙ. ΑΝΤΡΟΛΙΑΝΟΥΣ. ΚΑΡΑΟΣ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. ΑΣΠΡΟΠΕΤΡΕΣ. Πηγές για πότισμα ζώων.

ΣΤΕΦΑΝΑΚΙ. Το νερό της πηγής αυτής, με τη βοήθεια των Μεσαναγρενών της Αμερικής, διοχετεύτηκε στο χωριό για πόσιμο.

ΤΑ ΒΡΥΣΙΑ. Το νερό εχρησιμοποιείτο για τα ζώα.

ΠΗΓΗ ΛΙΑΣ. Παλιά άρδευε περί τους 30 κήπους.

ΑΥΤΟΛΕΣ. Βρίσκεται Δυτικά του χωριού και παλιά αρδεύοντο οι κάτοικοι του συνοικσμού Λουριά και κάποιοι κήποι.

Άλλες πηγές. Σκιάδι, Βουρνιά, Λιπαρούικα, Κλήμα, Κιάουλα, Καταϊνός, Σα-λήμη, Λειάι, Αντρολιάνοι, Ασπρόπετρες, Κάραος, Αλεξάνδρου.

Κυριακή 10 Μαΐου 2026

Η γιορτή της μητέρας

 

                                                                          



Η γιορτή της μητέρας


Τη δεύτερη Κυριακή του Μάη κάθε χρόνο γιορτάζουμε τη γιορτή της μητέρας. Της μητέρας όλων των λαών του κόσμου. Οι αρχαίοι ΄Ελληνες γιόρταζαν τη μητέρα γη την ΄Ανοιξη. Στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία τη συναντάμε ως γιορτή αφιερωμένη στη θεά Κυβέλη ,που γιορταζόταν το Μάρτιο. Στην Αγγλία το 16ο αιώνα η τέταρτη Κυριακή της Σαρακοστής ήταν αφιερωμένη στις μητέρες και ονομαζόταν Κυριακή της μητέρας.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στις αρχές του 20 ου αιώνα η δασκάλα ΄Αννα Τζάβρις αγωνίστηκε για να καθιερωθεί η Γιορτή της Μητέρας τη δεύτερη Κυριακή του Μάη. Η γιορτή θα αφιερωνόταν στη μητέρα της ,που αγωνίστηκε για τη συμφιλίωση Νοτίων και Βορείων. Οι αγώνες της δικαιώθηκαν το 1915, που το Κογκρέσο καθιέρωσε τη γιορτή αυτή.

Στη χώρα μας γιορτάστηκε το 1929 ,στις 2 Φεβρουαρίου ,θέλοντας να συνδυάσουν τη γιορτή της μητέρας με τη γιορτή της Υπαπαντής. Τελικά τη δεκαετία του -60 ,η γιορτή μεταφέρθηκε τη δεύτερη Κυριακή του Μάη.

΄Ετσι κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Μάη τιμούμε τις μητέρες όλου του κόσμου. Πιστεύω ότι μέχρι να ξανάρθει η δεύτερη Κυριακή του Μάη του επόμενου χρόνου ,να τη θυμόμαστε, να την τιμούμε και να εκδηλώνουμε την αγάπη μας σ΄αυτή που μας έφερε στη ζωή.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΤΙΣ ΜΑΝΑΔΕΣ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ


Σάββατο 9 Μαΐου 2026

ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΝΟΙ

 


                                                                 



Αν και το χωριό είναι ορεινό, έχει πολλές προσβάσεις με τα γύρω χωριά. Συνδέεται με τη Λαχανιά, την Κατταβιά και την Αρνίθα. Σήμερα, ο δρόμος με τη Λαχανιά είναι άσφαλτος καθώς και ο δρόμος που οδηγεί στο Σκιάδι και στον Κάμπο. Παλιά όλοι οι δρόμοι ήταν χωμάτινοι και έπρεπε να συντηρούνται.

Ο Τσαμπίκος Γκιόκας, που ο πατέρας του ήταν στρατίνος μας αφηγείται: «Οι Ιταλοί που έφτιαξαν τους δρόμους, είχαν τους στρατίνους για να τους συντηρούν. Στράτα (δρόμος), Στρατίνος ο συντηρητής του δρόμου. Έτσι απέμειναν και οι τρεις στρατίνοι. Καθημερινά είτε με τα γαϊδουράκια τους είτε με ποδήλατο, ξεκνούσαν για τη δουλειά. Τα σύνεργά τους ήταν το καρότσι, το φτυάρι, η τσάπα και ο σύρτης. Αυτοί οι άνθρωποι, με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν, κατάφερναν να συντηρούν τους δρόμους και να μη δημιουργείται κανένα πρόβλημα. Η συντήρηση διέφερε από εποχή σε εποχή. Άλλη το καλοκαίρι και άλλη το χειμώνα. Καθάριζαν τις κουνέτες (το κοίλωμα γύρω από το δρόμο που κυλά το νερό), έριχναν χώμα στο δρόμο, καθάριζαν τα ξερά χόρτα γύρω γύρω και έκλειναν τις λακκούβες. Υ-πήρχε και ο κάπος που περνούσε κατά τακτά χρονικά διαστήματα και τους έλεγχε. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν φιλότιμοι, εργατικοί και καλοί στη δουλειά τους. Δεν υπήρχε περίπτωση ο δρόμος τους να μην είναι εντάξει. Μέχρι που υπήρχαν οι άνθρωποι αυτοί, οι δρόμοι ήταν πάντα βατοί και προσπελάσιμοι εύκολα .Όταν ένας ένας έπαιρναν σύνταξη και έφευγαν, οι δρόμοι εγκαταλείφθηκαν και άρχισαν οι γκρίνιες από τους οδηγούς».


Οι στρατίνοι ήταν: ο Θωμάς Μιχαήλ, ο Γιώργος Γκιόκας και ο Σταμάτης Σταματάκης. Σήμερα το επάγγελμα του στρατίνου δεν υπάρχει. Χάθηκε όπως χάθηκαν τόσα και τόσα πράγματα. Πότε πότε ένα γκρέιτερ περνά, στρώνει τους δρόμους που ακόμα είναι χωμάτινοι και οι διαμαρτυρίες των οδηγών συχνές. Άλλες εποχές, άλλα έθιμα και άλλες νοοτροπίες. Έτσι είναι η ζωή. Τώρα, πότε ήταν καλύτερα, τότε ή τώρα, είναι άλλη υπόθεση. Πάντως, εμείς που τα ζήσαμε αυτά, πάντα τα νοσταλγούμε.

Δευτέρα 4 Μαΐου 2026

Στο σπίτι βραδινές ώρες στον Μεσαναγρό

 


                                                    



Στο σπίτι βραδινές ώρες

Το βράδυ ήταν η στιγμή που βρισκόταν όλη η οικογένεια στο σπίτι, τα έλεγαν, έκαναν ένα απολογισμό, προγραμμάτιζαν για την άλλη μέρα και τα παιδιά διάβαζαν. Φώτα, ηλεκτρισμός δεν υπήρχε και μια λάμπα πετρελαίου και το καντήλι, φώτιζαν το σπίτι. Τον χειμώνα κάθονταν γύρω από το τζάκι και τα καλοκαίρια στις αυλές ή στους δρόμους της γειτονιάς με τους άλλους γείτονες.

Ο πατέρας πήγαινε μερικές ώρες στο καφενείο και η μητέρα ετοίμαζε φαγητό και καθάριζε το σπίτι. Εμείς, τα παιδιά, αρχίζαμε το διάβασμα. Τότε το σχολείο ήταν σχεδόν όλη την ημέρα. 8-12 το πρωί και 3-5 το απόγευμα. Πολλές φορές, όταν δεν είχαμε βιβλία μαζευόμασταν στο σπίτι του παιδιού που είχε ή πηγαίναμε στο σπίτι του καλού μαθητή, για να λύσουμε και τα προβλήματα. Γύρω από τον σουφρά, καθισμένοι κατάχαμα και στη μέση η λάμπα πετρελαίου, για να βλέπουμε. Φανταστείτε 4-5 παιδιά να προσπαθούν να γράψουν πάνω στον σουφρά, με λίγο φως και με πένες που τις βουτούσαμε μέσα στο μελανοδοχείο, για να γράφουμε. Και να ’χεις και τον δάσκαλο, να θέλει τα γράμματα καλλιγραφικά. Πάντα υπήρχε ο αρχηγός, που συνήθως ήταν ο καλύτερος μαθητής. Είχα αυτό το προνόμιο, αλλά και την ευθύνη. Αφού γράφαμε την Αντιγραφή, Γραμματική και λύναμε τα προβλήματα, αρχίζαμε τα βοηθητικά. Πολλές φορές το βιβλίο ήταν ένα και έπρεπε να διαβάζει ο ένας και οι άλλοι να ακούνε. Έτσι μάθαμε γράμματα. Πόσες φορές δε σπάσαμε το γυαλί της λάμπας και πόσες φορές δεν έπεσε η «Αγία ράβδος», όπως έλεγαν οι μεγάλοι.

Μετά το φαγητό καθισμένοι γύρω από το τζάκι παρακαλούσαμε τους γονείς μας, να μας πουν κανένα παραμύθι ή να μας διηγηθούν ιστορίες από τα παλιά. Αν υπήρχε παππούς ή γιαγιά, ακόμα καλύτερα. Ήξεραν πολλά παραμύθια ή τα έπλαθαν εκείνη τη στιγμή. Πολλές φορές, ένα παραμύθι κρατούσε ατέλειωτα βράδια, όπως ατέλειωτες ήταν και οι νύχτες του χειμώνα. Κάποτε κουρασμένοι από το μόχθο της ημέρας οι γονείς, που να έχουν κέφια για παραμύθια.

Πέμπτη 30 Απριλίου 2026

H Πρωτομαγιά και τα έθιμά της

 



                                                         



H Πρωτομαγιά και τα έθιμά της

Πρωτομαγιά ονομάζεται η πρώτη μέρα του Μάη, η οποία είναι αργία σε πολλές χώρες. Η Πρωτομαγιά είναι συνώνυμη με τους αγώνες του εργατικού κινήματος.

Η σημασία της πρωτομαγιάς οφείλεται στο ότι η πρώτη μέρα του Μάη βρίσκεται ανάμεσα στην Εαρινή Ισημερία και το Θερινό Ηλιοστάσιο ,δηλαδή στην αρχή της ΄Ανοιξης.

Η Πρωτομαγιά , καθιερώθηκε ως εργατική ,στις 20 Ιουλίου 1889, σε ανάμνηση του ξεσηκωμού των εργατών του Σικάγο την 1η Μάη 1886, που διεκδικούσαν το οκτάωρο και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Κατέληξε σε αιματοχυσία λίγες μέρες αργότερα , με την επέμβαση της αστυνομίας.

Σήμερα την ημέρα της πρωτομαγιάς γίνονται εκδηλώσεις των εργατικών κινη­μάτων προς τιμήν των εργαζομένων που διεκδίκησαν τα δικαιώματα που απολαμ­βάνουμε .

Θέλεις ο χρόνος ,θέλεις και η εποχή ,πολλοί καταφεύγουν στην εξοχή, για να πε­ράσουν μια μέρα ευχάριστα.

Στον Μεσαναγρό ,ήταν η ημέρα που οι χωριανοί έβγαιναν από το χωριό και πή­γαιναν στις μάντρες(στάνες). Ακόμα και τα παιδιά του Σχολείου πήγαιναν .Από την προηγούμενη μέρα τα παιδιά έφτιαχναν στεφάνια από λουλούδια και το πρωί όλα μαζί ξεκινούσαν από το Σχολείο κρατώντας τα. Στο δρόμο τραγουδούσαν τραγούδια αφιερωμένα στο Μάη. ( Ο Μάϊος μας έφτασε…) ,( Λουλούδια ας διαλέξουμε και ρόδα και κρίνα…) . Στις μάντρες οι βοσκοί είχαν ετοιμάσει τα γιαπράκια (ντολ­μάδες),το γάλα ,τη γριά (τσίπα πάνω από το γάλα), τα τυριά και το ψητό κρέας. ΄Ολοι διασκέδαζαν μέχρι το απόγευμα που το γλέντι τέλειωνε.

‘Ενα από τα πιο τυπικά έθιμα της Πρωτομαγιάς, το μαγιάτικο κλαδί ή το στεφάνι, είναι πιθανόν να έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Είναι γνωστό ότι στην αρχαία Ελλάδα τέτοια κλαδιά ή στεφάνια τα χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά. Δεν είναι υπερ­βολικό να πούμε ότι δεν έλειπαν από καμιά σημαντική εκδήλωση του δημόσιου, ιδιωτικού ή θρησκευτικού βίου. Επιπλέον είναι αξιοπρόσεκτο ότι η πιο σημαντική γιορτή ενός μήνα των αρχαίων, του Θαργηλιώνος, που πάνω - κάτω αντιστοιχούσε με τον δικό μας Μάιο, περιελάμβανε στα δρώμενά της ,την κατασκευή ενός κλαδιού από λουλούδια... Σε πολλά χωριά διατηρείται ακόμα και σήμερα το έθιμο του στολι­σμένου κυπαρισσιού. Eξακολουθούν και σήμερα οι χωρικοί να στολίζουν ένα κυπαρίσσι με κίτρινα, κόκκινα και πολύχρωμα λουλούδια, με κορδέλλες, με χρωματι­στά μαντήλια Στα μέρη της Μικράς Ασίας, σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λου­λούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά. Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ – Γιαν­νιού του Θεριστή και τότε, το καίγανε στις φωτιές του αγίου για να το περιφέρουν στα σπίτια.

Στα Δωδεκάνησα, μαζεύουν ένα λουλούδι που το λένε «ανοιχτομάτη» και πιστεύουν πως όποιος το έχει είναι πάντα γερός και τυχερός.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, φτιάχνουν στεφάνια από όλα τα λουλούδια και βάζουν μέσα «δαιμοναριά», άγριο χόρτο με πλατιά φύλλα και κίτρινα λουλούδια για να δαι­μονίζονται οι γαμπροί.

Στη Σέριφο, από το βράδυ της παραμονής, κρεμούν στην πόρτα ένα στεφάνι από λουλούδια .Στο Βόλο, παιδί που ενσάρκωνε το Μάη, στολισμένο με λουλούδια, συνο­δευόταν στην περιπλάνησή του στους δρόμους από χορό προσωπιδοφόρων ,που τρα­γουδούσε μαγιάτικα τραγούδια,  στη Ναύπακτο και την Αγόριανή το παιδί συ­νόδευαν γέροι φουστανελάδες.

Ζαγόρι Ηπείρου

Έχουμε τον «Ζαφείρη», ένα παιδί που προσποιούνταν το νεκρό ξαπλωμένο στο χλω­ρό χορτάρι ,για να το ράνουν με λουλούδια τα νεαρά κορίτσια ,μέχρις ότου το κα­λέσουν να αναστηθεί και να τρέξουν όλοι μαζί τραγουδώντας στα χωράφια.

Καστανιά Στυμφαλίας: το «Φουσκοδέντρι»,  αναγόμενα όλα στα Αδώνια των αρ­χαίων.

Στα Μεσόγεια, το μαγιάτικο στεφάνι κρεμιόταν στα βαρέλια με το κρασί.

Στην Πάργα τα παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας μεγάλα κλαδιά με άνθη πορτοκαλιάς ή νερατζιάς, τραγουδούσαν από σπίτι σε σπίτι το Μάη.

Στη Λήμνο συνήθιζαν να κυλιούνται τη μέρα αυτή στο χορτάρι για να πάρουν τη δροσιά του.

Σε νησιά του Αιγαίου την Πρωτομαγιά, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή και έπαιρ­ναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το «αμίλητο νερό» (αμίλητο γιατί το κουβαλούσαν χωρίς να μι­λούν). Όταν το έφερναν στο σπίτι, πλένονταν όλοι με αυτό

Σε χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού, σκεπα­σμένο με κίτρινες μαργαρίτες που γύρω του έχει ένα στεφάνι με χλωρά κλαδιά. Με το μαγιόξυλο αυτό, οι νέοι εργάτες ντυμένοι με κάτασπρα παντελόνια και πουκάμισα και κόκκινα μαντήλια στο λαιμό βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδώντας το Μάη.



Παρασκευή 24 Απριλίου 2026

ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ

 



                                                                    









ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ


Χρόνια είχαμε να δούμε τόσο νερό στον καταρράκτη του Αγ. Θωμά. Φέτος οι επισκέπτες στη γιορτή του Αγ. Θωμά έφυγαν ευχαριστημένοι . Ο Καταρράκτης θύμιζε άλλες εποχές. Κάποτε γύρω από τον καταρράκτη υπήρχαν τα κηπούλια, που ποτίζονταν από τα νερά του. Πόσες φορές δεν ακούσαμε μικροί ¨το αφάτι πήρε τα κηπούλια¨. Έριχνε τόσο νερό που παρέσερνε τα πάντα. Και άντε οι χωριανοί να ξαναφτιάχνουν τα κηπούλια από την αρχή.

Με την ευκαιρία αυτή θα γράψω κάποιες σκέψεις. Σε λίγο θα λειτουργήσει το Μουσείο και στο χωριό θα έρχονται πολλοί επισκέπτες. Οι άνθρωποι αυτοί θα θέλουν πέρα από το Μουσείο να δουν και άλλα πράγματα. Απέναντι από το Μουσείο υπάρχει ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου του 13ου αιώνα. Είναι κτισμένος στα θεμέλια άλλου ναού του 6ου αιώνα και υπήρχε και άλλος ναός πρίν του 3ου αιώνα. Επίσης μέσα στο χωριό είναι και ο ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ ,κτισμένος στα θεμέλια μικρού ναού του Αγ. Γεωργίου. Σε απόσταση 10 λεπτών βρίσκεται και η Μονή της Παναγιάς Σκιαδενής ,γνωστή στο νησί.

Πρέπει να δημιουργηθούν και μονοπάτια, για επισκέψεις σε τοποθεσίες στο χωριό που είναι πανέμορφες. Η ανάβαση στην κορυφή του βουνού Σκιάδι είναι μια από αυτές . Ανεβαίνοντας στην κορυφή απολαμβάνεις ένα υπέροχο θέαμα. Βλέπεις τη Χάλκη ,το Πετροκάραβο , το χωριό , τα Γιανναδενά μέρη και το απέραντο γαλάζιο.

Δίπλα από το χωριό βρίσκονται τα Πλακιά. Είναι μια πηγή με πλύστρες ,που έπλυναν τα ρούχα οι γυναίκες του χωριού και ποτίζονταν τα κηπούλια.

Υπάρχουν αρκετοί αρχαιολογικοί χώροι που δυστυχώς δεν έχουν αξιοποιηθεί. Γύρω από το χωριό υπάρχουν τα θεμέλια 10 Παλαιοχριστιανικών βασιλικών, όπως η Αγ. Βαρβάρα και τα Πεντάθυρα.

Το ίδιο το χωριό αποτελεί πόλο έλξης τουριστών ,γιατί είναι από τα λίγα χωριά που παρέμειναν παραδοσιακά. Πρέπει να διαφυλάξουμε την αυθεντικότητά του και να τηρούμε τους κανόνες .

Σιγά σιγά πρέπει να διορθωθούν και κάποια άλλα πράγματα σε υποδομές και κάποιοι χωριανοί που μπορούν να επενδύσουν σε θέματα που αφορούν τον ιδιωτικο τομέα.